Aantekeningen Risicotaxatie
Toetsing: wetenschappelijk paper
Deadline: 7 oktober 2024
Eerste twee werkgroepen gaan om de practica maken, laatste twee werkgroepen
gaan over vragen over je paper. Je kan de practica ook thuis maken en niet naar
de werkgroepen komen. Inhoudelijke vragen dienen echter in de colleges gesteld
te worden. Drie hoorcolleges die worden opgenomen en meestal in dezelfde
week online komen.
Hoorcollege 1 2
september 2024
Wat is risicotaxatie en waarvoor kunnen we het gebruiken?
We gebruiken het om crimineel gedrag te voorspellen en dan gaat het
meestal over recidive, dus over mensen die al eerder crimineel gedrag hebben
vertoond. Soms wordt er onderscheid gemaakt tussen gewelddadig gedrag en
niet-gewelddadig gedrag, specifieke risicotaxatie.
Opdracht: voorspellers van crimineel gedrag
De mogelijke doelen van risicotaxatie zijn hier: preventie, straf, interventie en
vrijlating. Je kunt risicotaxatie namelijk gebruiken om te bepalen hoe hoog de
straf bijvoorbeeld moet zijn. De mogelijke factoren staan links. Welke factoren
neem je mee?
Delictsgeschiedenis, huidig delict, drugsgebruik, geestelijke gezondheid en
houding neem je mee. De rest is eigenlijk discriminerend. Geslacht is bovendien
een hele kleine categorie en daar kun je niet goed mee werken. Je hebt dan
geen betrouwbare voorspelling, want je neemt veel niet mee (non-binair etc.).
Bovendien moet je je afvragen of de correlatie wel klopt (mannen crimineel
gedrag), denk aan profileren. Tevens moet je je afvragen in hoeverre je mensen
verantwoordelijk kunt stellen voor de risicofactoren (bijvoorbeeld opleiding). Je
risicotaxatie-instrument wordt echter wel beter als je meer voorspellers
meeneemt.
Risicofactoren zijn factoren waaruit empirisch wetenschappelijk onderzoek is
gebleken dat deze samenhangen, dus correleren, met het risico op recidive (of
ander ongewenst gedrag). Dit zijn echter niet meteen criminogene factoren. Er
is dus niet per definitie een causaal verband.
Statistische risicofactoren – hebben betrekking op het verleden en kunnen
niet afnemen (wel toenemen). Ze kunnen niet worden beïnvloed door interventies
(bijvoorbeeld leeftijd eerste delict, aantal eerdere veroordelingen). Iemand kan
hier dus niet (meer) iets aan doen.
Dynamische risicofactoren – kunnen wel positief veranderen (bijvoorbeeld
houding, alcoholgebruik, impulsiviteit).
,Beschermende factoren – zijn kenmerken die juist de kans op recidive
beperken (bijvoorbeeld een baan, positief sociaal netwerk). Als je deze omdraait
is het eigenlijk een risicofactor (geen baan).
Risicomanagement = door middel van maatregelen (bijvoorbeeld behandeling)
de dynamische risicofactoren proberen te beïnvloeden. Je kiest dus maatregelen
die passen bij iemands risicoprofiel om de dynamische risicofactoren te kunnen
beïnvloeden.
Er zijn drie types risicotaxatie-instrumenten:
Ongestructureerde klinische taxatie = een professional die zelf een
deskundig oordeel velt op basis van gespreken. Er wordt dus geen gebruik
gemaakt van een instrument. Dit heeft geen voorspellende waarde (1 e
generatie).
Actuariële risicotaxatie = gebaseerd op statische risicofactoren met een
gestandaardiseerd instrument met een vast algoritme om de score te berekenen.
Dit wordt nog steeds op zekere hoogte gebruikt, maar kent veel fouten (2 e
generatie).
Statische factoren zijn
meestal het best te
voorspellen.
Rechts zijn de
risicofactoren.
Boven de 6 ben je een
hoog risico.
