Criminologie voor niet-juristen
Samenvatting
Inhoud
Week 1...................................................................................................................................................4
Lecture 1..................................................................................................................................................4
De criminologie onderzoekt:................................................................................................................4
De Founding Fathers van criminologie:...............................................................................................5
Historische inzichten:...........................................................................................................................5
Chicago School:....................................................................................................................................6
Sociaal ecologische benadering :.........................................................................................................6
Het nut van een theorie:......................................................................................................................7
Klapper 1.................................................................................................................................................8
Criminologie: een terreinverkenning (Jan van Dijk / Wim Huisman / Paul Nieuwbeerta) in Actuele
Criminologie (Den Haag, SDU, 2014).......................................................................................................8
Reacties op ernstige misdrijven:.........................................................................................................8
Geschiedenis en bewegingen..............................................................................................................9
Aandachtsgebieden binnen de criminologie:.....................................................................................11
Kwalitatief onderzoek en criminologische theorie; over de relatie tussen theorie, onderzoeksvragen en
methode – Richard Staring / René van Swaaningen).............................................................................12
Kritische criminologie........................................................................................................................13
Week 2.................................................................................................................................................15
Lecture 2................................................................................................................................................15
Definities van criminaliteit:................................................................................................................15
Dimensies van criminaliteit (Brants):.................................................................................................15
Autonome definities van criminaliteit (Sutherland):..........................................................................16
Sociaal-constructivistisch perspectief in het kort:.............................................................................16
Criminologische wetmatigheden:......................................................................................................17
Klapper 2................................................................................................................................................18
De sociale constructie van criminaliteit – Chrisje Brants.......................................................................18
De politiek:.........................................................................................................................................20
De wetenschap:.................................................................................................................................20
De openbaarheid:..............................................................................................................................20
1
, De massamedia..................................................................................................................................21
De Social Media.................................................................................................................................21
Amplificatiespiralen...........................................................................................................................22
Week 3.................................................................................................................................................24
Lecture 3................................................................................................................................................24
Hoe wordt criminaliteit gemeten:.........................................................................................................24
Klapper 3................................................................................................................................................27
De macht van het getal. Over de waarde en de risico’s van criminaliteitscijfers – Willem de Haan /
Janine Janssen.......................................................................................................................................27
Ten aanzien van criminaliteitscijfers kunnen we 3 opvattingen scheiden:........................................27
Discussie; eenduidige cijfers; een gevaarlijke illusie – Willem de Haan.................................................30
Week 4.................................................................................................................................................31
Lecture 4................................................................................................................................................31
Emoties bij misdaadberichten in de media:.......................................................................................31
Mediaberichten en verhalen over criminaliteit zijn zo populair door:...............................................31
Maatschappelijke functies van de media:..........................................................................................31
4 kenmerken van een gemediatiseerde samenleving:.......................................................................32
Kenmerken van criminaliteitsberichten:............................................................................................32
Wetenschappelijk model over het functioneren van media:.............................................................32
Nieuwswaarde:..................................................................................................................................33
Klapper 4................................................................................................................................................35
Mediaberichten, framing en hypes; over de relatie van media en criminaliteit en de analyse hiervan –
Martina Althoff......................................................................................................................................35
De Keulse casus.................................................................................................................................35
Deze amplificatiespiraal heeft 3 fasen:..............................................................................................36
Kenmerken van een gemediatiseerde (media)maatschappij, waarin criminaliteit altijd
nieuwswaardig is:..............................................................................................................................36
Criminaliteit en media-hype; een terugblik op de publieke beeldvorming rond kindermoord – C.H.
