Week 1
Rechtvaardigheid - Plato
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid heeft te maken met het recht en feitelijke handelingen/rechtshandelingen.
Zijn deze handelingen overeenkomstig het geldende recht (dus je moet het geldende recht
toepassen)? Ja? Dan zijn ze rechtmatig.
Als ze niet rechtmatig zijn biedt een advocaat hulp. Bij onrechtmatigheid grijpt de overheid
in met een (rechtmatige) sanctie.
Rechtvaardigheid
In dit vak gaat het niet om de vraag naar de rechtmatigheid maar om de vraag naar de
rechtvaardigheid. De vraag naar rechtvaardigheid: is het geldende recht overeenkomstig met
de rechtvaardigheid?
Het verschil tussen rechtmatigheid en rechtvaardigheid: rechtmatigheid gaat over de wet en
rechtvaardigheid gaat over de moraal. Jurist moet zich altijd afvragen of het recht dat hij
moet toepassen niet eigenlijk onrecht is. Als dat het geval is, dan mag/moet hij het niet
toepassen.
Iets kan dus rechtmatig, maar onrechtvaardig zijn.
(Radbruch (positivist) five minutes philosophy of law – gaat over de vraag van
rechtvaardigheid.)
In dit vak worden twee belangrijke visies over rechtvaardigheid (goed en kwaad) gegeven.
- De traditionele visie;
- De moderne visie.
Traditionele visie
Belangrijkste auteur hierbij is Plato met zijn boek Politeia (“het bestel” – over de
rechtvaardigheid).
Voorbeeld van de traditionele visie: de christelijke traditie. Fundamenteel voor deze
christelijke traditie (niet voor Plato – want Grieks), is de gedachte dat God de wereld schiep.
Daarbij heeft hij ook bepaald wat goed en kwaad is (= rechtvaardigheid) naar christelijk
geloof. Dit is een goddelijke wet: lex divina. Onze wil verandert de wil van God niet, dus deze
bepalingen zijn absoluut, universeel en onveranderlijk. De kern van deze lex divina is de Tien
Geboden.
Rechtvaardigheid is ook absoluut, universeel (geldt voor iedereen) en onveranderlijk.
Dat is de opvatting van de traditionele visie.
Moderne visie
Belangrijkste auteur hierbij is Hobbes met zijn boek Leviathan.
Alles wat na Hobbes is geschreven over de moderne visie is gebaseerd op de opvattingen
van Hobbes.
Moderniteit zegt dat rechtvaardigheid (goed en kwaad) niet bestaan. De wereld is een hoop
van feiten en samenhang tussen die feiten. Je vindt hier geen goed en kwaad tussen (niet
objectief bepaalbaar).
Rechtvaardigheid - Plato
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid heeft te maken met het recht en feitelijke handelingen/rechtshandelingen.
Zijn deze handelingen overeenkomstig het geldende recht (dus je moet het geldende recht
toepassen)? Ja? Dan zijn ze rechtmatig.
Als ze niet rechtmatig zijn biedt een advocaat hulp. Bij onrechtmatigheid grijpt de overheid
in met een (rechtmatige) sanctie.
Rechtvaardigheid
In dit vak gaat het niet om de vraag naar de rechtmatigheid maar om de vraag naar de
rechtvaardigheid. De vraag naar rechtvaardigheid: is het geldende recht overeenkomstig met
de rechtvaardigheid?
Het verschil tussen rechtmatigheid en rechtvaardigheid: rechtmatigheid gaat over de wet en
rechtvaardigheid gaat over de moraal. Jurist moet zich altijd afvragen of het recht dat hij
moet toepassen niet eigenlijk onrecht is. Als dat het geval is, dan mag/moet hij het niet
toepassen.
Iets kan dus rechtmatig, maar onrechtvaardig zijn.
(Radbruch (positivist) five minutes philosophy of law – gaat over de vraag van
rechtvaardigheid.)
In dit vak worden twee belangrijke visies over rechtvaardigheid (goed en kwaad) gegeven.
- De traditionele visie;
- De moderne visie.
Traditionele visie
Belangrijkste auteur hierbij is Plato met zijn boek Politeia (“het bestel” – over de
rechtvaardigheid).
Voorbeeld van de traditionele visie: de christelijke traditie. Fundamenteel voor deze
christelijke traditie (niet voor Plato – want Grieks), is de gedachte dat God de wereld schiep.
Daarbij heeft hij ook bepaald wat goed en kwaad is (= rechtvaardigheid) naar christelijk
geloof. Dit is een goddelijke wet: lex divina. Onze wil verandert de wil van God niet, dus deze
bepalingen zijn absoluut, universeel en onveranderlijk. De kern van deze lex divina is de Tien
Geboden.
Rechtvaardigheid is ook absoluut, universeel (geldt voor iedereen) en onveranderlijk.
Dat is de opvatting van de traditionele visie.
Moderne visie
Belangrijkste auteur hierbij is Hobbes met zijn boek Leviathan.
Alles wat na Hobbes is geschreven over de moderne visie is gebaseerd op de opvattingen
van Hobbes.
Moderniteit zegt dat rechtvaardigheid (goed en kwaad) niet bestaan. De wereld is een hoop
van feiten en samenhang tussen die feiten. Je vindt hier geen goed en kwaad tussen (niet
objectief bepaalbaar).
