Inhoudsopgave
HC 6. JFF.................................................................................................................................................2
Van Buuren 2009 - WOKS...................................................................................................................6
Edelenbos et al 2011 – Experts, bureaucraten, belanghebbenden..................................................10
HC7. Constructief conflict en dialoog...................................................................................................12
Innes en Booher – Dialoog als onderzoeksgemeenschap.................................................................17
Cuppen – Diversiteit en constructieve conflicten in de dialoog met belanghebbenden:
overwegingen voor ontwerp en methoden......................................................................................19
HC 8. Integratief onderhandelen..........................................................................................................21
Boruvka en Amsler – Onderhandelen binnen samenwerkingsnetwerken........................................25
Forester – Participatie laten werken als belangen botsen: van het faciliteren van dialoog en het
modereren van debat naar het bemiddelen bij onderhandelingen..................................................26
Hoorcollege 2. Theoretische raamwerken............................................................................................28
Emerson, Nabatchi en Balogh...........................................................................................................34
Ansell en Gash 2008.........................................................................................................................41
Hoorcollege 3. Condities en drivers......................................................................................................45
Douglas.............................................................................................................................................49
Emerson 2015 soorten CGR’s...........................................................................................................51
Hoorcollege 4. Facilitatief leiderschap..................................................................................................52
Sorensen en Torfing 2012 Network desing, framing, management, participatie.............................56
Ansell en Gash 2012 Catalyst etc......................................................................................................57
Hoorcollege 5. Initiëren van samenwerking – EN uitgediept + GGA.....................................................61
Emerson en Nabatchi 2015 – Initiëren van collaboratief bestuur: de systeemcontext, drijfveren en
regimevorming.................................................................................................................................66
Hoorcollege 9. Verantwoording...........................................................................................................68
Romzek et al (2014) – Many hands...................................................................................................72
Fox (2015) – verticale verantwoording etc.......................................................................................74
Audiences en niveaus van verantwoording..................................................................................75
Informele verantwoording............................................................................................................75
Verticale verantwoording.............................................................................................................75
Bottom-up (sociale) verantwoording............................................................................................76
Conclusie......................................................................................................................................76
Casus samenvatting..............................................................................................................................77
Hoorcollege 1. Torfing..........................................................................................................................80
Torfing 2019.....................................................................................................................................82
,HC 6. JFF
Quest for certainty (van Buuren)
Driver: onzekerheid
Vraag naar kennis
o Kennis is gefragmenteerd -> afhankelijk van andere partijen
Echter, meer kennis leidt niet altijd tot meer zekerheid. Meer kennis kan ook tot meer
vragen leiden.
o Kennis kan nog steeds ontbreken
o Kennis kan tegenstrijdig zijn!
Je interpreteert kennis vanuit een bepaald perspectief: ook wel
worlds of knowlegde -> je kijkt op bepaalde manieren tegen kennis aan
Kennis ontstaat binnen verschillende institutionele en sociale contexten
(Edelenbos & Van Buuren):
Stakeholders hanteren verschillende frames: daardoor andere ideeën
over welke kennis (“feitjes” en causale relaties) relevant is!
o Gaat ook erg over causale verbanden: hoe leidt x tot y?
Verschillende partijen uit verschillende frames wijzen op
verschillende oorzaken. Hebben een selectieve kijk op de
werkelijkheid.
Heeft dus te maken met verschillende frames, maar ook met bepaalde
typen of vormen van kennis (Edelenbos et al):
o Kennis gebaseerd op wetenschappelijke kennis (experts)
o Kennis die aansluit bij politieke besluitvorming (ambtelijk)
o Kennis gebaseerd op / aansluitend bij praktijkervaring
(stakeholders)
Gevolgen
Zonder gedeelde kennis is het lastig om tot onderhandeling en besluitvorming te komen
o Kan leiden tot spraakverwarring
o Kan leiden tot conflict
Kennis-management is noodzakelijk (Van Buuren)
Emerson & Nabatchi (2015): hebben het over principale engagement: activiteiten die
partijen in collaborative governance ondernemen. Waar van Buuren het over heeft, sluit
heel erg aan op het proces van discovery.
