1
,Colofon
Module:
VPK-VVZ7.V024_2425 van de opleiding Hoger Beroepsonderwijs (HBO) Verpleegkunde.
Leerjaar 4, semester 1. Onderzoeksperiode 2 september 2024 tot 24 januari 2025.
Onderzoekers:
Melissa Kroezen
Studentnummer: S1160217
E-mailadres:
Ashley de Graaf
Studentnummer: S1147849
E-mailadres:
Stichting:
Netwerk Dementie Drenthe
Adres: Dennenweg 9 9404 LA Assen.
Werkbegeleider:
Mariëlle de Jonge
E-mailadres:
Telefoonnummer: 06 57 87 06 07
Onderwijsinstelling:
Christelijke Hogeschool Windesheim
Campus 2, 8017 CA, Zwolle
Stagedocent:
Irène Alders
E-mailadres:
2
,Voorwoord
Geachte lezer,
Hierbij presenteren wij u het adviesrapport genaamd “Casemanagers Dementie (CMD): vroegtijdige
inzet voor een beter leven”. Dit adviesrapport is geschreven als onderdeel van de module VVZ
(Verbeteren Van Zorg) voor het vierde jaar van de opleiding HBO-Verpleegkundige aan de Christelijke
Hogeschool Windesheim te Zwolle. Het onderzoek is uitgevoerd in de periode van 2 september 2024
tot 24 januari 2025.
In opdracht van Netwerk Dementie Drenthe hebben wij, Ashley de Graaf en Melissa Kroezen
(studenten van Windesheim), onderzoek gedaan naar het vroegtijdig inzetten van de CMD in de niet-
pluisfase van mensen met dementie in de gemeente Meppel. Dit adviesrapport is het resultaat van
dit onderzoek, waarin de bevindingen en aanbevelingen worden gepresenteerd.
Het uitvoeren van dit onderzoek en het opstellen van dit adviesrapport is voor ons een erg leerzame
ervaring geweest. Tijdens deze ervaring hebben wij ons ontwikkeld in het uitvoeren van onderzoek
en hebben we veel theoretische en praktische kennis opgedaan. De eigen professionaliteit als
verpleegkundige en de visie op verpleegkundig leiderschap en persoonsgerichte zorg stonden
gedurende dit onderzoek centraal, waarbij een goede samenwerking van groot belang was. Niet
alleen tussen de studenten, maar ook met de opdrachtgevers.
Wij hopen met dit onderzoek en de aanbevelingen een steentje bij te dragen aan een ‘goed leven
met dementie’. Gezien de vergrijzing en hiermee de verwachte toename van mensen met dementie,
wordt het belang hiervan in de toekomst alleen maar groter.
Het uitvoeren van dit onderzoek is soepel verlopen, mede dankzij de begeleiding van Netwerk
Dementie Drenthe en Hogeschool Windesheim. Wij willen hiervoor Mariëlle de Jonge bedanken voor
haar rol als werkbegeleider en onze stagedocent Irène Alders. Onze dank gaat uit naar de
coördinatoren van Netwerk Dementie Drenthe, Rika Roffelsen en Karin Duiven. Wij waarderen ook
de prettige samenwerking met de gemeente Meppel en alle andere betrokken partijen.
Wij wensen u veel plezier met lezen!
Met vriendelijke groet,
Ashley de Graaf en Melissa Kroezen
16 december 2024
3
, Samenvatting
Probleemstelling
Ondanks de bewezen effectiviteit van een Casemanager Dementie (CMD), wordt binnen Netwerk
Dementie Drenthe slechts 33 procent van de mensen met (beginnende) dementie tijdig in contact
gebracht met een CMD (Jansen et al., 2021). Dit leidt ertoe dat de ondersteuning voor zowel
zorgvrager als mantelzorger wordt vertraagd, wat een betere kwaliteit van leven kan belemmeren.
Doelstelling
Dit onderzoek heeft als doel om te onderzoeken hoe de CMD eerder ingezet kan worden in de niet-
pluisfase. Dit wordt gedaan door de kennis over de CMD bij mensen in deze fase en hun naasten te
meten, te verkennen hoe zij beter geïnformeerd kunnen worden over de functie van de CMD, en te
analyseren hoe andere netwerken de CMD in deze fase inzetten.
