✏️
1 - Introductie
Literatuur MRMK H1, 2, 13 (334 t/m 345) en Wijze Lessen 5-33
Introductie instructieontwerp
Model van Morrison
Kritiek op instructieontwerp
Uitgangspunten voor het proces van instructieontwerp
Identifying the need for instruction
Needs assessment
Goal analyses
Performance analysis
Formative evaluation
Stappenplan formative evaluation (Goolers)
Verschillende vormen formative evaluation
Stadia formative evaluation (Tessmer)
Quick-Turnaround Evalation Studies
Introductie instructieontwerp
(Designing effective instruction H1, HC1)
Doel:
Het doel van instructieontwerp (Instructional Design, ID) is om het leren efficiënter, effectiever en minder moeilijk
maken. Goed ontworpen instructies besparen tijd en geld.
Voordelen instructieontwerp:
Financiële voordelen: het investeren in goed ontworpen instructie kan leiden tot grotere opbrengsten.
Effectieve oplossing voor kennistekorten: een instructieontwerp helpt bij het gericht aanpakken van kennis-
en vaardigheidstekorten.
Grotere leereffecten: goed ontworpen instructies leiden tot betere leerresultaten vergeleken met slecht
ontworpen trainingen.
Toepassing in allerlei leercontexten mogelijk (onderwijs, gezondheidszorg, defensie, etc.).
Directe (hogere productie) en indirecte voordelen (werknemersloyaliteit).
Betrokkenen:
Instructieontwerper: verantwoordelijk voor het plannen en coördineren van het ontwerp van het lesmateriaal
en het begeleiden van het gehele proces.
Inhoudsdeskundige (Subject Matter Expert (SME)): zorgt voor vakinhoudelijke kennis en controleert de
juistheid van de inhoud van het ontwerp.
Tijdens de taakanalyse is de ontwerper verantwoordelijk en de SME draagt bij aan nauwkeurige informatie
en suggesties voor ontbrekende onderdelen.
Evaluator: ontwikkelt en beheert toetsinstrumenten om het leerproces te evalueren en analyseert de
effectiviteit van het programma, zowel tijdens als na implementatie.
1 - Introductie 1
, Opdrachtgever
Instructieverantwoordelijke
Lerende
Fundamentele componenten: learners, objectives, methods,
evaluation.
Instructieontwerp bij bedrijven en in het onderwijs
Bedrijven: productiviteit verhogen en kosten verlagen.
Onderwijs: leraren beter in staat stellen om aangepaste en betrokken lessen te creëren. Dit is nodig omdat vaak
de standaard onderwijsmiddelen niet voldoende zijn om de leerdoelen te behalen en de studenten betrokken te
houden.
Ontwerpmodellen:
ADDIE model: analysis, design, develop, implement, evaluate.
Backward design: define learning goals (desired outcomes), decide on assessments (evidence of
understanding), design instruction (help students achieve results).
Model van Morrison, Ross, Morrison & Kalman (MRMK)
Niet lineair, maar cyclisch
Geen vaste volgorde en je kunt stappen overslaan
Componenten staan met elkaar in relatie
Er zijn elementen die het gehele ontwerpproces een rol spelen
Model van Morrison
1 - Introductie 2
, Basiscomponenten van het designproces:
1. Instructional problems: het prestatieprobleem of de behoefte (en of instructie hiervoor de oplossing is).
2. Learner characteristics: contextfactoren en kenmerken van de doelgroep.
3. Task analysis: het analyseren van de benodigde kennis, vaardigheden en houding om de leerdoelen te
behalen.
4. Instructional objectives: leerdoelen van de instructie.
5. Content sequencing: de volgorde waarin de inhoud wordt aangeboden.
6. Instructional strategies: het ontwerpen van manieren om informatie te presenteren zodat deze aansluit bij de
voorkennis van de leerlingen. Hier komt creativiteit bij kijken.
7. Designing the message: de manier waarop de informatie wordt gepresenteerd (plaatjes, begrippen
onderstrepen).