Discovery may focus:
o Op identificeren verschillende belangen/waarden (managing consensus)
o On joint fact finding: gezamenlijk betekenis geven aan werkelijkheid op basis van
feiten
Managing certainty (Van Buuren) (verschillende criteria voor gezamenlijk feitenonderzoek)
Criteria om feiten te accepteren:
o Perspicuity/clearness: de beschikbare kennis is coherent/niet in tegenspraak
o Robuustheid: De kennis heeft een bepaalde mate van “kwaliteit”. Slaat op het feit dat
de kennis moet voldoen aan de verschillende verwachtingen die verschillende partijen
hebben (wetenschappelijk en wat mensen in hun achtertuin zien en ook nog aansluiten
waar je als ambtenaar mee bezig bent). Verminderd onzekerheid.
, o Onpartijdigheid: De feiten zijn niet ingekleurd door een partij (kennis moet komen
van een onafhankelijke expert)
o Geloofwaardigheid/overtuigendheid: De experts die de kennis leveren en resultaten
die ze inbrengen worden geaccepteerd. Gebeurd als partijen in de gelegenheid zijn
geweest om mee te denken met de onderzoeker of hier vragen aan te stellen
Voorwaarden (van Buuren, p. 215)
Van belang dat er ruimte is voor gezaghebbende experts en peer review van bevindingen
o Allemaal van belang voor de criteria hiervoor
Van belang dat er verschillende methoden en paradigma’s worden gebruikt
o Robuustheid
Van belang dat stakeholders samenwerken met experts in de verschillende fases van
onderzoek
o Overtuigendheid
Joint fact finding: proces van samenwerken tussen stakeholders en
experts
Joint fact Finding (CBI)* consensus institute
Joint Fact Finding (JFF) is een methode van feitenonderzoek waarbij meerdere partijen dit samen
uitvoeren. JFF wordt gebruikt om conflicten over feiten en onderzoek te voorkomen. Het doel is om
te komen tot gedeelde en geaccepteerde kennis zodat betere beleidskeuzes gemaakt kunnen worden.
Stap 1: voorbereiding
o In de voorbereidende fase wordt een stakeholderselectie gemaakt van alle mogelijke
relevante betrokken partijen
o Verschillende perspectieven dienen in gelijke mate meegenomen te worden
Stap 2: procesontwerp
o Van essentieel belang voor een goed proces is dat initiatiefnemer en stakeholders
samen kiezen voor de methode van JFF..
o In deze fase is het cruciaal om af te spreken dat partijen zich binden aan de uitkomst
en kennis niet ter discussie stellen…
Stap 3: samen formuleren van onderzoeksplan
o In deze fase verzamelen stakeholders samen informatie, waarna zij onderzoeksvragen
bepalen en samen een of meerdere (onafhankelijke) onderzoekende partijen aanwijzen
o Bij het opstellen van de onderzoeksvragen bespreek je ook detailniveau van de
uitkomsten, de kwaliteit van het onderzoek en bepaal je samen welke rol de
uitkomsten hebben
o Bespreek de in te zetten onderzoeksmethode
Stap 4: samen uitvoeren van het onderzoek
o Bij het onderzoek betrek je alle stakeholders en alle informatie die zij tot hun
beschikking hebben
Stel met de betrokken stakeholders een begeleidingsgroep samen. Waar
nodig, kun je tevens een onafhankelijke derde inschakelen die zorg draagt
voor een veilige en transparante afwikkeling van het proces.
Stap 5: samen resultaten vaststellen
o Bij het vaststellen ban de resultaten wordt eerst een concepteindrapport besproken.
o Daarbij wordt bepaald of er nog wijzigingen nodig zijn voor de afronding van het
onderzoek
o Centraal hierbij dat de kwaliteit volgens alle betrokkenen voldoende is
Stap 6: samen communiceren
, o De bevindingen worden gezamenlijk gepresenteerd en de resultaten worden naar alle
betrokkenen en achterban gestuurd
Casuistiek Edelenbos et al., wat ging er fout?
In de casus van Edelenbos focussen formele procedures zich te beperkt op aantal aspecten die
onderzocht werden: voorbeelden zijn effectenrapportages.
