Samenvatting Ontwikkeling door onderzoek
Deel A De zin van onderzoek
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4.3 en 4.4
Hoofdstuk 1 De onderzoekende leraar
Een leerkracht moet veel kunnen: kennis overdragen, feedback geven, overzicht houden, begeleiden,
leerstof aanpassen aan mogelijkheden, expert en model, leerlingen uitdagen etc. Nieuwsgierige,
onderzoekende houding is een voorwaarde.
Tussen theorie en praktijk. Je hebt niet alleen kennis nodig die je in boeken vindt (gecodificeerde
kennis) maar ook situatiegebonden kennis (tacit knowlegde). Persoonlijke opvattingen. Je moet een
goede balans vinden tussen theorie en praktijk. Daarbij maar je gebruik van theorieën (een geheel
van logische samenhangende uitspraken die samen de werkelijkheid proberen te verklaren). Van
belang dat je als leraar kennis van schoolvakken eigen maakt, pedagogische visie ontwikkelt en eigen
onderwijstheorie opbouwt.
De leraar als professional. Wat is professional? Deskundig en betrouwbaar. Autonoom. Meestal
sterke beroepsorganisatie. Houdt ontwikkelingen bij. Binnen team meestal meer pedagogische visies.
Onderwijs en opvoeding zijn essentieel voor het voortbestaan van de samenleving. Er is een
beroepsmatige band met de leerling. Leerkracht heeft een maatschappelijke opdracht.
Zelf ga je op onderzoek uit naar kennis over het onderwijs om dit te verbeteren. Als leraar ben je een
kenniswerker = omgaan met kennis is je werk.
Kritisch oordelen. Reden voor leraar om onderzoekende houding te hebben is dat het belangrijk is
om altijd kritisch te staan tegenover opvattingen en opinies die je in je werk tegenkomt.
Flynn-effect. Bracht jaren 90 resultaten van intelligentietests door jaren heen systematisch in kaart.
Data uit 20 landen en vond dat gemiddelde IQ per 10 jaar overal met 3 punten toenam: Flynn-effect.
Onderzoekende houding ook van groot belang om oordelen over bepaalde mensen te kunnen vellen.
Moeten rusten op geldige argumenten. Leraar onbewuste opvattingen die visie op leerlingen kan
beïnvloeden heet Pygmalion-experiment van Robert Merton. Je kunt je nooit helemaal bewust zijn
van vooroordelen. Een kritische houding is wat een leraar nodig heeft.
Hoofdstuk 2 Onderwijs en onderzoek.
Moderne leraar heeft een onderzoekende houding. Veel onderzoek naar onderwijs gedaan. We
willen dat onderwijs zo optimaal mogelijk verloopt. Vanuit verschillende invalshoeken onderzoek
gedaan: pedagogisch, didactiek, onderwijskunde, psychologie, etc. Gericht op algemene theorieën. Er
is nog een soort onderzoek: praktijkgericht onderzoek. Onderzoek dat meer gericht is op
onderwijspraktijk. Het gaat erom dat je in de praktijk je onderwijs verbetert.
De kwaliteit van je eigen onderwijs. Onderzoek door een leerkracht vaak gebaseerd op wat er in de
praktijk voorkomt. 6 verschillende soorten problemen:
- Het benaderen van individuele leerlingen; Gedrag van een bepaalde leerling kan voor jou een
uitgangspunt zijn. Je kunt ook onderzoek doen naar kinderen die heel goed presteren. Hierbij krijg je
antwoord op de vraag hoe je je onderwijs moet inrichten. Je kunt ook onderzoeken wanneer je merkt
dat een kind negatief opvalt en dus bijvoorbeeld buitengesloten wordt. Je onderzoek kan op
, verschillende manieren: ouders of deskundigen informeren, systematisch observeren, gesprekken
voeren of een combinatie.