8. Development of instruction: het lesmateriaal maken (video’s, webpagina, gedrukte materialen).
9. Evaluation instruments: de manieren om te meten of de leerdoelen zijn behaald (kennistoets, paper,
presentatie).
Buitenste ringen: doorlopende processen
Planning: plannen van de taken, budget en tijdschema van het project.
Project management: het coördineren van middelen en het bijhouden van de voortgang.
Support services: er kunnen extra specialisten worden ingezet, zoals ontwerpers of programmeurs.
Formative evaluation: tijdens het proces feedback verzamelen over het ontwerp.
Revision: de feedback van de formatieve evaluation verwerken in het ontwerp.
Implementation: voorbereiding en invoering van de instructie in de praktijk.
Summative evaluation: eindoordeel over de effectiviteit na invoering.
Confirmative evaluation: onderzoeken of de instructie op lange termijn nuttig blijft.
1 - Introductie 3
, Kritiek op instructieontwerp
1. Mechanistisch vs humanistisch
Er is kritiek dat het instructieontwerpproces te mechanistisch zou zijn (vaste volgorde, zie figuur). Er zijn
echter flexibele modellen die rekening houden met de verschillende leerbehoeften en omstandigheden van
lerenden. Dat ondersteunt de humanistische benadering. Lerenden worden als individu erkend met hun
unieke niveau, behoeften en ontwikkelingsdoelen, om samen succes te behalen.
2. Minder creativiteit in het onderwijs
Instructieontwerp volgt bepaalde principes, maar er blijft ruimte voor creativiteit. Ontwerpers kunnen met
dezelfde leerdoelen verschillende lesmethodes ontwikkelen.
3. Lage- vs hoge-orde leren
Traditionele instructieontwerpen kunnen soms leiden tot oppervlakkig leren, waarbij leerlingen enkel details
onthouden (lage-orde leren). Moderne cognitieve strategieën stimuleren hoge-orde denken, zoals analyse en
probleemoplossing. Dit is gericht op een langdurig leereffect.
Uitgangspunten voor het proces van instructieontwerp
1. Systematische aanpak en aandacht voor details: het instructieontwerp heeft een logische en nauwkeurige
aanpak en elk onderdeel is in detail uitgewerkt.
a. Leerdoelen zijn gedetailleerd beschreven.
b. Er zijn specifieke stappen opgesteld hoe je een bepaalde vaardigheid kunt leren.
2. Beginnen met een prestatieprobleem: het proces begint met het identificeren van een prestatieprobleem.
Vervolgens wordt er onderzocht of dit opgelost kan worden door middel van instructie.
a. Werknemers in een magazijn labelen producten verkeerd. Er wordt vastgesteld of dit door gebrek aan
training komt, en zo ja, dan wordt instructie ontworpen om dit te verhelpen.
b. Bij hoge klantontevredenheid kan een ontwerper onderzoeken of dit komt door gebrek aan
klantenservicevaardigheden en dan pas relevante trainingen ontwikkelen.
3. Het ontwerpdocument is voor het ontwerpteam, niet voor de lerenden: het ontwerpplan (behoefteanalyse,
instructiedoelen, volgorde van inhoud etc.) is bedoeld voor het ontwerpteam. Het wordt later aangepast en
vereenvoudigd tot lesmateriaal voor de leerlingen.
a. Een gedetailleerde analyse van de leerdoelen en inhoudsstructuur wordt opgesteld voor een team dat een
online cursus programmeertalen ontwikkelt, maar de lerenden zien alleen de uiteindelijke module.
4. Streven naar het beoogde prestatieniveau voor alle lerenden: het doel is om ervoor te zorgen dat alle lerenden
het vereiste leerniveau bereiken, niet alleen het minimum. Dit kan door extra ondersteuning te bieden of meer
tijd voor leren in te bouwen.
a. In een rekenles krijgen leerlingen extra oefensommen en herhalingssessies zodat iedereen het gewenste
niveau kan halen.
b. Bij het aanleren van een vaardigheid worden aanvullende instructies en begeleiding geboden aan de
deelnemers die meer tijd nodig hebben om de vaardigheid onder de knie te krijgen.