Methoden en technieken
Het onderzoek is uitgevoerd via de methodiek van het participatief actieonderzoek (PAO)
(Migchelbrink, 2018). Het antwoord op de hoofdvraag wordt inzichtelijk gemaakt door een
combinatie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Dat wordt ook wel een mixed-methods-
onderzoek genoemd. Er zijn vijftig vragenlijsten verzameld onder mensen in de niet-pluisfase van
dementie, waarbij hun kennis van de CMD wordt uitgevraagd. Ook zijn er tien interviews gehouden
met mensen met (beginnende) dementie of hun naasten die in contact zijn met een CMD. Bij de
geïnterviewden is uitgevraagd hoe het in contact komen met een CMD is gegaan en of hierin
belemmeringen zijn ervaren. Als laatste zijn er interviews afgenomen met coördinatoren van twee
andere dementienetwerken (Netwerk dementie & Ouderen Psychiatrie Zaanstreek-waterland &
Netwerk Dementie IJssel- en vechtstromen) om te kijken hoe zij omgaan met het inzetten van de
CMD in de niet-pluisfase van dementie.
Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de respondenten niet bekend is met de CMD, en
dat veel mensen moeite hebben met het begrip en de relevantie van de CMD. Slechts 38% kent de
CMD, waarvan 84% weet hoe contact gelegd kan worden. De ondersteuning door de CMD is voor de
helft van de respondenten duidelijk, echter 32% zich onvoldoende geïnformeerd voelt over de
diensten. Bijna de helft ontmoette een CMD al vóór de diagnose, vooral via huisartsen of specialisten,
hoewel de rol van huisartsen soms als tekortschietend werd ervaren. Respondenten gaven aan dat
online-informatie, tv-uitzendingen en wijkgerichte voorlichtingen kunnen helpen bij betere
zichtbaarheid. Andere netwerken, zoals IJssel- en Vechtstromen en Zaanstreek-Waterlanden,
gebruiken community-building en digitale middelen om CMD al vroeg in te zetten, terwijl Netwerk
Dementie Drenthe zich richt op formele samenwerking met verschillende zorgorganisaties in de
provincie Drenthe.
Conclusie
Om de positionering van de CMD in de gemeente Meppel te versterken, is het essentieel om de
kennis en zichtbaarheid van de CMD te vergroten binnen het informele netwerk. Dit kan door
gerichte voorlichting, samenwerking met lokale zorg- en welzijnsorganisaties en het gebruik van
toegankelijke communicatiekanalen die aansluiten bij de leefwereld van mensen in de niet-pluisfase
van dementie en hun naasten. Het versterken van deze netwerken zal niet alleen zorgen voor een
tijdigere inzet van de CMD, maar ook bijdragen aan een betere kwaliteit van leven voor zowel de
mensen in de niet-pluisfase van dementie als hun naasten.
4
,Colofon
Module:
VPK-VVZ7.V024_2425 van de opleiding Hoger Beroepsonderwijs (HBO) Verpleegkunde.
Leerjaar 4, semester 1. Onderzoeksperiode 2 september 2024 tot 24 januari 2025.
Onderzoekers:
Melissa Kroezen
Studentnummer: S1160217
E-mailadres:
Ashley de Graaf
Studentnummer: S1147849
E-mailadres:
Stichting:
Netwerk Dementie Drenthe
Adres: Dennenweg 9 9404 LA Assen.
Werkbegeleider:
Mariëlle de Jonge
E-mailadres:
Telefoonnummer: 06 57 87 06 07
Onderwijsinstelling:
Christelijke Hogeschool Windesheim
Campus 2, 8017 CA, Zwolle
Stagedocent:
Irène Alders
E-mailadres:
2
,Voorwoord
Geachte lezer,
Hierbij presenteren wij u het adviesrapport genaamd “Casemanagers Dementie (CMD): vroegtijdige
inzet voor een beter leven”. Dit adviesrapport is geschreven als onderdeel van de module VVZ
(Verbeteren Van Zorg) voor het vierde jaar van de opleiding HBO-Verpleegkundige aan de Christelijke
Hogeschool Windesheim te Zwolle. Het onderzoek is uitgevoerd in de periode van 2 september 2024
tot 24 januari 2025.
In opdracht van Netwerk Dementie Drenthe hebben wij, Ashley de Graaf en Melissa Kroezen
(studenten van Windesheim), onderzoek gedaan naar het vroegtijdig inzetten van de CMD in de niet-
pluisfase van mensen met dementie in de gemeente Meppel. Dit adviesrapport is het resultaat van
dit onderzoek, waarin de bevindingen en aanbevelingen worden gepresenteerd.
Het uitvoeren van dit onderzoek en het opstellen van dit adviesrapport is voor ons een erg leerzame
ervaring geweest. Tijdens deze ervaring hebben wij ons ontwikkeld in het uitvoeren van onderzoek
en hebben we veel theoretische en praktische kennis opgedaan. De eigen professionaliteit als
verpleegkundige en de visie op verpleegkundig leiderschap en persoonsgerichte zorg stonden
gedurende dit onderzoek centraal, waarbij een goede samenwerking van groot belang was. Niet
alleen tussen de studenten, maar ook met de opdrachtgevers.