Niet goed afgesproken welke rol kennis speelt: uiteindelijk beslissen ambtenaren (op basis
bureaucratisch frame). Niet alle waarden even belangrijk (voor financiën leidend). Niet alle kennis
wordt even serieus genomen.
Dus.. Uiteindelijke worden bepaalde frames toch bepalend/dominant bij de beoordeling en
weging van relevante kennis. Daarom van belang dat er niet alleen sprake is van verbreding van
de frames, maar dat er ook sprake is van zogenaamde (re)framing
Stap 2: procesontwerp ging hier fout. De initiatiefnemers en de stakeholders moeten SAMEN
KIEZEN voor de methode van JFF. Hierbij is het van belang dat partijen zich binden aan de
uitkomst en kennis niet ter discussie stellen.
Stap 3: Samen formuleren van onderzoeksplan ging ook fout. In die fase verzamelen
stakeholders SAMEN informatie, waarna zij de onderzoeksvraag bepalen en een of meerdere
onafhankelijke onderzoekende partijen aanwijzen. Ook is er niet samen bepaald welke rol de
uitkomsten hebben.
The quest for consensus…? / framing (Edelenbos)
Frame reflectie
o Basic dialogue -> wat zijn verschillende frames?
Converging images
o Bridging frames: consensus -> is er een mogelijkheid om verschillende frames bij
elkaar te brengen. Een mooi voorbeeld is duurzaamheid.
Creativity/enrichment
o New perspectives: ontstaat een heel nieuw frame, een heel nieuw perspectief
Frame reflectie: Het identificeren van verschillende frames die de actoren gebruikten.
Converging images: Het overbruggen van frames om consensus te vinden, bijvoorbeeld bij
duurzaamheid.
Creativity/enrichment: Het creëren van nieuwe perspectieven en het ontwikkelen van geheel
nieuwe frames.
Dus:
Different frames -> framing -> joint frames -> joint fact finding -> joint facts
Consensus in de Westerschelde?
Noodzakelijke condities voor (re)framing?
o Open houding
o Gevoelde noodzaak om tot elkaar te komen/elkaar beter te begrijpen
o Stimulans om “out of the box” te denken
HC 6. JFF.................................................................................................................................................2
Van Buuren 2009 - WOKS...................................................................................................................6
Edelenbos et al 2011 – Experts, bureaucraten, belanghebbenden..................................................10
HC7. Constructief conflict en dialoog...................................................................................................12
Innes en Booher – Dialoog als onderzoeksgemeenschap.................................................................17
Cuppen – Diversiteit en constructieve conflicten in de dialoog met belanghebbenden:
overwegingen voor ontwerp en methoden......................................................................................19
HC 8. Integratief onderhandelen..........................................................................................................21
Boruvka en Amsler – Onderhandelen binnen samenwerkingsnetwerken........................................25
Forester – Participatie laten werken als belangen botsen: van het faciliteren van dialoog en het
modereren van debat naar het bemiddelen bij onderhandelingen..................................................26
Hoorcollege 2. Theoretische raamwerken............................................................................................28
Emerson, Nabatchi en Balogh...........................................................................................................34
Ansell en Gash 2008.........................................................................................................................41
Hoorcollege 3. Condities en drivers......................................................................................................45
Douglas.............................................................................................................................................49
Emerson 2015 soorten CGR’s...........................................................................................................51
Hoorcollege 4. Facilitatief leiderschap..................................................................................................52
Sorensen en Torfing 2012 Network desing, framing, management, participatie.............................56
Ansell en Gash 2012 Catalyst etc......................................................................................................57
Hoorcollege 5. Initiëren van samenwerking – EN uitgediept + GGA.....................................................61
Emerson en Nabatchi 2015 – Initiëren van collaboratief bestuur: de systeemcontext, drijfveren en
regimevorming.................................................................................................................................66
Hoorcollege 9. Verantwoording...........................................................................................................68
Romzek et al (2014) – Many hands...................................................................................................72
Fox (2015) – verticale verantwoording etc.......................................................................................74
Audiences en niveaus van verantwoording..................................................................................75
Informele verantwoording............................................................................................................75
Verticale verantwoording.............................................................................................................75
Bottom-up (sociale) verantwoording............................................................................................76
Conclusie......................................................................................................................................76
Casus samenvatting..............................................................................................................................77
Hoorcollege 1. Torfing..........................................................................................................................80
Torfing 2019.....................................................................................................................................82
,HC 6. JFF
Quest for certainty (van Buuren)
Driver: onzekerheid
Vraag naar kennis
o Kennis is gefragmenteerd -> afhankelijk van andere partijen
Echter, meer kennis leidt niet altijd tot meer zekerheid. Meer kennis kan ook tot meer
vragen leiden.
o Kennis kan nog steeds ontbreken
o Kennis kan tegenstrijdig zijn!
