HC 1 – Introductie
Het is belangrijk om te leren over de langetermijngevolgen van kindermishandeling en -
verwaarlozing. KM heeft namelijk aanhoudende gevolgen voor zowel de fysieke als mentale
gezondheid. Men komt hier niet altijd ‘vanzelf’ overheen en de gevolgen zijn aanhoudend en ernstig.
Onderzoek is daarnaast ook belangrijk om de behandelingen nog beter te maken. Uiteindelijk is het
beste natuurlijk om het te voorkomen. Een kind zou een warme, continue en intieme relatie moeten
ervaren met diens moeder, waarin zij beiden voldoening en plezier ervaren. Is dat niet het geval, zoals
bij KM, dan heeft dat significante en onomkeerbare gevolgen.
Definities
De definitie van KM: iedere daad van commissie of omissie door een ouder/verzorger, dat resulteert
in schade, potentie voor schade of een dreiging voor schade bij het kind. De schade hoeft niet met
opzet te zijn.
- Omissie (nalatigheid) – niet voldoen aan de behoeften van een kind
Fysieke verwaarlozing
Emotionele verwaarlozing
Ontzegging van onderwijs
- Commissie – actief iets schadelijks doen
Fysieke mishandeling
ₓ Shaken baby syndroom
Emotionele mishandeling
Seksueel misbruik
Subtypen
- Emotionele verwaarlozing
‘Het niet voldoen aan de emotionele behoeften van een kind en het niet beschermen
van een kind tegen geweld in huis of in de buurt.’
- Fysieke verwaarlozing
‘Het niet voldoen aan de basisbehoeften van een kind op het gebied van lichamelijke,
medische/tandheelkundige of educatieve zorg; het niet bieden van adequate voeding,
hygiëne of onderdak.’
- Emotioneel misbruik
‘Opzettelijk gedrag dat een kind duidelijk maakt dat hij/zij waardeloos, gebrekkig,
niet geliefd, ongewenst, in gevaar of alleen gewaardeerd wordt voor het vervullen van
andermans behoeften.’
- Fysiek misbruik
‘Opzettelijk gebruik van fysiek geweld of hulpmiddelen tegen een kind, wat resulteert
in of het potentieel heeft om te resulteren in lichamelijk letsel.’
- Seksueel misbruik
‘Elke voltooide of poging tot seksuele handeling, seksueel contact of niet-contact
seksuele interactie met een kind door een verzorger.’
Prevalentie
Volgens de WHO waren er afgelopen jaar de volgende aantallen slachtoffer van geweld wereldwijd:
- Emotionele mishandeling 36%
- Fysieke mishandeling 23%
- Fysieke verwaarlozing 16%
- Seksueel misbruik:
Meisjes 18%
, Jongens 8%
Volgens verschillende studies in NL:
- Nederlandse prevalentiestudie mishandling (NPM)
Professionals: 34 van de 1000 kinderen (± 3.5%)
Dit zijn enkel de gevallen die officieel zijn gerapporteerd
- Students on Maltreatment (SOM studie)
Zelfrapportage onder 1800 kinderen in de leeftijd 12-16 jaar
37% rapporteert 1 of meerdere vormen van mishandeling
Emotionele en fysieke mishandeling meest frequent
Bij zelfrapportage is de prevalentie vaak veel hoger, aangezien hier ook de gevallen worden
meegenomen die niet officieel gerapporteerd zijn. Je moet je er wel bewust van zijn dat er bij
zelfrapportage ook mogelijk een bias van invloed is
Psychosociale gevolgen
- Interpersoonlijke problemen
- Zelfbeeld
- Revictimisatie
Intergenerationele transmissie
- In ± 30% van de gevallen
- Gevolgen van mishandeling kunnen een risicofactor vormen voor het daderschap
- Het benadrukt het belang van het op tijd inzetten van preventie, maar ook het belang van
preventie/behandeling voor de gevolgen
Psychologische gevolgen
- DSM ♥♥♥
Focus op een objectieve beschrijving van de symptomen, zonder een theoretisch
framework
Minder de focus op de etiologie van de stoornissen
ₓ Behalve bij PTSS
- Na een trauma wordt er vooral gedacht aan PTSS als gevolg, maar bij vrijwel alle stoornissen
is er een groter risico dat zij KM hebben meegemaakt
Na KM is er gewoon een hoger risico op psychopathologie (veel breder dus)
Vaker voorkomende
- Internaliserende en externaliserende stoornissen
- Persoonlijkheidsstoornissen
- Psychotische symptomen
- Suïcide en automutilatie
- Middelenmisbruik
- Eetstoornissen
Vaak beginnen de stoornissen eerder, zijn ze ernstiger / chronischer en moeilijk te behandelen.
