Leer en onderwijsproblemen PABA5253 – uitgebreide college aantekeningen

Leer en onderwijsproblemen – college aantekeningen


College 1
__________________________________________________________________________________

Inclusief en passend onderwijs

Volgens statement UNESCO heeft elk kind recht op onderwijs. Kinderen met speciale
onderwijsbehoeften moeten toegang hebben tot reguliere scholen.

VN-verdrag, artikel 24  personen met een handicap hebben toegang tot inclusief hoogwaardig
gratis onderwijs

In NL geen inclusief, maar passend onderwijs. Elke leerling krijgt een passende plek binnen het
regulier of passend onderwijs.

Wet passend onderwijs

 Decentralisatie van budgetten: geld voor extra ondersteuning
 Decentralisatie van bevoegdheden: scholen gaan zelf over het toekennen van budgetten aan
leerlingen.
 Zorgplicht: voor elke leerling een passende plek te vinden op eigen school of ergens anders.

Samenwerkingsverband (SWV): een cluster van scholen in een regio, ingedeeld op basis van het
aantal en type leerlingen. Doel:

 Dat iedere leerling een passende plek vind
dichtbij huis
 Scholen kennis uitwisselen
 Keuzes maken over beleid

(V)SO Clusters

 Cluster 1: visuele beperking
 Cluster 2: auditieve beperking; TOS
 Cluster 3: lichamelijk-/ cognitief beperkt
 Cluster 4: psychische stoornis/gedrag

Cluster 1 en 2: in deze kleine groepen is zulke specifieke ondersteuning nodig dat het niet wenselijk is
om dit regionaal te regelen.

SBO/SO

Speciaal basisonderwijs (SBO): lichtere problematiek, extra ondersteuning
Speciaal onderwijs (SO): zwaardere problematiek, specialistische hulp

SBO Wet Primair Onderwijs: dezelfde leerdoelen als regulier onderwijs
SO Wet op Expertisecentra: deze leerlingen voldoen aan andere leerdoelen dan reguliere onderwijs

,Verschillende ondersteuningsvormen




OPP = ontwikkelingsperspectiefplan
TLV = toelaatbaarheidsverklaring (waarom de leerling geen ondersteuning meer kan krijgen binnen
eigen instelling)

Ontwikkelingsperspectiefplannen

Beschrijven wanneer een leerling extra ondersteuning nodig heeft. Verwachtingen moeten hoog zijn
om te voorkomen dat jonge leerlingen gestigmatiseerd worden.

Doel: doelgericht plannen van onderwijs o.b.v. hoge en realistische verwachtingen

Bevat 3 elementen (vastgelegd in Wet passend onderwijs)

 Verwachte uitstroombestemming: VSO-arbeid of praktijkonderwijs voor leerlingen waarvan
verwacht wordt dat ze niet in staat zijn om de startkwalificatie te halen
 Belemmerende en bevorderende factoren: onderwijs, leerling, omgeving
 Beschrijving van te bieden ondersteuning: afspraken over de begeleiding/toetsing/duur

Wanneer OPP opstellen?

Binnen 6 weken door de school. Op welke leeftijd?

 Vroeg ingrijpen (Heckman, 2000). Als je eerder ingrijpt is het rendement beter dan als je pas
gaat ingrijpen op het moment dat er serieuze problemen zijn.
 Onzekerheid (Frans et al. 2018, Keuning & Visser, 2013). Op jonge leeftijd veel
onzekerheid over verdere ontwikkeling van de leerling.
 Voorlopig karakter. Voorspellen is moeilijk bij een jonge leeftijd, bijstellen van een OPP is
belangrijk.
 Eerst intensiveren en dan pas dispenseren: eerst extra ondersteuning waarmee de leerling
nog steeds dezelfde leerdoelen kan behalen voordat je deze leerdoelen gaat bijstellen.

,Opstellen van doelen
Onderwijssysteem

Leerproblemen  leergebiedspecifiek
Onderwijsproblemen  vakoverstijgend (op elk leergebied van
Leerproblemen Onderwijsproblemen
invloed)

Ouders hebben instemmingsrecht, leerlingen hoorrecht Werkhouding/
Taalontwikkeling
taakgerichtheid
 Een school kan een doel opstellen, maar een ouder moet
hiermee actief instemmen.
Leesproblemen Gedragsproblemen
 Leerling heeft hoorrecht. Hij/zij hoeft er niet altijd mee
in te stemmen maar ze moeten het wel horen.
Rekenen Sociale relaties
De doelen moeten SMART opgesteld worden. Het kan lastig zijn
om acceptabele doelen op te stellen. Hiervoor gebruik je dan
referentiekaders.

Referentiekaders (SLO)

 Fundamenteel niveau (F1): Niveau wat 75% van de leerlingen haalt aan het einde van het
basisonderwijs
 Streefniveau (S1)

Evaluatie van doelen

 Inhoudelijke tussen doelen  methodegebonden toetsen of observaties
 Vaardigheidsgroei  methode ongebonden toetsen (CITO)
 Is het nodig om verwachtingen bij te stellen?

Rol van de orthopedagoog

 Diagnostiek:
o Onderzoeken wat de ondersteuningsbehoefte is
o Deskundigenadvies schrijven
o Toelaatbaarheidsverklaringen aanvragen
 Teambegeleiding
o Ondersteunen van leerkrachten en teams
o Onderzoek en beleid
o Doen van (praktijk)onderzoek en uitzetten van beleid
 Begeleiding/behandeling:
o Begeleiding/behandeling van leerlingen

Effect van passend onderwijs (LeDoux, 2021)

Verwachtingen:

 Minder thuiszitters: leerplichtigen zonder plek in onderwijs. Bijv. wanneer de zorg voor de
leerling te zwaar is voor regulier onderwijs, maar te licht voor specialistisch onderwijs.
 Meer leerlingen in regulier onderwijs: Deze leerlingen moesten goed ondersteund worden
binnen het regulier onderwijs door de extra expertise uit het samenwerkingsverband.

Zorgen: aandacht aan zorgleerlingen ten koste van andere kinderen

, Realisatie:

 Het aantal leerlingen met een ondersteuningsbehoefte lijkt geen effect te hebben op de
prestaties/welbevinden van de leerlingen zonder extra ondersteuningsbehoefte.
 Aantal thuiszitters niet gereduceerd
 Initiële daling van instroom S(B)O, van tijdelijke aard

Overige effecten:

 Prestatie van leerlingen met ondersteuningsbehoefte blijft achter.
 Leerlingen voelen zich goed geholpen

Problemen:

 Doel niet gedefinieerd
 Doelgroep onduidelijk
 Onvolledige data
 Geen nulmeting
 Wisselend beleid

Werkt passend onderwijs?
Het lijkt niet tot de enorm positieve effecten te leiden, maar het lijkt er ook niet op dat het tot grote
nadelen leidt.




Voorbeeld tentamenvragen Passend Onderwijs