Taal 2
Inhoud
2. Het lees- en schrijfproces......................................................................2
2.1 lezen................................................................................................2
2.2 Schrijven..........................................................................................6
3. De lees- en schrijfontwikkeling.............................................................7
3.1 ontluikende geletterdheid................................................................7
3.2 Individuele verschillen in geletterdheid...........................................8
3.3 Stadia in de ontwikkeling van geletterdheid....................................9
4. lezen en schrijven in de kleuterschool................................................11
4.1 Willen (lees- en schrijfbereidheid)..................................................11
4.2 Kunnen (lees- en schijfvaardigheid................................................14
4b. Lezen en schrijven in de kleuterschool: Fonemisch bewustzijn........16
5. het rijmspel.........................................................................................19
6. Taalbeschouwing.................................................................................21
7. Aanvankelijk lezen en schrijven..........................................................25
8. De taalhoek: basisaanbod...................................................................39
9. Stimulerende geletterdheid................................................................42
10. Een vreemde taal in de klas..............................................................48
11. Begrijpend luisteren..........................................................................53
,2. Het lees- en schrijfproces
2.1 lezen
Lezen is een complex proces: er zijn verschillende manieren om de
betekenis van een woord te achterhalen:
= Woordidentificatietechnieken of leesstrategieën
1. Lezen met behulp van de visuele woordvorm
Geoefende lezers: herkennen 90% van de woorden direct.
= Meaning from print, herkennend lezen
Een woordbeeld opgeslagen in geheugen, als geheel van letters,
herkennen zonder analyse of samenstellen van lettertekens
Beginnende lezers: Herkennen enkele woorden (naam, kaartje uit klas,
…)
Naïef of globaal lezen = Het herkennen van woorden aan de
visuele woordvorm, aan de speciale volgorde van de letters of de
visuele configuratie. Het herkennen van een woord verschilt weinig
van het herkennen van een prentje.
2. Lezen met behulp van grafo-fonologische informatie
Kinderen moeten de koppeling maken tussen letter (grafeem) en klank
(foneem) leren maken.
Ze moeten weten dat (roos)
- het grafeem r voor de klank [r] staat
- de dubbele oo als één grafeem voor de klank [oo] staat
- de s verwijst naar de klank [s]
Spellend lezen = Letter voor letter lezen
2 manieren van lezen:
, De elementaire leeshandeling
1) Leesrichting bepalen (links-rechtsrichting)
2) Vaststellen wat het eerste grafeem is (visuele analyse)
3) Juiste klank koppelen aan dat grafeem (grafeem-klankkoppeling)
4) Volgende grafeem zoeken en opnieuw de bijhorende klank koppelen
5) Gaat zo door tot en met het laatste grafeem
6) Juiste volgorde van de klanken onthouden (auditief geheugen)
7) Alle klanken samenvoegen tot een woord (auditieve synthese)
8) Aan het gelezen woord de juiste betekenis toekennen (woordenschat)
Waarom is het belangrijk om kinderen in de beginfase van het
leesonderwijs leren te lezen volgens de elementaire leeshandeling?
Omdat ze anders geen inzicht krijgen in ons schriftsysteem!
Elementaire leeshandeling Vaardigheden
van links naar rechts links-rechtsrichting
letter voor letter visuele analyse
klank aan letter koppelen klank-letterkoppeling en letterkennis
klanken in volgorde onthouden auditief geheugen
klanken samenvoegen tot een auditieve synthese
woord woordenschat
betekenis geven
Waarom is de techniek geen ideale leestrategie?
Basistechniek ≠ ideale leestrategie
- Laag leestempo
- Onhaalbaar bij lange woorden
Dus: lezers zo snel mogelijk efficiëntere leesstrategieën aanleren!
Lezen van clusters en spellingpatronen
= Het herkennen van betekenisloze lettercombinaties
, ‘Cluster’ = lettercombinatie met alleen medeklinkers
Bv. St, schr, kl
‘Spellingspatroon’ = lettercombinatie met zowel klinkers als medeklinkers
Bv. Ook, omen, aan
Groepjes letters in één keer herkennen
= verkorting van elementaire leeshandeling
Verkorting wordt nog verder doorgevoerd:
woord ineens herkennen
Leesstrategie ‘lezen met behulp van de visuele woordvorm’
Techniek oefenen met behulp van wisselrijtjes: een rij woorden waarbij
telkens één klank verschilt
reus – keus – neus – heus - …
herhalen van /eus/ zet kind ertoe aan om /eu/ en /s/ in één keer te lezen (=
oefenen op spellingpatroon!)
3. Lezen met behulp van Morfologische analyse
= Het herkennen van lettercombinaties die wel betekenis hebben.