Daarnaast is er wel een dosis-respons relatie, maar is er geen sprake van subtype-specifieke
stoornissen
Symptomen niet gebonden aan 1 stoornis
Het kan ook zijn dat je allerlei symptomen ontwikkelt die niet zozeer gebonden zijn aan 1 categorie.
Het ingewikkelde hierbij is dan dat het ook lastig is om dan duidelijk vast te stellen wat er aan de hand
,is en waar de symptomen precies vandaan komen. Daarnaast zijn de volgende punten (eventueel) van
toepassing:
- Comorbiditeit van stoornissen
Belangrijk om de onderliggende trauma’s te behandelen
Soms zijn de symptomen onderdeel van de omgaan met het trauma
ₓ Bv. Eetstoornissen of middelengebruik
- Het kan lang duren voordat de juiste diagnose wordt gesteld
Herkenning door psychologen/medische specialisten zou nog beter moeten
Soms heeft een slachtoffer er nooit eerder over gepraat
- Verbeteren van behandelopties
Het is belangrijk om de onderliggende mechanismen (psychologisch en
neurobiologisch) te begrijpen, zodat er specifieke interventies ontwikkeld kunnen
worden
Evidence-based practice moet worden gestimuleerd
Conclusie
- KM is een belangrijke transdiagnostisch risicofactor voor de ontwikkeling van
psychologische problemen
Transdiagnostisch – dat het een risicofactor is voor meerdere diagnoses
- Gevolgen van emotionele mishandeling/verwaarlozing zijn even erg als de gevolgen van
fysieke of seksuele mishandeling
Er zijn mogelijk specifieke gevolgen voor verschillende subtypen KM
- Er zijn wel indicaties voor subtypen van depressie en angststoornissen
Meer ernstige problemen
Meer chronisch
Meer suïcidaliteit
Meer comorbiditeit
Minder baat bij behandeling
- Risicofactor ≠ deterministische uitkomst
Niet iedereen ontwikkelt langetermijngevolgen veerkracht
HC 2 – Psychologische gevolgen + methodologie
Terugblik HC 1:
- Psychologische stoornissen
KM is een transdiagnostische risicofactor
Veel sprake van comorbiditeit (zowel in subtypen KM, als stoornissen)
Hoger risico op eerder ontstaan van stoornissen en meer ernstige symptomen
- Intergenerationele transmissie
- Interpeersoonlijke problemen
Negatief zelfbeeld
Sociale uitsluiting
Re-victimisatie
Hechting op jongere en latere leeftijd
, Onderzoeksmethoden bij mensen
Reporter effecten
Wie het misbruik rapporteert, kan invloed hebben op de uitkomsten van het onderzoek. Zo is er een
verschil tussen zelfrapportage en informantstudies. Een onderzoek wat besproken werd, was een
onderzoek naar het aantal gevallen dat voorkomen had kunnen worden als er geen km was, of als het
eerder was gestopt. Ze vergeleken hierbij de resultaten van zelfrapportage en informanten. Het bleek
dat er bij zelfrapportage een hogere mate van mishandeling was, dan wanneer je naar de informatie
van de informanten kijkt.