59% van de daders die
als hoog risico waren geclassificeerd, ging binnen 15 jaar daadwerkelijk opnieuw
de fout in. 41% die als hoog risico werd gezien, ging dus niet te fout in. Geen
enkel instrument is dus een perfecte voorspeller. De instrumenten zijn goed op
groepsniveau (percentage van de 100 die de fout in gaat), maar slecht op
individueel niveau (wie van de groep gaat de fout in). Dit is dan ook een van de
kritieken over dergelijke instrumenten. Voor een laag risico is het instrument
beter wat betreft inschatting (en dus nauwkeurig op individueel niveau).
Gestructureerde risicotaxatie = een gestructureerd instrument met een
professioneel oordeel. De weging kan variëren en het instrument werkt voor een
combinatie van statische en dynamische factoren. Voor dynamische factoren is
vaak een professioneel oordeel nodig (houding persoon). Het kan zijn dat iemand
anders met een ander oordeel komt, dus daarom kan de weging hier meer
variëren. Deze wordt veel gebruikt (3e generatie).
Rechts zijn de
risicofactoren. 1 en 2
zijn statisch, de rest
dynamisch.
Needs = wat heeft
iemand nodig
(uitkering).
, Risicotaxatie wordt dus gebruikt om de kans op een ongewenste uitkomst of
gebeurtenis in te schatten, zowel binnen als buiten de strafrechtstoepassing.
Kanttekeningen van risicotaxatie: het is en blijft een kans. Je kunt iemand dus
onterecht labelen en dat kan tot vervelende situaties leiden. Risicotaxatie wordt
daarom bijvoorbeeld minder gebruikt bij de politie wat betreft arrestaties
vanwege oneerlijke profilering, of bij de Belastingdienst, omdat zij vooral
allochtonen als een risico zagen.
Risicotaxatie wordt niet alleen in de criminaliteit gebruikt. Ook bij de
verzekering bijvoorbeeld. Je betaalt een lagere premie met schadevrije jaren.
Risicotaxatie helpt bij het maken van beslissingen.
Schriftelijke opdracht
Onderzoek doen naar risicofactoren van delinquent gedrag. Je doet dus
voorbereidend onderzoek voor een risicotaxatie-instrument.
Onderzoeksvraag: in hoeverre is X een geschikte voorspeller in een
risicotaxatie-instrument voor Y?
Beschrijf in je paper waarvoor je risicotaxatie wel kunt gebruiken en welke
ethische en methodologische kanttekeningen er zijn. Laat zien dat je bij de
colleges bent geweest.
Mogelijkheid: relatie met ouders. Je kiest één onafhankelijke variabele. In de
analyse gebruik je een logistische regressieanalyse. De uitkomst is dus een
binaire variabele (0 of 1) en je schat de invloed van meerdere kenmerken
tegelijk. Leveren ze allemaal een afzonderlijke bijdrage aan de voorspelling van
delinquent gedrag? Of zien we dat niet ieder kenmerk er toe doet?
Werkcollege 1 3
september 2024
Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming. (2021).
Risicotaxatie in de strafrechtstoepassing: Praktische, ethische en
rechtspositionele aspecten belicht.
Bij het bepalen van het recidiverisico wordt risicotaxatie toegepast, over
bijvoorbeeld verlof. De professionalisering van risicotaxatie biedt mogelijkheden,
maar er zitten ook haken en ogen aan. Er zijn methodologische beperkingen,
aandachtspunten van praktische aard, ethische vraagstukken en
rechtspositionele aspecten. Gedragsdeskundigen voeren risicotaxaties uit en
informeren de beslissers hierover (bijvoorbeeld de rechter). De vertaling van deze
uitkomsten is niet altijd even makkelijk. Tevens is er maatschappelijke druk,
waardoor medewerkers in klinieken soms té voorzichtig zijn waardoor er minder
snel voor verlof wordt gekozen. Risicotaxatie is dus erg complex. De
aanbevelingen:
- Alle actoren in de strafrechtstoepassing moeten over voldoende kennis en
opleiding beschikken om risicotaxatie te kunnen doorgronden. Denk hierbij
aan training en bijscholing.
- Betracht zorgvuldigheid bij het beoordelen van toekomstige risico’s op
basis van statistische risicofactoren.
- Informeer de justitiabele dat een risicotaxatie kan plaatsvinden of heeft
plaatsgevonden. Bespreek het risicotaxatie-rapport ook met hem/haar, als
deze aanwezig is.