1 - Introductie 4
1 - Introductie
Literatuur MRMK H1, 2, 13 (334 t/m 345) en Wijze Lessen 5-33
Introductie instructieontwerp
Model van Morrison
Kritiek op instructieontwerp
Uitgangspunten voor het proces van instructieontwerp
Identifying the need for instruction
Needs assessment
Goal analyses
Performance analysis
Formative evaluation
Stappenplan formative evaluation (Goolers)
Verschillende vormen formative evaluation
Stadia formative evaluation (Tessmer)
Quick-Turnaround Evalation Studies
Introductie instructieontwerp
(Designing effective instruction H1, HC1)
Doel:
Het doel van instructieontwerp (Instructional Design, ID) is om het leren efficiënter, effectiever en minder moeilijk
maken. Goed ontworpen instructies besparen tijd en geld.
Voordelen instructieontwerp:
Financiële voordelen: het investeren in goed ontworpen instructie kan leiden tot grotere opbrengsten.
Effectieve oplossing voor kennistekorten: een instructieontwerp helpt bij het gericht aanpakken van kennis-
en vaardigheidstekorten.
Grotere leereffecten: goed ontworpen instructies leiden tot betere leerresultaten vergeleken met slecht
ontworpen trainingen.
Toepassing in allerlei leercontexten mogelijk (onderwijs, gezondheidszorg, defensie, etc.).
Directe (hogere productie) en indirecte voordelen (werknemersloyaliteit).
Betrokkenen:
Instructieontwerper: verantwoordelijk voor het plannen en coördineren van het ontwerp van het lesmateriaal
en het begeleiden van het gehele proces.
Inhoudsdeskundige (Subject Matter Expert (SME)): zorgt voor vakinhoudelijke kennis en controleert de
juistheid van de inhoud van het ontwerp.
Tijdens de taakanalyse is de ontwerper verantwoordelijk en de SME draagt bij aan nauwkeurige informatie
en suggesties voor ontbrekende onderdelen.
Evaluator: ontwikkelt en beheert toetsinstrumenten om het leerproces te evalueren en analyseert de
effectiviteit van het programma, zowel tijdens als na implementatie.
1 - Introductie 1
, Opdrachtgever
Instructieverantwoordelijke
Lerende
Fundamentele componenten: learners, objectives, methods,
evaluation.
Instructieontwerp bij bedrijven en in het onderwijs
Bedrijven: productiviteit verhogen en kosten verlagen.
Onderwijs: leraren beter in staat stellen om aangepaste en betrokken lessen te creëren. Dit is nodig omdat vaak
de standaard onderwijsmiddelen niet voldoende zijn om de leerdoelen te behalen en de studenten betrokken te
houden.
Ontwerpmodellen:
ADDIE model: analysis, design, develop, implement, evaluate.
Backward design: define learning goals (desired outcomes), decide on assessments (evidence of
understanding), design instruction (help students achieve results).
Model van Morrison, Ross, Morrison & Kalman (MRMK)
Niet lineair, maar cyclisch
Geen vaste volgorde en je kunt stappen overslaan
Componenten staan met elkaar in relatie
Er zijn elementen die het gehele ontwerpproces een rol spelen
Model van Morrison
1 - Introductie 2
, Basiscomponenten van het designproces:
1. Instructional problems: het prestatieprobleem of de behoefte (en of instructie hiervoor de oplossing is).
2. Learner characteristics: contextfactoren en kenmerken van de doelgroep.
3. Task analysis: het analyseren van de benodigde kennis, vaardigheden en houding om de leerdoelen te
behalen.
4. Instructional objectives: leerdoelen van de instructie.
5. Content sequencing: de volgorde waarin de inhoud wordt aangeboden.
6. Instructional strategies: het ontwerpen van manieren om informatie te presenteren zodat deze aansluit bij de
voorkennis van de leerlingen. Hier komt creativiteit bij kijken.
7. Designing the message: de manier waarop de informatie wordt gepresenteerd (plaatjes, begrippen
onderstrepen).
