Dit is onderzoek! Handleiding voor kwantitatief en kwalitatief onderzoek.
Ben Baarda, eerste druk.
Belangrijke informatie
Dit is een samenvatting de eerste twee hoofdstukken. Alle belangrijke begrippen en
informatie staan in deze samenvatting. Na elke paragaaf geef ik aan welke begrippen van
belang zijn. Van deze begrippen staat een uitleg in de tekst van de bijbehorende paragaaf.
Het boek maakt gebruik van kleuren om duidelijk te maken over welke vorm van onderzoek
het gaat. Deze kleuren hanteer ik ook in mijn samenvatting.
o Wanneer iets specifiek over kwantitatief onderzoek gaat, staat de tekst in het blauw.
o Wanneer iets specifiek over kwalitatief onderzoek gaat, staat de tekst in het groen.
o Wanneer iets voor beide vormen geld, staat de tekst in het zwart.
Inhoud
Hoofdstuk 1: Wat wil de onderzoeker weten?
1.1 Wat is de probleemstelling, doelstelling en onderzoeksvraag?
1.2 Gaat het om een open of gesloten vraag; kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
1.3 Waarover wil de onderzoeker iets zeggen? Eenheden en kenmerken.
1.4 Wat is er al bekend over het onderwerp van onderzoek? Inhoudelijke oriëntatie.
1.5 Gaat het om beschrijven, exploreren of toetsen?
1.6 Is het onderzoek uitvoerbaar?
Hoofdstuk 2: Kiest de onderzoeker een opzet waarmee hij zijn onderzoeksvraag kan beantwoorden?
2.1 Wat is een onderzoeksontwerp?
2.2 Welke vorm van onderzoek is geschikt?
2.3 Worden alle eenheden in het onderzoek betrokken of wordt daaruit een steekproef getrokken en
hoe wordt die steekproef dan getrokken?
1
, Hoofdstuk 1: Wat wil de onderzoeker weten?
1.1 Wat is de probleemstelling, doelstelling en onderzoeksvraag?
Het is belangrijk dat je in je onderzoeksverslag en onderzoeksplan een schets geeft van de
achtergrond van je onderzoek. Waar komt het idee van je onderzoek vandaan, of waar is het op
gebaseerd? Het moet voor de lezer duidelijk zijn waarom je dit onderzoek gaat doen.
Je beschrijft de probleemstelling en de doelstelling. De doelstelling van toegepast onderzoek moet
meer zijn dan het leveren van kennis en/of informatie.
Jouw doel als onderzoeker is niet om de opdrachtgever een kant en klare oplossing te geven voor zijn
probleem, maar om het probleem te onderzoeken. Jouw taak is om informatie te leveren die
anderen kunnen gebruiken om problemen te signaleren en op te lossen.
Je hebt verschillende soorten vragen, zoals de onderzoeksvraag en de beleidsvraag.
Ontwikkelen van de onderzoeksvraag
Een onderzoeksplan en een onderzoeksverslag beginnen altijd met een introductie of inleiding. De
inleiding van een onderzoeksopzet en een onderzoeksverslag eindigt met één of meer
onderzoeksvragen. Bij de ontwikkeling van een onderzoeksvraag begin je meestal breed en eindig je
vaak smal. Ga dus ook in je inleiding van breed naar smal. Het formuleren van de onderzoeksvraag is
vaak een intensief proces van vallen en opstaan. Het duurt vaak even tot je de definitieve
onderzoeksvraag hebt, het is van belang daarom goed met de opdrachtgever te overleggen want zij
moeten het met de vraag eens zijn.
Ethische voorwaarden
Bij een onderzoek moet je rekening houden met de ethische voorwaarden, daarbij moet je de
volgende vragen positief kunnen beantwoorden:
- Doen de respondenten vrijwillig aan het onderzoek mee?
- Wordt er aan de respondenten van tevoren duidelijk uitgelegd wat het doel en de werkwijze
van het onderzoek is?
- Worden de gegevens van de respondenten vertrouwelijk, maar het liefst anoniem verwerkt?
- Hebben de uitkomsten van het onderzoek geen nadelige gevolgen voor de respondenten?
- Wordt het onderzoek op een eerlijke en objectieve manier uitgevoerd?
Belangrijke begrippen: , doelstelling, onderzoeksvraag, toegepast onderzoek, zuiver
wetenschappelijk onderzoek en onderzoeksethiek.
1.2 Gaat het om een open of gesloten vraag; kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
Kwantitatief onderzoek = Onderzoek met cijfers en percentages
Kwalitatief onderzoek = Onderzoek met teksten (achtergrond, motivatie)
Je hebt open en gesloten onderzoeksvragen. In het geval van een open onderzoeksvraag doe je
kwalitatief onderzoek, en bij een gesloten onderzoeksvraag kwantitatief onderzoek.
Meestal is bij kwalitatief onderzoeksvraag de onderzoeksvraag breed en is er relatief weinig
voorkennis. Bij kwalitatief onderzoek gaat het vooral om het verkrijgen van inzichten en minder om
harde, getalsmatig onderbouwde, feiten. In een kwalitatief onderzoeksverslag zul je dus vooral
beschrijvingen vinden en vrijwel geen numerieke tabellen of grafieken. Uitgewerkte gespreks- en
2
Ben Baarda, eerste druk.