- Het curriculum verbeteren; Onderwijsprogramma = curriculum. Als je merkt dat bijv. resultaten
tegenvallen, kun je onderzoek verrichten. Onderzoeksvragen richten zich op verbeteren van
curriculum, klas of groep. Met behulp van het antwoord op deze vragen kun je onderwijs aanpassen.
- Verbeteren van eigen handelen; Onderzoek gericht op eigen functioneren. Literatuur lezen, video-
opnames maken en reflecteren. Je kunt onderzoeken hoe je interactie, houding, gesprekken,
begeleidingsvaardigheden etc. zijn en hoe je deze kunt verbeteren.
- Vakkennis ontwikkelen of verbreiden; Onderzoek om eigen kennis van een bepaald vak te
vergroten. Je kunt diverse bronnen raadplegen (dus niet alleen de methode, hierin staat meestal
alleen oppervlakkige informatie). Als leraar ben je namelijk de sleutel tot kennis. Tijd en moeite is
daarom zinvol en waardevol. Als je meer weet kun je ook meer manieren verzinnen om het aanbod
interessant of aantrekkelijk te maken.
- Effecten van experimenteren onderzoeken; Sluit de manier waarop jij lesgeeft wel aan bij het
leergedrag van kinderen? Door experimenteren met andere vormen kom je hierachter. Je kunt je
hierbij richten op algemene didactiek (samenwerken, rollenspel, kringgesprek) of specifieke
lesstrategieën (vragen stellen, integratie ICT). Het doel is te weten komen welke effecten het
oplevert.
- Een specifieke context verbreden; Onderwijs altijd in context: docent, leerlingen, lokaal, school,
stad of dorp en land. Eigenschappen van context bepalen vaak problemen. Als je bijv. veel
verschillende culturen in je groep hebt moet je onderzoek doen naar deze culturen. Dit heeft invloed
op jouw communicatie met kinderen. Als je een beperkte situatie hebt, kun je onderzoeken op welke
manier je onderwijs in kunt richten en toch optimaal resultaat realiseren. Door onderzoek wordt je je
bewuster.
Kwaliteit van de school. Onderzoek dat door een leerkracht wordt uitgevoerd, kan ook kwaliteit van
onderwijs op school ten goede komen. De grootste verschillen in curricula is te vinden in keuze voor
onderwijsmethoden. Iedere school eigen eisen en zoekt de methode die bij hu past. Visie van school
heeft hier mee te maken. Onderzoek naar verbeteren van eigen handelen kan op niveau van
individuele leraar of schoolteam. Ook het uitbouwen van specifieke vakkennis kan een zaak van het
hele team en hele school zijn. Soortgelijks is het experimenteren met nieuwe werkvormen.
Kwaliteit van beroepsgroep. Resultaten van onderzoeken zijn het waard om te delen met directe
colleges of anderen. Dit kan op verschillende manieren. Je levert bijv. door een artikel in een
tijdschrift dan een bijdrage aan de ontwikkeling van de beroepsgroep. Dit is relevante informatie
voor de alle leraren. Als je je onderzoeksresultaten presenteert moet je je afvragen voor wie en op
welke manier.
Redenen voor onderzoek: kwaliteit van eigen onderwijs
kwaliteit van onderwijs op school
kwaliteit van onderwijs voor beroepsgroep.
Hoofdstuk 3 Onderzoek en je eigen ontwikkeling.
Het verbeteren van je eigen handelen in de klas. Laatste jaren meer onderzoek door leerkrachten,
leerlingen, schoolleiders of ondersteunend personeel. Via een specifieke methodiek ga je als
leerkracht kennis verzamelen om antwoord te krijgen op vragen. Doel is concrete verbetering van
eigen onderwijs. Bij onderzoek in de praktijk moet je doorlopend bereid zijn bestaande ideeën te
verrijken en herorganiseren. Je moet je eigen ideeën bekritiseren en ter discussie stellen.