8. Development of instruction: het lesmateriaal maken (video’s, webpagina, gedrukte materialen).
9. Evaluation instruments: de manieren om te meten of de leerdoelen zijn behaald (kennistoets, paper,
presentatie).
Buitenste ringen: doorlopende processen
Planning: plannen van de taken, budget en tijdschema van het project.
Project management: het coördineren van middelen en het bijhouden van de voortgang.
Support services: er kunnen extra specialisten worden ingezet, zoals ontwerpers of programmeurs.
Formative evaluation: tijdens het proces feedback verzamelen over het ontwerp.
Revision: de feedback van de formatieve evaluation verwerken in het ontwerp.
Implementation: voorbereiding en invoering van de instructie in de praktijk.
Summative evaluation: eindoordeel over de effectiviteit na invoering.
Confirmative evaluation: onderzoeken of de instructie op lange termijn nuttig blijft.
1 - Introductie 3
, Kritiek op instructieontwerp
1. Mechanistisch vs humanistisch
Er is kritiek dat het instructieontwerpproces te mechanistisch zou zijn (vaste volgorde, zie figuur). Er zijn
echter flexibele modellen die rekening houden met de verschillende leerbehoeften en omstandigheden van
lerenden. Dat ondersteunt de humanistische benadering. Lerenden worden als individu erkend met hun
unieke niveau, behoeften en ontwikkelingsdoelen, om samen succes te behalen.
2. Minder creativiteit in het onderwijs
Instructieontwerp volgt bepaalde principes, maar er blijft ruimte voor creativiteit. Ontwerpers kunnen met
dezelfde leerdoelen verschillende lesmethodes ontwikkelen.
3. Lage- vs hoge-orde leren
Traditionele instructieontwerpen kunnen soms leiden tot oppervlakkig leren, waarbij leerlingen enkel details
onthouden (lage-orde leren). Moderne cognitieve strategieën stimuleren hoge-orde denken, zoals analyse en
probleemoplossing. Dit is gericht op een langdurig leereffect.
Uitgangspunten voor het proces van instructieontwerp
1. Systematische aanpak en aandacht voor details: het instructieontwerp heeft een logische en nauwkeurige
aanpak en elk onderdeel is in detail uitgewerkt.
a. Leerdoelen zijn gedetailleerd beschreven.
b. Er zijn specifieke stappen opgesteld hoe je een bepaalde vaardigheid kunt leren.
2. Beginnen met een prestatieprobleem: het proces begint met het identificeren van een prestatieprobleem.
Vervolgens wordt er onderzocht of dit opgelost kan worden door middel van instructie.
a. Werknemers in een magazijn labelen producten verkeerd. Er wordt vastgesteld of dit door gebrek aan
training komt, en zo ja, dan wordt instructie ontworpen om dit te verhelpen.
b. Bij hoge klantontevredenheid kan een ontwerper onderzoeken of dit komt door gebrek aan
klantenservicevaardigheden en dan pas relevante trainingen ontwikkelen.
3. Het ontwerpdocument is voor het ontwerpteam, niet voor de lerenden: het ontwerpplan (behoefteanalyse,
instructiedoelen, volgorde van inhoud etc.) is bedoeld voor het ontwerpteam. Het wordt later aangepast en
vereenvoudigd tot lesmateriaal voor de leerlingen.
a. Een gedetailleerde analyse van de leerdoelen en inhoudsstructuur wordt opgesteld voor een team dat een
online cursus programmeertalen ontwikkelt, maar de lerenden zien alleen de uiteindelijke module.
4. Streven naar het beoogde prestatieniveau voor alle lerenden: het doel is om ervoor te zorgen dat alle lerenden
het vereiste leerniveau bereiken, niet alleen het minimum. Dit kan door extra ondersteuning te bieden of meer
tijd voor leren in te bouwen.
a. In een rekenles krijgen leerlingen extra oefensommen en herhalingssessies zodat iedereen het gewenste
niveau kan halen.
b. Bij het aanleren van een vaardigheid worden aanvullende instructies en begeleiding geboden aan de
deelnemers die meer tijd nodig hebben om de vaardigheid onder de knie te krijgen.
1 - Introductie 4