Generaties
Ook is er verschil tussen rapportage van ouder en kind (perpetrator vs. victim). Hierbij werd het
onderzoek van Buisman besproken. In dit onderzoek werd gekeken naar de intergenerationele
overdracht van KM. Uit meta-analyses bleek namelijk dat ongeveer 30% van de slachtoffers later zelf
diens kinderen gaat mishandelen. Maar de vraag hierbij is: op basis van wiens report is deze uitspraak
gedaan? De meeste onderzoeken gebruiken maar 1 generatie. Er zijn echter meerdere studiedesigns
mogelijk:
1. Aan de 2e generatie wordt gevraagd of zij vroeger mishandeld zijn en of zij nu hun kind
mishandelen
a. Papa wordt gevraagd of hij is mishandeld door oma en of hij mij
mishandelt
b. Oma en ik zijn niet betrokken bij het onderzoek
2. Aan 2 verschillende generaties vraag je over mishandeling
a. Papa wordt gevraagd of hij is mishandeld door oma
b. Ik word gevraagd of ik ben mishandeld door papa
c. Oma doet niet mee aan het onderzoek, en papa wordt niet
gevraagd of hij mij mishandelt
3. Alle 3 generaties vraag je wat de andere generatie naar jou doet én wat
jij naar de andere generatie doet
a. Papa wordt gevraagd of hij is mishandeld door oma en of hij mij
mishandelt
b. Oma wordt gevraagd of ze papa mishandelt
c. Ik word gevraagd of ik word mishandeld door papa
Uitkomsten
- Alleen overdracht van mishandeling werd bij alle studiedesigns gevonden
- Verwaarlozing werd alleen gevonden d.m.v. zelfrapportage
Dus als je papa vraagt over zijn verleden en hoe hij nu naar mij doet
Maar dat wordt dus niet gevonden wanneer je het ook aan het kind vraagt, dit is
mogelijk omdat het kind zich er (nog) niet van bewust is
- Het perspectief van waaruit wordt gekeken en onderzocht is dus van belang
Prospectief vs. retrospectief
- Prospectief – over langere tijd volgen, de toekomst in
Voordelen
ₓ Temporale volgorde van mishandeling en gevolgen
ₓ Objectieve identificatie van mishandeling
ₓ Geen recall bias
Nadelen
ₓ Selectieve drop-out
ₓ Het is onethisch om niet in te grijpen in de situatie
Het is belangrijk om te leren over de langetermijngevolgen van kindermishandeling en -
verwaarlozing. KM heeft namelijk aanhoudende gevolgen voor zowel de fysieke als mentale
gezondheid. Men komt hier niet altijd ‘vanzelf’ overheen en de gevolgen zijn aanhoudend en ernstig.
Onderzoek is daarnaast ook belangrijk om de behandelingen nog beter te maken. Uiteindelijk is het
beste natuurlijk om het te voorkomen. Een kind zou een warme, continue en intieme relatie moeten
ervaren met diens moeder, waarin zij beiden voldoening en plezier ervaren. Is dat niet het geval, zoals
bij KM, dan heeft dat significante en onomkeerbare gevolgen.
Definities
De definitie van KM: iedere daad van commissie of omissie door een ouder/verzorger, dat resulteert
in schade, potentie voor schade of een dreiging voor schade bij het kind. De schade hoeft niet met
opzet te zijn.
- Omissie (nalatigheid) – niet voldoen aan de behoeften van een kind
Fysieke verwaarlozing
Emotionele verwaarlozing
Ontzegging van onderwijs
- Commissie – actief iets schadelijks doen
Fysieke mishandeling
ₓ Shaken baby syndroom
Emotionele mishandeling
Seksueel misbruik
Subtypen
- Emotionele verwaarlozing
‘Het niet voldoen aan de emotionele behoeften van een kind en het niet beschermen
van een kind tegen geweld in huis of in de buurt.’
- Fysieke verwaarlozing
‘Het niet voldoen aan de basisbehoeften van een kind op het gebied van lichamelijke,
medische/tandheelkundige of educatieve zorg; het niet bieden van adequate voeding,
hygiëne of onderdak.’
- Emotioneel misbruik
‘Opzettelijk gedrag dat een kind duidelijk maakt dat hij/zij waardeloos, gebrekkig,
niet geliefd, ongewenst, in gevaar of alleen gewaardeerd wordt voor het vervullen van
andermans behoeften.’