Toetsing: wetenschappelijk paper
Deadline: 7 oktober 2024
Eerste twee werkgroepen gaan om de practica maken, laatste twee werkgroepen
gaan over vragen over je paper. Je kan de practica ook thuis maken en niet naar
de werkgroepen komen. Inhoudelijke vragen dienen echter in de colleges gesteld
te worden. Drie hoorcolleges die worden opgenomen en meestal in dezelfde
week online komen.
Hoorcollege 1 2
september 2024
Wat is risicotaxatie en waarvoor kunnen we het gebruiken?
We gebruiken het om crimineel gedrag te voorspellen en dan gaat het
meestal over recidive, dus over mensen die al eerder crimineel gedrag hebben
vertoond. Soms wordt er onderscheid gemaakt tussen gewelddadig gedrag en
niet-gewelddadig gedrag, specifieke risicotaxatie.
Opdracht: voorspellers van crimineel gedrag
De mogelijke doelen van risicotaxatie zijn hier: preventie, straf, interventie en
vrijlating. Je kunt risicotaxatie namelijk gebruiken om te bepalen hoe hoog de
straf bijvoorbeeld moet zijn. De mogelijke factoren staan links. Welke factoren
neem je mee?
Delictsgeschiedenis, huidig delict, drugsgebruik, geestelijke gezondheid en
houding neem je mee. De rest is eigenlijk discriminerend. Geslacht is bovendien
een hele kleine categorie en daar kun je niet goed mee werken. Je hebt dan
geen betrouwbare voorspelling, want je neemt veel niet mee (non-binair etc.).
Bovendien moet je je afvragen of de correlatie wel klopt (mannen crimineel
gedrag), denk aan profileren. Tevens moet je je afvragen in hoeverre je mensen
verantwoordelijk kunt stellen voor de risicofactoren (bijvoorbeeld opleiding). Je
risicotaxatie-instrument wordt echter wel beter als je meer voorspellers
meeneemt.
Risicofactoren zijn factoren waaruit empirisch wetenschappelijk onderzoek is
gebleken dat deze samenhangen, dus correleren, met het risico op recidive (of
ander ongewenst gedrag). Dit zijn echter niet meteen criminogene factoren. Er
is dus niet per definitie een causaal verband.
Statistische risicofactoren – hebben betrekking op het verleden en kunnen
niet afnemen (wel toenemen). Ze kunnen niet worden beïnvloed door interventies
(bijvoorbeeld leeftijd eerste delict, aantal eerdere veroordelingen). Iemand kan
hier dus niet (meer) iets aan doen.
Dynamische risicofactoren – kunnen wel positief veranderen (bijvoorbeeld
houding, alcoholgebruik, impulsiviteit).
,Beschermende factoren – zijn kenmerken die juist de kans op recidive
beperken (bijvoorbeeld een baan, positief sociaal netwerk). Als je deze omdraait
is het eigenlijk een risicofactor (geen baan).
Risicomanagement = door middel van maatregelen (bijvoorbeeld behandeling)
de dynamische risicofactoren proberen te beïnvloeden. Je kiest dus maatregelen
die passen bij iemands risicoprofiel om de dynamische risicofactoren te kunnen
beïnvloeden.
Er zijn drie types risicotaxatie-instrumenten:
Ongestructureerde klinische taxatie = een professional die zelf een
deskundig oordeel velt op basis van gespreken. Er wordt dus geen gebruik
gemaakt van een instrument. Dit heeft geen voorspellende waarde (1 e
generatie).
Actuariële risicotaxatie = gebaseerd op statische risicofactoren met een
gestandaardiseerd instrument met een vast algoritme om de score te berekenen.
Dit wordt nog steeds op zekere hoogte gebruikt, maar kent veel fouten (2 e
generatie).
Statische factoren zijn
meestal het best te
voorspellen.
Rechts zijn de
risicofactoren.
Boven de 6 ben je een
hoog risico.