Verschillende stappen die bij onderzoek in praktijk genomen worden:
- analyse van onderwerp
- ontwikkelen van plannen
- uitvoeren en implementeren van acties
Deel A De zin van onderzoek
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4.3 en 4.4
Hoofdstuk 1 De onderzoekende leraar
Een leerkracht moet veel kunnen: kennis overdragen, feedback geven, overzicht houden, begeleiden,
leerstof aanpassen aan mogelijkheden, expert en model, leerlingen uitdagen etc. Nieuwsgierige,
onderzoekende houding is een voorwaarde.
Tussen theorie en praktijk. Je hebt niet alleen kennis nodig die je in boeken vindt (gecodificeerde
kennis) maar ook situatiegebonden kennis (tacit knowlegde). Persoonlijke opvattingen. Je moet een
goede balans vinden tussen theorie en praktijk. Daarbij maar je gebruik van theorieën (een geheel
van logische samenhangende uitspraken die samen de werkelijkheid proberen te verklaren). Van
belang dat je als leraar kennis van schoolvakken eigen maakt, pedagogische visie ontwikkelt en eigen
onderwijstheorie opbouwt.
De leraar als professional. Wat is professional? Deskundig en betrouwbaar. Autonoom. Meestal
sterke beroepsorganisatie. Houdt ontwikkelingen bij. Binnen team meestal meer pedagogische visies.
Onderwijs en opvoeding zijn essentieel voor het voortbestaan van de samenleving. Er is een
beroepsmatige band met de leerling. Leerkracht heeft een maatschappelijke opdracht.
Zelf ga je op onderzoek uit naar kennis over het onderwijs om dit te verbeteren. Als leraar ben je een
kenniswerker = omgaan met kennis is je werk.
Kritisch oordelen. Reden voor leraar om onderzoekende houding te hebben is dat het belangrijk is
om altijd kritisch te staan tegenover opvattingen en opinies die je in je werk tegenkomt.
Flynn-effect. Bracht jaren 90 resultaten van intelligentietests door jaren heen systematisch in kaart.
Data uit 20 landen en vond dat gemiddelde IQ per 10 jaar overal met 3 punten toenam: Flynn-effect.
Onderzoekende houding ook van groot belang om oordelen over bepaalde mensen te kunnen vellen.
Moeten rusten op geldige argumenten. Leraar onbewuste opvattingen die visie op leerlingen kan
beïnvloeden heet Pygmalion-experiment van Robert Merton. Je kunt je nooit helemaal bewust zijn
van vooroordelen. Een kritische houding is wat een leraar nodig heeft.
Hoofdstuk 2 Onderwijs en onderzoek.
Moderne leraar heeft een onderzoekende houding. Veel onderzoek naar onderwijs gedaan. We
willen dat onderwijs zo optimaal mogelijk verloopt. Vanuit verschillende invalshoeken onderzoek
gedaan: pedagogisch, didactiek, onderwijskunde, psychologie, etc. Gericht op algemene theorieën. Er
is nog een soort onderzoek: praktijkgericht onderzoek. Onderzoek dat meer gericht is op
onderwijspraktijk. Het gaat erom dat je in de praktijk je onderwijs verbetert.
De kwaliteit van je eigen onderwijs. Onderzoek door een leerkracht vaak gebaseerd op wat er in de
praktijk voorkomt. 6 verschillende soorten problemen:
- Het benaderen van individuele leerlingen; Gedrag van een bepaalde leerling kan voor jou een
uitgangspunt zijn. Je kunt ook onderzoek doen naar kinderen die heel goed presteren. Hierbij krijg je
antwoord op de vraag hoe je je onderwijs moet inrichten. Je kunt ook onderzoeken wanneer je merkt
dat een kind negatief opvalt en dus bijvoorbeeld buitengesloten wordt. Je onderzoek kan op
, verschillende manieren: ouders of deskundigen informeren, systematisch observeren, gesprekken
voeren of een combinatie.