Brants / F. Koenraad..............................................................................................................................37
Verschillende motieven / omstandigheden:......................................................................................37
Bepalende criteria over welke gebeurtenissen nieuwswaardig zijn:.................................................38
Week 5.................................................................................................................................................40
Lecture 5................................................................................................................................................40
Leeftijdscurve....................................................................................................................................40
Waarom zien we een stijging naar meer risicogedrag bij jongeren?.................................................41
In conclusie, redenen voor de piek tijdens de adolescentie:.............................................................41
Trends................................................................................................................................................41
Verklaringen voor daling van de jeugdcriminaliteit:..........................................................................42
2
, Klapper 5 Adolescentie en delinquentie – Andrea G. Donker / Anne-Marie Slotboom.........................44
Sutherland (1947) - Differentiële-associatietheorie...........................................................................44
Hirschi (1969) - Sociale-controle theorie...........................................................................................44
Gottfredson & Hirsch (1990) – A General Theory of Crime................................................................44
Rolf Loeber en Marc LeBlanc (1990) – ’Toward a developmental criminology’.................................45
Blumstein (1986) – Career Criminals and criminal careers................................................................45
Loeber & Burke (1993) – The Three Developmental Pathway model................................................45
Actuele benaderingen:......................................................................................................................46
Moffitt (1993) – Dual Taxonomy-theorie...........................................................................................46
Mark Warr (2002) – Companions of crime........................................................................................46
Sampson & Laub (1993) – Crime in the making An age-graded theory of informal control An age-graded theory of informal control ..............47
Verklaringen:.....................................................................................................................................47
Ontwikkeling van crimineel gedag bij jongeren: uiteenlopende ‘delinquente carrières’ – Frank
Weerman / Jan Nijboer..........................................................................................................................48
3 wetmatigheden die zonder twijfel waar zijn:..................................................................................48
Week 6.................................................................................................................................................50
Lecture...................................................................................................................................................50
Internationale misdrijven zijn:...........................................................................................................50
3 core crimes:....................................................................................................................................50
Kenmerken van internationale misdrijven:........................................................................................50
2 kernvragen:.....................................................................................................................................51
Oorspronkelijke verklaringen van hoe mensen zo ver konden gaan:................................................51
Dit kwam door (conclusies):..............................................................................................................52
Reacties op de eerste keer:................................................................................................................52
Sociaal-psychologische mechanismen:..............................................................................................53
Conclusies:.........................................................................................................................................53
War on Terror en Abu Ghraib............................................................................................................53
Criminologische theorieën om dit te verklaren:................................................................................54
Conclusies:.........................................................................................................................................54
Klapper..................................................................................................................................................56
Criminologie in een ‘state of denial’? Ook internationale misdrijven vergen criminologische
benadering – Alette Smeulers................................................................................................................56
Voorbeelden van nieuw onderzoek:..................................................................................................57
Abu Ghraib and the War on Terror; a case against Donald Rumsfeld? – Alette Smeulers / Sander van
Niekerk..................................................................................................................................................59
Three levels of analysis:.....................................................................................................................59
Three catalysts for action:.................................................................................................................59
Week 7.................................................................................................................................................62
3
, Lecture...................................................................................................................................................62
Boone & Moerings.............................................................................................................................63
Klapper..................................................................................................................................................66
Over de kenmerken van totale instituties – Goffman / Erving...............................................................66
5 categorieën totale instituties:.........................................................................................................66
Kenmerken van totale instituties:......................................................................................................66
Inleiding Het Lucifer Effect; hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad – Philip Zimbardo
...............................................................................................................................................................68
Het Lucifer Effect; hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad – Philip Zimbardo An age-graded theory of informal control Voorbij
Goed en Kwaad – Inleiding door Rein Gerritsen / Pleun van Vliet.........................................................69
Ervin Goffman: totale inrichtingen.....................................................................................................70
Zimbardo en Arendt...........................................................................................................................71
Nieuwe taal........................................................................................................................................71
Klapper teksten....................................................................................................................................72
Week 1
Lecture 1
Criminaliteit = wat strafbaar is gesteld. Een verzamelterm van gepleegde delicten die als
dergelijk in het Wetboek van Strafrecht staan. (= een juridische definitie)
Het onderwerp van criminologie is criminaliteit / crimineel gedrag.
Criminologie wil betrouwbare en precieze kennis leveren over criminaliteit, mensen die
misdaden plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden.
Criminologie haalt kennis uit de waarneembare werkelijkheid
Criminologie is gegrond op (wetenschappelijke) ervaring, bevinding en observatie en
daaruit voortvloeiend weten (empirische wetenschap).
Kenmerken van de criminologie:
- Het gaat over het ‘sein’ (hoe het is) en niet over het ‘sollen’ (hoe het hoort).
- Criminologie is een multidisciplinaire wetenschap; het ontleent haar begrippen,
theorieën en onderzoeksmethoden aan verschillende andere sociale wetenschappen.