59% van de daders die
als hoog risico waren geclassificeerd, ging binnen 15 jaar daadwerkelijk opnieuw
de fout in. 41% die als hoog risico werd gezien, ging dus niet te fout in. Geen
enkel instrument is dus een perfecte voorspeller. De instrumenten zijn goed op
groepsniveau (percentage van de 100 die de fout in gaat), maar slecht op
individueel niveau (wie van de groep gaat de fout in). Dit is dan ook een van de
kritieken over dergelijke instrumenten. Voor een laag risico is het instrument
beter wat betreft inschatting (en dus nauwkeurig op individueel niveau).
Gestructureerde risicotaxatie = een gestructureerd instrument met een
professioneel oordeel. De weging kan variëren en het instrument werkt voor een
combinatie van statische en dynamische factoren. Voor dynamische factoren is
vaak een professioneel oordeel nodig (houding persoon). Het kan zijn dat iemand
anders met een ander oordeel komt, dus daarom kan de weging hier meer
variëren. Deze wordt veel gebruikt (3e generatie).
Rechts zijn de
risicofactoren. 1 en 2
zijn statisch, de rest
dynamisch.
Needs = wat heeft
iemand nodig
(uitkering).
, Risicotaxatie wordt dus gebruikt om de kans op een ongewenste uitkomst of
gebeurtenis in te schatten, zowel binnen als buiten de strafrechtstoepassing.
Kanttekeningen van risicotaxatie: het is en blijft een kans. Je kunt iemand dus
onterecht labelen en dat kan tot vervelende situaties leiden. Risicotaxatie wordt
daarom bijvoorbeeld minder gebruikt bij de politie wat betreft arrestaties
vanwege oneerlijke profilering, of bij de Belastingdienst, omdat zij vooral
allochtonen als een risico zagen.
Risicotaxatie wordt niet alleen in de criminaliteit gebruikt. Ook bij de
verzekering bijvoorbeeld. Je betaalt een lagere premie met schadevrije jaren.
Risicotaxatie helpt bij het maken van beslissingen.
Schriftelijke opdracht
Onderzoek doen naar risicofactoren van delinquent gedrag. Je doet dus
voorbereidend onderzoek voor een risicotaxatie-instrument.
Onderzoeksvraag: in hoeverre is X een geschikte voorspeller in een
risicotaxatie-instrument voor Y?
Beschrijf in je paper waarvoor je risicotaxatie wel kunt gebruiken en welke
ethische en methodologische kanttekeningen er zijn. Laat zien dat je bij de
colleges bent geweest.
Mogelijkheid: relatie met ouders. Je kiest één onafhankelijke variabele. In de
analyse gebruik je een logistische regressieanalyse. De uitkomst is dus een
binaire variabele (0 of 1) en je schat de invloed van meerdere kenmerken
tegelijk. Leveren ze allemaal een afzonderlijke bijdrage aan de voorspelling van
delinquent gedrag? Of zien we dat niet ieder kenmerk er toe doet?
Werkcollege 1 3
september 2024
Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming. (2021).
Risicotaxatie in de strafrechtstoepassing: Praktische, ethische en
rechtspositionele aspecten belicht.
Bij het bepalen van het recidiverisico wordt risicotaxatie toegepast, over
bijvoorbeeld verlof. De professionalisering van risicotaxatie biedt mogelijkheden,
maar er zitten ook haken en ogen aan. Er zijn methodologische beperkingen,
aandachtspunten van praktische aard, ethische vraagstukken en
rechtspositionele aspecten. Gedragsdeskundigen voeren risicotaxaties uit en
informeren de beslissers hierover (bijvoorbeeld de rechter). De vertaling van deze
uitkomsten is niet altijd even makkelijk. Tevens is er maatschappelijke druk,
waardoor medewerkers in klinieken soms té voorzichtig zijn waardoor er minder
snel voor verlof wordt gekozen. Risicotaxatie is dus erg complex. De
aanbevelingen:
- Alle actoren in de strafrechtstoepassing moeten over voldoende kennis en
opleiding beschikken om risicotaxatie te kunnen doorgronden. Denk hierbij
aan training en bijscholing.
- Betracht zorgvuldigheid bij het beoordelen van toekomstige risico’s op
basis van statistische risicofactoren.
- Informeer de justitiabele dat een risicotaxatie kan plaatsvinden of heeft
plaatsgevonden. Bespreek het risicotaxatie-rapport ook met hem/haar, als
deze aanwezig is.