Belangrijke informatie
Dit is een samenvatting de eerste twee hoofdstukken. Alle belangrijke begrippen en
informatie staan in deze samenvatting. Na elke paragaaf geef ik aan welke begrippen van
belang zijn. Van deze begrippen staat een uitleg in de tekst van de bijbehorende paragaaf.
Het boek maakt gebruik van kleuren om duidelijk te maken over welke vorm van onderzoek
het gaat. Deze kleuren hanteer ik ook in mijn samenvatting.
o Wanneer iets specifiek over kwantitatief onderzoek gaat, staat de tekst in het blauw.
o Wanneer iets specifiek over kwalitatief onderzoek gaat, staat de tekst in het groen.
o Wanneer iets voor beide vormen geld, staat de tekst in het zwart.
Inhoud
Hoofdstuk 1: Wat wil de onderzoeker weten?
1.1 Wat is de probleemstelling, doelstelling en onderzoeksvraag?
1.2 Gaat het om een open of gesloten vraag; kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
1.3 Waarover wil de onderzoeker iets zeggen? Eenheden en kenmerken.
1.4 Wat is er al bekend over het onderwerp van onderzoek? Inhoudelijke oriëntatie.
1.5 Gaat het om beschrijven, exploreren of toetsen?
1.6 Is het onderzoek uitvoerbaar?
Hoofdstuk 2: Kiest de onderzoeker een opzet waarmee hij zijn onderzoeksvraag kan beantwoorden?
2.1 Wat is een onderzoeksontwerp?
2.2 Welke vorm van onderzoek is geschikt?
2.3 Worden alle eenheden in het onderzoek betrokken of wordt daaruit een steekproef getrokken en
hoe wordt die steekproef dan getrokken?
1
, Hoofdstuk 1: Wat wil de onderzoeker weten?
1.1 Wat is de probleemstelling, doelstelling en onderzoeksvraag?
Het is belangrijk dat je in je onderzoeksverslag en onderzoeksplan een schets geeft van de
achtergrond van je onderzoek. Waar komt het idee van je onderzoek vandaan, of waar is het op
gebaseerd? Het moet voor de lezer duidelijk zijn waarom je dit onderzoek gaat doen.
Je beschrijft de probleemstelling en de doelstelling. De doelstelling van toegepast onderzoek moet
meer zijn dan het leveren van kennis en/of informatie.
Jouw doel als onderzoeker is niet om de opdrachtgever een kant en klare oplossing te geven voor zijn
probleem, maar om het probleem te onderzoeken. Jouw taak is om informatie te leveren die
anderen kunnen gebruiken om problemen te signaleren en op te lossen.
Je hebt verschillende soorten vragen, zoals de onderzoeksvraag en de beleidsvraag.
Ontwikkelen van de onderzoeksvraag
Een onderzoeksplan en een onderzoeksverslag beginnen altijd met een introductie of inleiding. De
inleiding van een onderzoeksopzet en een onderzoeksverslag eindigt met één of meer
onderzoeksvragen. Bij de ontwikkeling van een onderzoeksvraag begin je meestal breed en eindig je
vaak smal. Ga dus ook in je inleiding van breed naar smal. Het formuleren van de onderzoeksvraag is
vaak een intensief proces van vallen en opstaan. Het duurt vaak even tot je de definitieve
onderzoeksvraag hebt, het is van belang daarom goed met de opdrachtgever te overleggen want zij
moeten het met de vraag eens zijn.
Ethische voorwaarden
Bij een onderzoek moet je rekening houden met de ethische voorwaarden, daarbij moet je de
volgende vragen positief kunnen beantwoorden:
- Doen de respondenten vrijwillig aan het onderzoek mee?
- Wordt er aan de respondenten van tevoren duidelijk uitgelegd wat het doel en de werkwijze
van het onderzoek is?
- Worden de gegevens van de respondenten vertrouwelijk, maar het liefst anoniem verwerkt?
- Hebben de uitkomsten van het onderzoek geen nadelige gevolgen voor de respondenten?
- Wordt het onderzoek op een eerlijke en objectieve manier uitgevoerd?
Belangrijke begrippen: , doelstelling, onderzoeksvraag, toegepast onderzoek, zuiver
wetenschappelijk onderzoek en onderzoeksethiek.
1.2 Gaat het om een open of gesloten vraag; kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
Kwantitatief onderzoek = Onderzoek met cijfers en percentages
Kwalitatief onderzoek = Onderzoek met teksten (achtergrond, motivatie)
Je hebt open en gesloten onderzoeksvragen. In het geval van een open onderzoeksvraag doe je
kwalitatief onderzoek, en bij een gesloten onderzoeksvraag kwantitatief onderzoek.
Meestal is bij kwalitatief onderzoeksvraag de onderzoeksvraag breed en is er relatief weinig
voorkennis. Bij kwalitatief onderzoek gaat het vooral om het verkrijgen van inzichten en minder om
harde, getalsmatig onderbouwde, feiten. In een kwalitatief onderzoeksverslag zul je dus vooral
beschrijvingen vinden en vrijwel geen numerieke tabellen of grafieken. Uitgewerkte gespreks- en
2