- Fysiek misbruik
‘Opzettelijk gebruik van fysiek geweld of hulpmiddelen tegen een kind, wat resulteert
in of het potentieel heeft om te resulteren in lichamelijk letsel.’
- Seksueel misbruik
‘Elke voltooide of poging tot seksuele handeling, seksueel contact of niet-contact
seksuele interactie met een kind door een verzorger.’
Prevalentie
Volgens de WHO waren er afgelopen jaar de volgende aantallen slachtoffer van geweld wereldwijd:
- Emotionele mishandeling 36%
- Fysieke mishandeling 23%
- Fysieke verwaarlozing 16%
- Seksueel misbruik:
Meisjes 18%
, Jongens 8%
Volgens verschillende studies in NL:
- Nederlandse prevalentiestudie mishandling (NPM)
Professionals: 34 van de 1000 kinderen (± 3.5%)
Dit zijn enkel de gevallen die officieel zijn gerapporteerd
- Students on Maltreatment (SOM studie)
Zelfrapportage onder 1800 kinderen in de leeftijd 12-16 jaar
37% rapporteert 1 of meerdere vormen van mishandeling
Emotionele en fysieke mishandeling meest frequent
Bij zelfrapportage is de prevalentie vaak veel hoger, aangezien hier ook de gevallen worden
meegenomen die niet officieel gerapporteerd zijn. Je moet je er wel bewust van zijn dat er bij
zelfrapportage ook mogelijk een bias van invloed is
Psychosociale gevolgen
- Interpersoonlijke problemen
- Zelfbeeld
- Revictimisatie
Intergenerationele transmissie
- In ± 30% van de gevallen
- Gevolgen van mishandeling kunnen een risicofactor vormen voor het daderschap
- Het benadrukt het belang van het op tijd inzetten van preventie, maar ook het belang van
preventie/behandeling voor de gevolgen
Psychologische gevolgen
- DSM ♥♥♥
Focus op een objectieve beschrijving van de symptomen, zonder een theoretisch
framework
Minder de focus op de etiologie van de stoornissen
ₓ Behalve bij PTSS
- Na een trauma wordt er vooral gedacht aan PTSS als gevolg, maar bij vrijwel alle stoornissen
is er een groter risico dat zij KM hebben meegemaakt
Na KM is er gewoon een hoger risico op psychopathologie (veel breder dus)
Vaker voorkomende
- Internaliserende en externaliserende stoornissen
- Persoonlijkheidsstoornissen
- Psychotische symptomen
- Suïcide en automutilatie
- Middelenmisbruik
- Eetstoornissen
Vaak beginnen de stoornissen eerder, zijn ze ernstiger / chronischer en moeilijk te behandelen.
Daarnaast is er wel een dosis-respons relatie, maar is er geen sprake van subtype-specifieke
stoornissen
Symptomen niet gebonden aan 1 stoornis
Het kan ook zijn dat je allerlei symptomen ontwikkelt die niet zozeer gebonden zijn aan 1 categorie.