Wij hopen met dit onderzoek en de aanbevelingen een steentje bij te dragen aan een ‘goed leven
met dementie’. Gezien de vergrijzing en hiermee de verwachte toename van mensen met dementie,
wordt het belang hiervan in de toekomst alleen maar groter.
Het uitvoeren van dit onderzoek is soepel verlopen, mede dankzij de begeleiding van Netwerk
Dementie Drenthe en Hogeschool Windesheim. Wij willen hiervoor Mariëlle de Jonge bedanken voor
haar rol als werkbegeleider en onze stagedocent Irène Alders. Onze dank gaat uit naar de
coördinatoren van Netwerk Dementie Drenthe, Rika Roffelsen en Karin Duiven. Wij waarderen ook
de prettige samenwerking met de gemeente Meppel en alle andere betrokken partijen.
Wij wensen u veel plezier met lezen!
Met vriendelijke groet,
Ashley de Graaf en Melissa Kroezen
16 december 2024
3
, Samenvatting
Probleemstelling
Ondanks de bewezen effectiviteit van een Casemanager Dementie (CMD), wordt binnen Netwerk
Dementie Drenthe slechts 33 procent van de mensen met (beginnende) dementie tijdig in contact
gebracht met een CMD (Jansen et al., 2021). Dit leidt ertoe dat de ondersteuning voor zowel
zorgvrager als mantelzorger wordt vertraagd, wat een betere kwaliteit van leven kan belemmeren.
Doelstelling
Dit onderzoek heeft als doel om te onderzoeken hoe de CMD eerder ingezet kan worden in de niet-
pluisfase. Dit wordt gedaan door de kennis over de CMD bij mensen in deze fase en hun naasten te
meten, te verkennen hoe zij beter geïnformeerd kunnen worden over de functie van de CMD, en te
analyseren hoe andere netwerken de CMD in deze fase inzetten.
Methoden en technieken
Het onderzoek is uitgevoerd via de methodiek van het participatief actieonderzoek (PAO)
(Migchelbrink, 2018). Het antwoord op de hoofdvraag wordt inzichtelijk gemaakt door een
combinatie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Dat wordt ook wel een mixed-methods-
onderzoek genoemd. Er zijn vijftig vragenlijsten verzameld onder mensen in de niet-pluisfase van
dementie, waarbij hun kennis van de CMD wordt uitgevraagd. Ook zijn er tien interviews gehouden
met mensen met (beginnende) dementie of hun naasten die in contact zijn met een CMD. Bij de
geïnterviewden is uitgevraagd hoe het in contact komen met een CMD is gegaan en of hierin
belemmeringen zijn ervaren. Als laatste zijn er interviews afgenomen met coördinatoren van twee
andere dementienetwerken (Netwerk dementie & Ouderen Psychiatrie Zaanstreek-waterland &
Netwerk Dementie IJssel- en vechtstromen) om te kijken hoe zij omgaan met het inzetten van de
CMD in de niet-pluisfase van dementie.
Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de respondenten niet bekend is met de CMD, en
dat veel mensen moeite hebben met het begrip en de relevantie van de CMD. Slechts 38% kent de
CMD, waarvan 84% weet hoe contact gelegd kan worden. De ondersteuning door de CMD is voor de
helft van de respondenten duidelijk, echter 32% zich onvoldoende geïnformeerd voelt over de
diensten. Bijna de helft ontmoette een CMD al vóór de diagnose, vooral via huisartsen of specialisten,
hoewel de rol van huisartsen soms als tekortschietend werd ervaren. Respondenten gaven aan dat
online-informatie, tv-uitzendingen en wijkgerichte voorlichtingen kunnen helpen bij betere
zichtbaarheid. Andere netwerken, zoals IJssel- en Vechtstromen en Zaanstreek-Waterlanden,
gebruiken community-building en digitale middelen om CMD al vroeg in te zetten, terwijl Netwerk
Dementie Drenthe zich richt op formele samenwerking met verschillende zorgorganisaties in de
provincie Drenthe.
Conclusie
Om de positionering van de CMD in de gemeente Meppel te versterken, is het essentieel om de
kennis en zichtbaarheid van de CMD te vergroten binnen het informele netwerk. Dit kan door
gerichte voorlichting, samenwerking met lokale zorg- en welzijnsorganisaties en het gebruik van
toegankelijke communicatiekanalen die aansluiten bij de leefwereld van mensen in de niet-pluisfase
van dementie en hun naasten. Het versterken van deze netwerken zal niet alleen zorgen voor een
tijdigere inzet van de CMD, maar ook bijdragen aan een betere kwaliteit van leven voor zowel de
mensen in de niet-pluisfase van dementie als hun naasten.
4