Je interpreteert kennis vanuit een bepaald perspectief: ook wel
worlds of knowlegde -> je kijkt op bepaalde manieren tegen kennis aan
Kennis ontstaat binnen verschillende institutionele en sociale contexten
(Edelenbos & Van Buuren):
Stakeholders hanteren verschillende frames: daardoor andere ideeën
over welke kennis (“feitjes” en causale relaties) relevant is!
o Gaat ook erg over causale verbanden: hoe leidt x tot y?
Verschillende partijen uit verschillende frames wijzen op
verschillende oorzaken. Hebben een selectieve kijk op de
werkelijkheid.
Heeft dus te maken met verschillende frames, maar ook met bepaalde
typen of vormen van kennis (Edelenbos et al):
o Kennis gebaseerd op wetenschappelijke kennis (experts)
o Kennis die aansluit bij politieke besluitvorming (ambtelijk)
o Kennis gebaseerd op / aansluitend bij praktijkervaring
(stakeholders)
Gevolgen
Zonder gedeelde kennis is het lastig om tot onderhandeling en besluitvorming te komen
o Kan leiden tot spraakverwarring
o Kan leiden tot conflict
Kennis-management is noodzakelijk (Van Buuren)
Emerson & Nabatchi (2015): hebben het over principale engagement: activiteiten die
partijen in collaborative governance ondernemen. Waar van Buuren het over heeft, sluit
heel erg aan op het proces van discovery.
Discovery may focus:
o Op identificeren verschillende belangen/waarden (managing consensus)
o On joint fact finding: gezamenlijk betekenis geven aan werkelijkheid op basis van
feiten
Managing certainty (Van Buuren) (verschillende criteria voor gezamenlijk feitenonderzoek)
Criteria om feiten te accepteren:
o Perspicuity/clearness: de beschikbare kennis is coherent/niet in tegenspraak
o Robuustheid: De kennis heeft een bepaalde mate van “kwaliteit”. Slaat op het feit dat
de kennis moet voldoen aan de verschillende verwachtingen die verschillende partijen
hebben (wetenschappelijk en wat mensen in hun achtertuin zien en ook nog aansluiten
waar je als ambtenaar mee bezig bent). Verminderd onzekerheid.
, o Onpartijdigheid: De feiten zijn niet ingekleurd door een partij (kennis moet komen
van een onafhankelijke expert)
o Geloofwaardigheid/overtuigendheid: De experts die de kennis leveren en resultaten
die ze inbrengen worden geaccepteerd. Gebeurd als partijen in de gelegenheid zijn
geweest om mee te denken met de onderzoeker of hier vragen aan te stellen
Voorwaarden (van Buuren, p. 215)
Van belang dat er ruimte is voor gezaghebbende experts en peer review van bevindingen
o Allemaal van belang voor de criteria hiervoor
Van belang dat er verschillende methoden en paradigma’s worden gebruikt
o Robuustheid
Van belang dat stakeholders samenwerken met experts in de verschillende fases van
onderzoek
o Overtuigendheid
Joint fact finding: proces van samenwerken tussen stakeholders en
experts
Joint fact Finding (CBI)* consensus institute
Joint Fact Finding (JFF) is een methode van feitenonderzoek waarbij meerdere partijen dit samen
uitvoeren. JFF wordt gebruikt om conflicten over feiten en onderzoek te voorkomen. Het doel is om
te komen tot gedeelde en geaccepteerde kennis zodat betere beleidskeuzes gemaakt kunnen worden.