De criminologie onderzoekt:
Hoe en waarom strafwetten worden gemaakt
Hoe en waarom strafwetten worden overtreden
Hoe en waarom er door de samenleving op misdrijven wordt gereageerd (door de
wetgever, politie, justitie, media en de burger)
4
Samenvatting
Inhoud
Week 1...................................................................................................................................................4
Lecture 1..................................................................................................................................................4
De criminologie onderzoekt:................................................................................................................4
De Founding Fathers van criminologie:...............................................................................................5
Historische inzichten:...........................................................................................................................5
Chicago School:....................................................................................................................................6
Sociaal ecologische benadering :.........................................................................................................6
Het nut van een theorie:......................................................................................................................7
Klapper 1.................................................................................................................................................8
Criminologie: een terreinverkenning (Jan van Dijk / Wim Huisman / Paul Nieuwbeerta) in Actuele
Criminologie (Den Haag, SDU, 2014).......................................................................................................8
Reacties op ernstige misdrijven:.........................................................................................................8
Geschiedenis en bewegingen..............................................................................................................9
Aandachtsgebieden binnen de criminologie:.....................................................................................11
Kwalitatief onderzoek en criminologische theorie; over de relatie tussen theorie, onderzoeksvragen en
methode – Richard Staring / René van Swaaningen).............................................................................12
Kritische criminologie........................................................................................................................13
Week 2.................................................................................................................................................15
Lecture 2................................................................................................................................................15
Definities van criminaliteit:................................................................................................................15
Dimensies van criminaliteit (Brants):.................................................................................................15
Autonome definities van criminaliteit (Sutherland):..........................................................................16
Sociaal-constructivistisch perspectief in het kort:.............................................................................16
Criminologische wetmatigheden:......................................................................................................17
Klapper 2................................................................................................................................................18
De sociale constructie van criminaliteit – Chrisje Brants.......................................................................18
De politiek:.........................................................................................................................................20
De wetenschap:.................................................................................................................................20
De openbaarheid:..............................................................................................................................20
1
, De massamedia..................................................................................................................................21
De Social Media.................................................................................................................................21
Amplificatiespiralen...........................................................................................................................22
Week 3.................................................................................................................................................24
Lecture 3................................................................................................................................................24
Hoe wordt criminaliteit gemeten:.........................................................................................................24
Klapper 3................................................................................................................................................27
De macht van het getal. Over de waarde en de risico’s van criminaliteitscijfers – Willem de Haan /
Janine Janssen.......................................................................................................................................27
Ten aanzien van criminaliteitscijfers kunnen we 3 opvattingen scheiden:........................................27
Discussie; eenduidige cijfers; een gevaarlijke illusie – Willem de Haan.................................................30
Week 4.................................................................................................................................................31
Lecture 4................................................................................................................................................31
Emoties bij misdaadberichten in de media:.......................................................................................31
Mediaberichten en verhalen over criminaliteit zijn zo populair door:...............................................31
Maatschappelijke functies van de media:..........................................................................................31
4 kenmerken van een gemediatiseerde samenleving:.......................................................................32
Kenmerken van criminaliteitsberichten:............................................................................................32
Wetenschappelijk model over het functioneren van media:.............................................................32
Nieuwswaarde:..................................................................................................................................33
Klapper 4................................................................................................................................................35
Mediaberichten, framing en hypes; over de relatie van media en criminaliteit en de analyse hiervan –
Martina Althoff......................................................................................................................................35
De Keulse casus.................................................................................................................................35
Deze amplificatiespiraal heeft 3 fasen:..............................................................................................36
Kenmerken van een gemediatiseerde (media)maatschappij, waarin criminaliteit altijd
nieuwswaardig is:..............................................................................................................................36
Criminaliteit en media-hype; een terugblik op de publieke beeldvorming rond kindermoord – C.H.