Vorige technieken werken goed voor eenlettergrepige woorden
Inhoud
2. Het lees- en schrijfproces......................................................................2
2.1 lezen................................................................................................2
2.2 Schrijven..........................................................................................6
3. De lees- en schrijfontwikkeling.............................................................7
3.1 ontluikende geletterdheid................................................................7
3.2 Individuele verschillen in geletterdheid...........................................8
3.3 Stadia in de ontwikkeling van geletterdheid....................................9
4. lezen en schrijven in de kleuterschool................................................11
4.1 Willen (lees- en schrijfbereidheid)..................................................11
4.2 Kunnen (lees- en schijfvaardigheid................................................14
4b. Lezen en schrijven in de kleuterschool: Fonemisch bewustzijn........16
5. het rijmspel.........................................................................................19
6. Taalbeschouwing.................................................................................21
7. Aanvankelijk lezen en schrijven..........................................................25
8. De taalhoek: basisaanbod...................................................................39
9. Stimulerende geletterdheid................................................................42
10. Een vreemde taal in de klas..............................................................48
11. Begrijpend luisteren..........................................................................53
,2. Het lees- en schrijfproces
2.1 lezen
Lezen is een complex proces: er zijn verschillende manieren om de
betekenis van een woord te achterhalen:
= Woordidentificatietechnieken of leesstrategieën
1. Lezen met behulp van de visuele woordvorm
Geoefende lezers: herkennen 90% van de woorden direct.
= Meaning from print, herkennend lezen
Een woordbeeld opgeslagen in geheugen, als geheel van letters,
herkennen zonder analyse of samenstellen van lettertekens
Beginnende lezers: Herkennen enkele woorden (naam, kaartje uit klas,
…)
Naïef of globaal lezen = Het herkennen van woorden aan de
visuele woordvorm, aan de speciale volgorde van de letters of de
visuele configuratie. Het herkennen van een woord verschilt weinig
van het herkennen van een prentje.
2. Lezen met behulp van grafo-fonologische informatie
Kinderen moeten de koppeling maken tussen letter (grafeem) en klank
(foneem) leren maken.
Ze moeten weten dat (roos)
- het grafeem r voor de klank [r] staat
- de dubbele oo als één grafeem voor de klank [oo] staat
- de s verwijst naar de klank [s]
Spellend lezen = Letter voor letter lezen
2 manieren van lezen:
, De elementaire leeshandeling
1) Leesrichting bepalen (links-rechtsrichting)
2) Vaststellen wat het eerste grafeem is (visuele analyse)
3) Juiste klank koppelen aan dat grafeem (grafeem-klankkoppeling)
4) Volgende grafeem zoeken en opnieuw de bijhorende klank koppelen
5) Gaat zo door tot en met het laatste grafeem
6) Juiste volgorde van de klanken onthouden (auditief geheugen)
7) Alle klanken samenvoegen tot een woord (auditieve synthese)
8) Aan het gelezen woord de juiste betekenis toekennen (woordenschat)
Waarom is het belangrijk om kinderen in de beginfase van het
leesonderwijs leren te lezen volgens de elementaire leeshandeling?
Omdat ze anders geen inzicht krijgen in ons schriftsysteem!
Elementaire leeshandeling Vaardigheden
van links naar rechts links-rechtsrichting
letter voor letter visuele analyse
klank aan letter koppelen klank-letterkoppeling en letterkennis
klanken in volgorde onthouden auditief geheugen
klanken samenvoegen tot een auditieve synthese
woord woordenschat
betekenis geven
Waarom is de techniek geen ideale leestrategie?
Basistechniek ≠ ideale leestrategie
- Laag leestempo
- Onhaalbaar bij lange woorden
Dus: lezers zo snel mogelijk efficiëntere leesstrategieën aanleren!
Lezen van clusters en spellingpatronen
= Het herkennen van betekenisloze lettercombinaties
, ‘Cluster’ = lettercombinatie met alleen medeklinkers
Bv. St, schr, kl
‘Spellingspatroon’ = lettercombinatie met zowel klinkers als medeklinkers
Bv. Ook, omen, aan
Groepjes letters in één keer herkennen
= verkorting van elementaire leeshandeling
Verkorting wordt nog verder doorgevoerd:
woord ineens herkennen
Leesstrategie ‘lezen met behulp van de visuele woordvorm’
Techniek oefenen met behulp van wisselrijtjes: een rij woorden waarbij
telkens één klank verschilt
reus – keus – neus – heus - …
herhalen van /eus/ zet kind ertoe aan om /eu/ en /s/ in één keer te lezen (=
oefenen op spellingpatroon!)
3. Lezen met behulp van Morfologische analyse
= Het herkennen van lettercombinaties die wel betekenis hebben.
Vorige technieken werken goed voor eenlettergrepige woorden
