BEDRIJFSKUNDE (2024-2025)
1
,H1 – EEN BEDRIJF IS GEEN
VANZELFSPREKENDHEID
1.1 WAT IS EEN BEDRIJF?
EERSTE BETEKENIS
Organisatie die erop gericht is producten te leveren aan derden en hiervoor een economische
tegenprestatie krijgt.
- Continuïteit = afhankelijk vd wisselwerking vd markt
o Niet vd leden/liefdadigheid/overheid
▪ Dus niet jeugdbeweging, Universiteit Gent, Artsen zonder grenzen
- Economisch rationeel
o Kan niet permanent verlies maken
o Speciaal geval: permanently failing organisations
▪ Niet economisch rationeel (permanent verlies), maar blijven toch bestaan
▪ Bv overheidsdiensten
Gesubsidieerde sectoren
- Steunende politici maken beslissingen obv politieke (‘jobs van hun kiezers redden’) en niet
economische rationaliteit
➔ Machtsgericht en niet marktgericht
TWEEDE BETEKENIS
Aparte juridische entiteit met specifieke rechten en specifieke plichten.
- Juridische vormen zoals NV, BV…
- Gevolg: bij juridische vervolging -> beschermd
- Beperkte aansprakelijkheid (/the limited liability corporation)
o bedrijven moeten vertrouwen opbouwen met leveranciers, klanten…, want niemand wil
een deal maken met bedrijf dat zich niet volledig engageert omdat hij toch slechts
beperkt aansprakelijk is.
o Hoe? Bv garantie bij aankoop washmachine
DE TWEE BETEKENISSEN GECOMBINEERD
Beide definities vallen samen:
- Meestal het geval
- Leidt tot privatisering
2
,Beide definities vallen niet samen:
- Samenleving bevindt zich in een overgangsfase
- Bv is Facebook (peer-to-peernetwerk) een bedrijf
- + vaak ook geval bij historische voorbeelden -> onduidelijke scheiding tss definities
HET RISICO VAN HET ONDERNEMEN
Waarom richt niet iedereen een bedrijf op?
- Onvoldoende kapitaal -> banken zullen uitlenen
- Erg risicovol
o 1 kleine beoordelingsfout -> je verlies alles (bezittingen, reputatie…)
▪ Door feilbare besluitvormers en raplexe omgeving
• Rapid + complex
o Daarom tot in 19e eeuw amper ondernemers
Oplossing: economische entiteiten met aparte rechtspersoonlijkheid
- Bedrijf failliet, maar niet de bedrijfsleider/oprichter
Actualiteit: bedrijf is mixed blessing
- Zorgen wel voor welvaart vd maatschappij, maar soms te weinig respect vr mileu, werknemers,
klanten…
- Bv asbest
1.2 WAAROM BESTAAN BEDRIJVEN?
DE ECONOMISCHE THEORIEVORMING VAN RONALD COASE
- Wrm gebeuren dingen in een bedrijf ‘onder één dak’?
➔ Transactiekosten
- Kosten verbonden aan elke vorm v bedrijfsvoering
o Markrelatie
▪ Bv gemakkelijker om melk te kopen, dan koeien te melken bij je thuis
o Binnenin bedrijf
▪ Bv werknemers aannemen vr lange periode
- Zorgt vr hiërarchische relatie
o Merk op: geen vanzelfsprekendheid, want marktrelaties zijn economisch rationeler
o Theoriën die verklaren wrm bedrijven dan toch bestaan = Theories of the firm
ACTUALITEIT:
3
, - Too big to fail = wnr overheden iets niet willen aanpassen omdat te veel werknemers/… hun job
zouden verliezen, hoewel het aangepaste eig voordeliger zou zijn
- Verschuiving = bedrijven beginnen meer en meer terug gebruik te maken v marktrelaties om
kosten te minimaliseren
o Bv Uber, Airbnb
1.3 EEN BEDRIJF ALS EEN BUNDEL RELATIONELE CONTRACTEN
Relationeel contract = vorm van samenwerking of coördinatie die door de partijen via samenwerking zelf
in stand wordt gehouden.
➔ Via de uitoefening ervan wordt die versterkt
- Bv huwelijk, buurrelatie
- Veel juridisch geregeld, maar veel ook niet
o Bv niet over eigen grondgebied boom planten
o Bv elke dag goedemorgen zeggen
- Juridische contracten bovenhalen -> beschadiging v relationeel contract
= basis van elke vorm van samenleven, samenwerken en maatschappelijke ordening
Toepassing op bankencrisis (2000 – 2007)
- Vertrouwen tss banken viel weg -> enkel contractuele financiele relaties bleven doorslaggevend
- Gevolg: ook vertrouwen tss klant en bank viel weg
➔ Vertrouwen = centrale begrip in economie -> viel weg, dus drama
1.4 STAKEHOLDERS VERSUS STOCKHOLDERS
VERTROUWENSPROBLEEM
- Zoals eerder gezegd: gevolg van ‘beperkte’ aansprakelijkheid
- Oplossing: bedrijf gaat sterke relationele contracten aan
o Met stakeholders en stockholders
STAKEHOLDERS
= belangrijke groepen waarmee bedrijven relationele contracten onderhouden
- Bv werknemers: zorgt vr loyaliteit
- Bv leveranciers: zorgt vr minder strengheid (bv stipte betaling)
- Bv aandeelhouders (= stockholders), klanten, medewerkers, management, de gemeenschap…
➔ Dit zijn allemaal primaire stakeholders
o Hebben direct belang in de organisatie
➔ Maar er zijn ook secundaire stakeholders
o Hebben indirect belang in de organisatie
4
1
,H1 – EEN BEDRIJF IS GEEN
VANZELFSPREKENDHEID
1.1 WAT IS EEN BEDRIJF?
EERSTE BETEKENIS
Organisatie die erop gericht is producten te leveren aan derden en hiervoor een economische
tegenprestatie krijgt.