Het ingewikkelde hierbij is dan dat het ook lastig is om dan duidelijk vast te stellen wat er aan de hand
,is en waar de symptomen precies vandaan komen. Daarnaast zijn de volgende punten (eventueel) van
toepassing:
- Comorbiditeit van stoornissen
Belangrijk om de onderliggende trauma’s te behandelen
Soms zijn de symptomen onderdeel van de omgaan met het trauma
ₓ Bv. Eetstoornissen of middelengebruik
- Het kan lang duren voordat de juiste diagnose wordt gesteld
Herkenning door psychologen/medische specialisten zou nog beter moeten
Soms heeft een slachtoffer er nooit eerder over gepraat
- Verbeteren van behandelopties
Het is belangrijk om de onderliggende mechanismen (psychologisch en
neurobiologisch) te begrijpen, zodat er specifieke interventies ontwikkeld kunnen
worden
Evidence-based practice moet worden gestimuleerd
Conclusie
- KM is een belangrijke transdiagnostisch risicofactor voor de ontwikkeling van
psychologische problemen
Transdiagnostisch – dat het een risicofactor is voor meerdere diagnoses
- Gevolgen van emotionele mishandeling/verwaarlozing zijn even erg als de gevolgen van
fysieke of seksuele mishandeling
Er zijn mogelijk specifieke gevolgen voor verschillende subtypen KM
- Er zijn wel indicaties voor subtypen van depressie en angststoornissen
Meer ernstige problemen
Meer chronisch
Meer suïcidaliteit
Meer comorbiditeit
Minder baat bij behandeling
- Risicofactor ≠ deterministische uitkomst
Niet iedereen ontwikkelt langetermijngevolgen veerkracht
HC 2 – Psychologische gevolgen + methodologie
Terugblik HC 1:
- Psychologische stoornissen
KM is een transdiagnostische risicofactor
Veel sprake van comorbiditeit (zowel in subtypen KM, als stoornissen)
Hoger risico op eerder ontstaan van stoornissen en meer ernstige symptomen
- Intergenerationele transmissie
- Interpeersoonlijke problemen
Negatief zelfbeeld
Sociale uitsluiting
Re-victimisatie
Hechting op jongere en latere leeftijd
, Onderzoeksmethoden bij mensen
Reporter effecten
Wie het misbruik rapporteert, kan invloed hebben op de uitkomsten van het onderzoek. Zo is er een
verschil tussen zelfrapportage en informantstudies. Een onderzoek wat besproken werd, was een
onderzoek naar het aantal gevallen dat voorkomen had kunnen worden als er geen km was, of als het
eerder was gestopt. Ze vergeleken hierbij de resultaten van zelfrapportage en informanten. Het bleek
dat er bij zelfrapportage een hogere mate van mishandeling was, dan wanneer je naar de informatie
van de informanten kijkt.
Generaties
Ook is er verschil tussen rapportage van ouder en kind (perpetrator vs. victim). Hierbij werd het
onderzoek van Buisman besproken. In dit onderzoek werd gekeken naar de intergenerationele
overdracht van KM. Uit meta-analyses bleek namelijk dat ongeveer 30% van de slachtoffers later zelf
diens kinderen gaat mishandelen. Maar de vraag hierbij is: op basis van wiens report is deze uitspraak
gedaan? De meeste onderzoeken gebruiken maar 1 generatie. Er zijn echter meerdere studiedesigns
mogelijk:
1. Aan de 2e generatie wordt gevraagd of zij vroeger mishandeld zijn en of zij nu hun kind
mishandelen
a. Papa wordt gevraagd of hij is mishandeld door oma en of hij mij
mishandelt
b. Oma en ik zijn niet betrokken bij het onderzoek
2. Aan 2 verschillende generaties vraag je over mishandeling
a. Papa wordt gevraagd of hij is mishandeld door oma
b. Ik word gevraagd of ik ben mishandeld door papa
c. Oma doet niet mee aan het onderzoek, en papa wordt niet
gevraagd of hij mij mishandelt
3. Alle 3 generaties vraag je wat de andere generatie naar jou doet én wat
jij naar de andere generatie doet
a. Papa wordt gevraagd of hij is mishandeld door oma en of hij mij
mishandelt
b. Oma wordt gevraagd of ze papa mishandelt
c. Ik word gevraagd of ik word mishandeld door papa
Uitkomsten
- Alleen overdracht van mishandeling werd bij alle studiedesigns gevonden
- Verwaarlozing werd alleen gevonden d.m.v. zelfrapportage
Dus als je papa vraagt over zijn verleden en hoe hij nu naar mij doet
Maar dat wordt dus niet gevonden wanneer je het ook aan het kind vraagt, dit is
mogelijk omdat het kind zich er (nog) niet van bewust is
- Het perspectief van waaruit wordt gekeken en onderzocht is dus van belang
Prospectief vs. retrospectief
- Prospectief – over langere tijd volgen, de toekomst in
Voordelen
ₓ Temporale volgorde van mishandeling en gevolgen
ₓ Objectieve identificatie van mishandeling
ₓ Geen recall bias
Nadelen
ₓ Selectieve drop-out
ₓ Het is onethisch om niet in te grijpen in de situatie
