Samenvatting Recht

Recht

1 Aansprakelijkheidsrecht, strafrecht en
strafvorderingsrecht voor verpleegkundigen en
vroedvrouwen: inleiding
1.1 Inleiding: basisbegrippen

Aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid = het juridische begrip voor verantwoordelijkheid  iemand is
aansprakelijk wanneer hij/zij voldoet aan de door de wet voorgeschreven voorwaarden. Het
is het dragen vd gevolgen van foutieve handelingen. Deze gevolgen kunnen verworven
worden door een:
 Sanctie
 Schadevergoeding
 Evolutie: onder bescherming vd patiënt, evenwichtige bescherming of een over
bescherming vd patiënt.

Strafrechtelijke aansprakelijkheid
Het strafrecht bepaalt welke handelingen door de wet verboden worden (misdrijven) en een
straf opgelegd krijgen  inbreuk van de strafwet (een misdrijf) door overtreding, wanbedrijf
of misdaad  straf opgelegd

Het behoort tot het publieksrecht  regelt de relatie tss de overheid en de burgers
onderling. Symbool voor de hele samenleving, indien er iets wordt overtreden wordt de
samenleving als onveilig beschouwd.
De overheid kan dan op 2 manieren reageren:
 Repressief: de bestraffing van de dader  alternatieve straffen (strafbemiddeling,
minnelijke schikking, opschorting van de uitspraak, voorwaardelijke invrijheidstelling)
 Preventief: de overheid mikt op preventie, sociale hulp of vormingen.

Het slachtoffer kan op 3 manieren een klacht indienen:
 Politie
 Parket, procureur des Konings
 Onderzoeksrechter

Burgerlijke aansprakelijkheid
Het burgerlijk recht focust zich op het vergoeden vd schade vh slachtoffer  privaatrecht
Het accent ligt bij het slachtoffer  zelf beslist om al dan niet een schadevergoeding te
eisen. Er zijn enkele manieren om hier inbreuk op te doen:
 Wegens een fout
o Inbreuk op burgerlijk recht  schadevergoeding opgelegd door de
strafrechter (fout = misdrijf) ofwel een schadevergoeding opgelegd door de
burgerlijke rechter (fout = geen misdrijf)
 Foutloze aansprakelijkheid
o Aansprakelijke risico moet de schade vh slachtoffer vergoeden  doordat het
een zwakke werkgebruiker betreft of schade door de gezondheidszorg

1

,  (Buiten) contractuele aansprakelijkheid
2 Burgerlijke aansprakelijkheid
2.1 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid
2.1.1 Aquiliaanse of buitencontractuele aansprakelijkheid

 Aangelegd in Burgerlijk Wetboek
 Geen contract tss partijen  wel schade is door een fout  gelden de regels vh
buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht

 Aansprakelijk voor eigen daden, andermans daden en zaken Fout
en dieren
 Voor iedereen van zodra iemand bewust is van zijn daden,
meestal vanaf 6-7 jarige leeftijd  voor deze leeftijd zijn
anderen verantwoordelijk
 De lichtste fout volstaat, er is een volledige schadevergoeding
mogelijk en de bewijslast ligt volledig bij de schadelijder Schade
Oorzaak
 Slachtoffer moet aantonen dat de schade een gevolg is vd
fout  moet een oorzakelijk verband zijn tussen schade en de fout
 Schade kan van materiële aard, niet- materiële aard of morele aard zijn

Bij de aquiliaanse aansprakelijkheid wordt voorziene en niet-voorziene schade vergoed.
 Soms igeen aansprakelijkheid mogelijk dmv overmacht of een noodtoestand
 Gedeelde aansprakelijkheid toepassen indien er meer dan één persoon aansprakelijk
is od als het de eigen fout is vh slachtoffer  100% per persoon tov de schadelijder
of een onderlinge verdeling volgens de zwaarte van de fout

Soorten aansprakelijkheden:
Voor eigen daden  Fout
 Criterium: oede vroedvrouw, nauwgezet, verantwoordelijk en
bijgeschoold
 Ifv opleiding, ervaring, positie en omstandigheden
Voor andermans Weerlegbaar vermoeden vd fout
daden  Ouders voor kinderen
 Leraar voor leerling-ambachtslui vr leerjongens/meisjes
Onweerlegbaar vermoeden vd fout
 Werkgever voor werknemer/ aanstellers voor aangestelden
 Werknemer niet aansprakelijk voor schade aan werkgever/
derden door fouten
 Uitzondering: bedrog, zware fout, herhaalde lichte fout.
Werkgever wel aansprakelijk voor de fouten vd werknemer
(= arbeidsovereenkomstwet)
Voor gebrekkige Onweerlegbaar vermoeden vd fout
zaken  Eigenaar voor gebrekkig gebouw
 Bewaarder v voorwerp voor gebrekkig voorwerp
Voor dieren Onweerlegbaar vermoeden vd fout
 Door de bewaarder vh dier

2

, Voorwaarden:
Schade:
 Er zijn verschillende soorten schade
o Stoffelijke schade (wagen, kledij, huis)
o Lichamelijke schade (breuk, medische kosten, verlies van schooljaar)
o Morele schade ( genotschade: niet meer kunnen sporten)
o Genegenheidsschade (verdriet door verlies dierbare persoon)
 De rechter oordeelt over het bedrag vd schadevergoedingen voor de verschillende
schadeposten.
Oorzakelijk verband tussen fout en schade:
 De schadeverwekker kan enkel aansprakelijk worden gesteld indien bewezen wordt
dat de schade door zijn foutief handelen veroorzaakt werd
 Meerdere oorzaken voor schade worden aangeduid  principe vd equivalentieleer
toe  elke fout aanleiding geeft tot aansprakelijkheid indien bewezen is dat de
schade niet zou ontstaan zijn zonder die fout
Het bestaan van een fout:
Men kan in regel slechts aansprakelijk gesteld worden indien de eisende partij kan bewijzen
dat er een fout is gebeurd  De lichtste fout volstaat al
 Aquiliaanse aansprakelijkheid voor eigen daden  verantwoordelijk voor zijn eigen
handelen
o In volgende gevallen zal de vv een fout geacht te hebben:
 Wanneer een (straf) wet werd overtreden
 Wanneer de zorgvuldigheidsnorm werd geschonden
 Wanneer er misbruik van het recht wordt gemaakt
 Aquiliaanse aansprakelijkheid voor andermans daden:
o Aanstellers voor hun aangestelde
 Onweerlegbaar vermoeden van een fout:
Als een aangestelde in de uitvoering van zijn opdracht door zijn fout
schade veroorzaakt  aansteller onweerlegbaar vermoed worden een
fout te hebben begaan  aanlegger (werkgever) aansprakelijk gesteld
zal worden.
 Vermoeden niet van toepassing:
Het vermoeden is niet van toepassing wanneer de aansteller bewijst
dat de schade niet ontstaan is uit een fout van de aangestelde 
aansprakelijkheid vd aansteller geldt dan ook voor diegene die een
aanstellersbevoegdheid heeft  communicatie is wel noodzakelijk
o Onderwijzers en ambachtslieden
 Aquiliaanse aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken:
Het gebruik maken van gebrekkige zaken wordt beschouwd als een fout 
vermoeden van een fout is onweerlegbaar  soms productaansprakelijkheid 
invoerder aansprakelijk gesteld voor gebreken in de productie vd geproduceerde
voorwerpen

2.1.2 Contractuele aansprakelijkheid

= voorzien in een contract dat plaats vind tussen contractanten die handelingsbekwaam zijn
(vanaf 18 jaar)

3