Brants / F. Koenraad..............................................................................................................................37
Verschillende motieven / omstandigheden:......................................................................................37
Bepalende criteria over welke gebeurtenissen nieuwswaardig zijn:.................................................38
Week 5.................................................................................................................................................40
Lecture 5................................................................................................................................................40
Leeftijdscurve....................................................................................................................................40
Waarom zien we een stijging naar meer risicogedrag bij jongeren?.................................................41
In conclusie, redenen voor de piek tijdens de adolescentie:.............................................................41
Trends................................................................................................................................................41
Verklaringen voor daling van de jeugdcriminaliteit:..........................................................................42
2
, Klapper 5 Adolescentie en delinquentie – Andrea G. Donker / Anne-Marie Slotboom.........................44
Sutherland (1947) - Differentiële-associatietheorie...........................................................................44
Hirschi (1969) - Sociale-controle theorie...........................................................................................44
Gottfredson & Hirsch (1990) – A General Theory of Crime................................................................44
Rolf Loeber en Marc LeBlanc (1990) – ’Toward a developmental criminology’.................................45
Blumstein (1986) – Career Criminals and criminal careers................................................................45
Loeber & Burke (1993) – The Three Developmental Pathway model................................................45
Actuele benaderingen:......................................................................................................................46
Moffitt (1993) – Dual Taxonomy-theorie...........................................................................................46
Mark Warr (2002) – Companions of crime........................................................................................46
Sampson & Laub (1993) – Crime in the making An age-graded theory of informal control An age-graded theory of informal control ..............47
Verklaringen:.....................................................................................................................................47
Ontwikkeling van crimineel gedag bij jongeren: uiteenlopende ‘delinquente carrières’ – Frank
Weerman / Jan Nijboer..........................................................................................................................48
3 wetmatigheden die zonder twijfel waar zijn:..................................................................................48
Week 6.................................................................................................................................................50
Lecture...................................................................................................................................................50
Internationale misdrijven zijn:...........................................................................................................50
3 core crimes:....................................................................................................................................50
Kenmerken van internationale misdrijven:........................................................................................50
2 kernvragen:.....................................................................................................................................51
Oorspronkelijke verklaringen van hoe mensen zo ver konden gaan:................................................51
Dit kwam door (conclusies):..............................................................................................................52
Reacties op de eerste keer:................................................................................................................52
Sociaal-psychologische mechanismen:..............................................................................................53
Conclusies:.........................................................................................................................................53
War on Terror en Abu Ghraib............................................................................................................53
Criminologische theorieën om dit te verklaren:................................................................................54
Conclusies:.........................................................................................................................................54
Klapper..................................................................................................................................................56
Criminologie in een ‘state of denial’? Ook internationale misdrijven vergen criminologische
benadering – Alette Smeulers................................................................................................................56
Voorbeelden van nieuw onderzoek:..................................................................................................57
Abu Ghraib and the War on Terror; a case against Donald Rumsfeld? – Alette Smeulers / Sander van
Niekerk..................................................................................................................................................59
Three levels of analysis:.....................................................................................................................59
Three catalysts for action:.................................................................................................................59
Week 7.................................................................................................................................................62
3
, Lecture...................................................................................................................................................62
Boone & Moerings.............................................................................................................................63
Klapper..................................................................................................................................................66
Over de kenmerken van totale instituties – Goffman / Erving...............................................................66
5 categorieën totale instituties:.........................................................................................................66
Kenmerken van totale instituties:......................................................................................................66
Inleiding Het Lucifer Effect; hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad – Philip Zimbardo
...............................................................................................................................................................68
Het Lucifer Effect; hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad – Philip Zimbardo An age-graded theory of informal control Voorbij
Goed en Kwaad – Inleiding door Rein Gerritsen / Pleun van Vliet.........................................................69
Ervin Goffman: totale inrichtingen.....................................................................................................70
Zimbardo en Arendt...........................................................................................................................71
Nieuwe taal........................................................................................................................................71
Klapper teksten....................................................................................................................................72
Week 1
Lecture 1
Criminaliteit = wat strafbaar is gesteld. Een verzamelterm van gepleegde delicten die als
dergelijk in het Wetboek van Strafrecht staan. (= een juridische definitie)
Het onderwerp van criminologie is criminaliteit / crimineel gedrag.
Criminologie wil betrouwbare en precieze kennis leveren over criminaliteit, mensen die
misdaden plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden.
Criminologie haalt kennis uit de waarneembare werkelijkheid
Criminologie is gegrond op (wetenschappelijke) ervaring, bevinding en observatie en
daaruit voortvloeiend weten (empirische wetenschap).
Kenmerken van de criminologie:
- Het gaat over het ‘sein’ (hoe het is) en niet over het ‘sollen’ (hoe het hoort).
- Criminologie is een multidisciplinaire wetenschap; het ontleent haar begrippen,
theorieën en onderzoeksmethoden aan verschillende andere sociale wetenschappen.
De criminologie onderzoekt:
Hoe en waarom strafwetten worden gemaakt
Hoe en waarom strafwetten worden overtreden
Hoe en waarom er door de samenleving op misdrijven wordt gereageerd (door de
wetgever, politie, justitie, media en de burger)
4