- Continuïteit = afhankelijk vd wisselwerking vd markt
o Niet vd leden/liefdadigheid/overheid
▪ Dus niet jeugdbeweging, Universiteit Gent, Artsen zonder grenzen
- Economisch rationeel
o Kan niet permanent verlies maken
o Speciaal geval: permanently failing organisations
▪ Niet economisch rationeel (permanent verlies), maar blijven toch bestaan
▪ Bv overheidsdiensten
Gesubsidieerde sectoren
- Steunende politici maken beslissingen obv politieke (‘jobs van hun kiezers redden’) en niet
economische rationaliteit
➔ Machtsgericht en niet marktgericht
TWEEDE BETEKENIS
Aparte juridische entiteit met specifieke rechten en specifieke plichten.
- Juridische vormen zoals NV, BV…
- Gevolg: bij juridische vervolging -> beschermd
- Beperkte aansprakelijkheid (/the limited liability corporation)
o bedrijven moeten vertrouwen opbouwen met leveranciers, klanten…, want niemand wil
een deal maken met bedrijf dat zich niet volledig engageert omdat hij toch slechts
beperkt aansprakelijk is.
o Hoe? Bv garantie bij aankoop washmachine
DE TWEE BETEKENISSEN GECOMBINEERD
Beide definities vallen samen:
- Meestal het geval
- Leidt tot privatisering
2
,Beide definities vallen niet samen:
- Samenleving bevindt zich in een overgangsfase
- Bv is Facebook (peer-to-peernetwerk) een bedrijf
- + vaak ook geval bij historische voorbeelden -> onduidelijke scheiding tss definities
HET RISICO VAN HET ONDERNEMEN
Waarom richt niet iedereen een bedrijf op?
- Onvoldoende kapitaal -> banken zullen uitlenen
- Erg risicovol
o 1 kleine beoordelingsfout -> je verlies alles (bezittingen, reputatie…)
▪ Door feilbare besluitvormers en raplexe omgeving
• Rapid + complex
o Daarom tot in 19e eeuw amper ondernemers
Oplossing: economische entiteiten met aparte rechtspersoonlijkheid
- Bedrijf failliet, maar niet de bedrijfsleider/oprichter
Actualiteit: bedrijf is mixed blessing
- Zorgen wel voor welvaart vd maatschappij, maar soms te weinig respect vr mileu, werknemers,
klanten…
- Bv asbest
1.2 WAAROM BESTAAN BEDRIJVEN?
DE ECONOMISCHE THEORIEVORMING VAN RONALD COASE
- Wrm gebeuren dingen in een bedrijf ‘onder één dak’?
➔ Transactiekosten
- Kosten verbonden aan elke vorm v bedrijfsvoering
o Markrelatie
▪ Bv gemakkelijker om melk te kopen, dan koeien te melken bij je thuis
o Binnenin bedrijf
▪ Bv werknemers aannemen vr lange periode
- Zorgt vr hiërarchische relatie
o Merk op: geen vanzelfsprekendheid, want marktrelaties zijn economisch rationeler
o Theoriën die verklaren wrm bedrijven dan toch bestaan = Theories of the firm
ACTUALITEIT:
3
, - Too big to fail = wnr overheden iets niet willen aanpassen omdat te veel werknemers/… hun job
zouden verliezen, hoewel het aangepaste eig voordeliger zou zijn
- Verschuiving = bedrijven beginnen meer en meer terug gebruik te maken v marktrelaties om
kosten te minimaliseren
o Bv Uber, Airbnb
1.3 EEN BEDRIJF ALS EEN BUNDEL RELATIONELE CONTRACTEN
Relationeel contract = vorm van samenwerking of coördinatie die door de partijen via samenwerking zelf
in stand wordt gehouden.
➔ Via de uitoefening ervan wordt die versterkt
- Bv huwelijk, buurrelatie
- Veel juridisch geregeld, maar veel ook niet
o Bv niet over eigen grondgebied boom planten
o Bv elke dag goedemorgen zeggen
- Juridische contracten bovenhalen -> beschadiging v relationeel contract
= basis van elke vorm van samenleven, samenwerken en maatschappelijke ordening
Toepassing op bankencrisis (2000 – 2007)
- Vertrouwen tss banken viel weg -> enkel contractuele financiele relaties bleven doorslaggevend
- Gevolg: ook vertrouwen tss klant en bank viel weg
➔ Vertrouwen = centrale begrip in economie -> viel weg, dus drama
1.4 STAKEHOLDERS VERSUS STOCKHOLDERS
VERTROUWENSPROBLEEM
- Zoals eerder gezegd: gevolg van ‘beperkte’ aansprakelijkheid
- Oplossing: bedrijf gaat sterke relationele contracten aan
o Met stakeholders en stockholders
STAKEHOLDERS
= belangrijke groepen waarmee bedrijven relationele contracten onderhouden
- Bv werknemers: zorgt vr loyaliteit
- Bv leveranciers: zorgt vr minder strengheid (bv stipte betaling)
- Bv aandeelhouders (= stockholders), klanten, medewerkers, management, de gemeenschap…
➔ Dit zijn allemaal primaire stakeholders
o Hebben direct belang in de organisatie
➔ Maar er zijn ook secundaire stakeholders
o Hebben indirect belang in de organisatie
4