- Het curriculum verbeteren; Onderwijsprogramma = curriculum. Als je merkt dat bijv. resultaten
tegenvallen, kun je onderzoek verrichten. Onderzoeksvragen richten zich op verbeteren van
curriculum, klas of groep. Met behulp van het antwoord op deze vragen kun je onderwijs aanpassen.
- Verbeteren van eigen handelen; Onderzoek gericht op eigen functioneren. Literatuur lezen, video-
opnames maken en reflecteren. Je kunt onderzoeken hoe je interactie, houding, gesprekken,
begeleidingsvaardigheden etc. zijn en hoe je deze kunt verbeteren.
- Vakkennis ontwikkelen of verbreiden; Onderzoek om eigen kennis van een bepaald vak te
vergroten. Je kunt diverse bronnen raadplegen (dus niet alleen de methode, hierin staat meestal
alleen oppervlakkige informatie). Als leraar ben je namelijk de sleutel tot kennis. Tijd en moeite is
daarom zinvol en waardevol. Als je meer weet kun je ook meer manieren verzinnen om het aanbod
interessant of aantrekkelijk te maken.
- Effecten van experimenteren onderzoeken; Sluit de manier waarop jij lesgeeft wel aan bij het
leergedrag van kinderen? Door experimenteren met andere vormen kom je hierachter. Je kunt je
hierbij richten op algemene didactiek (samenwerken, rollenspel, kringgesprek) of specifieke
lesstrategieën (vragen stellen, integratie ICT). Het doel is te weten komen welke effecten het
oplevert.
- Een specifieke context verbreden; Onderwijs altijd in context: docent, leerlingen, lokaal, school,
stad of dorp en land. Eigenschappen van context bepalen vaak problemen. Als je bijv. veel
verschillende culturen in je groep hebt moet je onderzoek doen naar deze culturen. Dit heeft invloed
op jouw communicatie met kinderen. Als je een beperkte situatie hebt, kun je onderzoeken op welke
manier je onderwijs in kunt richten en toch optimaal resultaat realiseren. Door onderzoek wordt je je
bewuster.
Kwaliteit van de school. Onderzoek dat door een leerkracht wordt uitgevoerd, kan ook kwaliteit van
onderwijs op school ten goede komen. De grootste verschillen in curricula is te vinden in keuze voor
onderwijsmethoden. Iedere school eigen eisen en zoekt de methode die bij hu past. Visie van school
heeft hier mee te maken. Onderzoek naar verbeteren van eigen handelen kan op niveau van
individuele leraar of schoolteam. Ook het uitbouwen van specifieke vakkennis kan een zaak van het
hele team en hele school zijn. Soortgelijks is het experimenteren met nieuwe werkvormen.
Kwaliteit van beroepsgroep. Resultaten van onderzoeken zijn het waard om te delen met directe
colleges of anderen. Dit kan op verschillende manieren. Je levert bijv. door een artikel in een
tijdschrift dan een bijdrage aan de ontwikkeling van de beroepsgroep. Dit is relevante informatie
voor de alle leraren. Als je je onderzoeksresultaten presenteert moet je je afvragen voor wie en op
welke manier.
Redenen voor onderzoek: kwaliteit van eigen onderwijs
kwaliteit van onderwijs op school
kwaliteit van onderwijs voor beroepsgroep.
Hoofdstuk 3 Onderzoek en je eigen ontwikkeling.
Het verbeteren van je eigen handelen in de klas. Laatste jaren meer onderzoek door leerkrachten,
leerlingen, schoolleiders of ondersteunend personeel. Via een specifieke methodiek ga je als
leerkracht kennis verzamelen om antwoord te krijgen op vragen. Doel is concrete verbetering van
eigen onderwijs. Bij onderzoek in de praktijk moet je doorlopend bereid zijn bestaande ideeën te
verrijken en herorganiseren. Je moet je eigen ideeën bekritiseren en ter discussie stellen.
Verschillende stappen die bij onderzoek in praktijk genomen worden:
- analyse van onderwerp
- ontwikkelen van plannen
- uitvoeren en implementeren van acties