Stap 1: voorbereiding
o In de voorbereidende fase wordt een stakeholderselectie gemaakt van alle mogelijke
relevante betrokken partijen
o Verschillende perspectieven dienen in gelijke mate meegenomen te worden
Stap 2: procesontwerp
o Van essentieel belang voor een goed proces is dat initiatiefnemer en stakeholders
samen kiezen voor de methode van JFF..
o In deze fase is het cruciaal om af te spreken dat partijen zich binden aan de uitkomst
en kennis niet ter discussie stellen…
Stap 3: samen formuleren van onderzoeksplan
o In deze fase verzamelen stakeholders samen informatie, waarna zij onderzoeksvragen
bepalen en samen een of meerdere (onafhankelijke) onderzoekende partijen aanwijzen
o Bij het opstellen van de onderzoeksvragen bespreek je ook detailniveau van de
uitkomsten, de kwaliteit van het onderzoek en bepaal je samen welke rol de
uitkomsten hebben
o Bespreek de in te zetten onderzoeksmethode
Stap 4: samen uitvoeren van het onderzoek
o Bij het onderzoek betrek je alle stakeholders en alle informatie die zij tot hun
beschikking hebben
Stel met de betrokken stakeholders een begeleidingsgroep samen. Waar
nodig, kun je tevens een onafhankelijke derde inschakelen die zorg draagt
voor een veilige en transparante afwikkeling van het proces.
Stap 5: samen resultaten vaststellen
o Bij het vaststellen ban de resultaten wordt eerst een concepteindrapport besproken.
o Daarbij wordt bepaald of er nog wijzigingen nodig zijn voor de afronding van het
onderzoek
o Centraal hierbij dat de kwaliteit volgens alle betrokkenen voldoende is
Stap 6: samen communiceren
, o De bevindingen worden gezamenlijk gepresenteerd en de resultaten worden naar alle
betrokkenen en achterban gestuurd
Casuistiek Edelenbos et al., wat ging er fout?
In de casus van Edelenbos focussen formele procedures zich te beperkt op aantal aspecten die
onderzocht werden: voorbeelden zijn effectenrapportages.
Niet goed afgesproken welke rol kennis speelt: uiteindelijk beslissen ambtenaren (op basis
bureaucratisch frame). Niet alle waarden even belangrijk (voor financiën leidend). Niet alle kennis
wordt even serieus genomen.
Dus.. Uiteindelijke worden bepaalde frames toch bepalend/dominant bij de beoordeling en
weging van relevante kennis. Daarom van belang dat er niet alleen sprake is van verbreding van
de frames, maar dat er ook sprake is van zogenaamde (re)framing
Stap 2: procesontwerp ging hier fout. De initiatiefnemers en de stakeholders moeten SAMEN
KIEZEN voor de methode van JFF. Hierbij is het van belang dat partijen zich binden aan de
uitkomst en kennis niet ter discussie stellen.
Stap 3: Samen formuleren van onderzoeksplan ging ook fout. In die fase verzamelen
stakeholders SAMEN informatie, waarna zij de onderzoeksvraag bepalen en een of meerdere
onafhankelijke onderzoekende partijen aanwijzen. Ook is er niet samen bepaald welke rol de
uitkomsten hebben.
The quest for consensus…? / framing (Edelenbos)
Frame reflectie
o Basic dialogue -> wat zijn verschillende frames?
Converging images
o Bridging frames: consensus -> is er een mogelijkheid om verschillende frames bij
elkaar te brengen. Een mooi voorbeeld is duurzaamheid.
Creativity/enrichment
o New perspectives: ontstaat een heel nieuw frame, een heel nieuw perspectief
Frame reflectie: Het identificeren van verschillende frames die de actoren gebruikten.
Converging images: Het overbruggen van frames om consensus te vinden, bijvoorbeeld bij
duurzaamheid.
Creativity/enrichment: Het creëren van nieuwe perspectieven en het ontwikkelen van geheel
nieuwe frames.
Dus:
Different frames -> framing -> joint frames -> joint fact finding -> joint facts
Consensus in de Westerschelde?
Noodzakelijke condities voor (re)framing?
o Open houding
o Gevoelde noodzaak om tot elkaar te komen/elkaar beter te begrijpen
o Stimulans om “out of the box” te denken
