WEEK 1 INLEIDING TOT DE SOCIALE PSYCHOLOGIE
Jonestown
- Leider van the peoples temple Jim Jones
- Van oorsprong een organisatie gericht op minder bedeelden en mensen die maatschappelijk
verstoten zijn
- Doelstelling van de organisatie een veilige haven vormen voor iedereen ongeacht afkomst,
uiterlijk, levenspad, etc.
- The Peoples Temple gemeenschap migreert in 1977 naar Guyana en bouwt in de jungle een
zelfvoorzienend dorp
- Na een bezoek van een Amerikaans raadslid Leo Ryan in 1978 plegen ruim 900 mensen in
opdracht van Jim Jones zelfmoord
Hoe heeft dit kunnen gebeuren?
• Charisma Jim Jones
• Persoonlijkheid van mensen die zich aangetrokken voelden tot The People’s Temple
• Religieuze aard van de People’s Temple: kritiekloos geloof in de sekteleider
• Afzondering in een oerwoud van een vreemd land (isolement)
• Geen anderen mensen in de buurt, behalve de andere bewoners van Jonestown (imitatie)
• Conformisme
- Leven met angst, niet kunnen vluchten
- Milligram
- Gescheiden leven van elkaar
• Overtuiging
- Charismatisch
- Zichzelf de schuld geven
• Zelfrechtvaardiging
- Meest verontrustend
- Cognitieve dissonatie
Sociale psychologie
• Sociale invloed
• De kracht van de situatie
Psychologie: is de wetenschap van het gedrag en het innerlijke leven (gedachten en gevoelens) van
mensen.
,Sociale psychologie: de wetenschap die bestudeert hoe de (echte of denkbeeldige) aanwezigheid van
anderen de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen beïnvloedt. Die anderen kunnen ouders,
vrienden, werkgevers, leraren, vreemden etc zijn; het gaat om de gehele sociale situatie.
Sociale invloed (fenomeen dat de kern is van de sociale psychologie): het effect dat woorden, daden of
alleen al de aanwezigheid van andere mensen heeft op onze gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag
x$
Sociale invloed
• Accent op externe, situationele invloeden op het gedrag van mensen
, • Werkelijke of voorgestelde aanwezigheid van anderen
• Interpretatie van de situatie:
- Mensen geven betekenis aan wat ze zien
- Mensen gaan zo efficiënt en pragmatisch mogelijk om met hun aandacht (quick and dirty)
- De waarnemingen van mensen worden gekleurd door hun motieven en belangen
Fundamentele menselijke motieven
• De behoefte aan een positief zelfbeeld à confirmation bias, opwaartse/neerwaartse sociale
vergelijking
• De behoefte om de wereld accuraat waar te nemen
• De behoefte om eerder gedrag te rechtvaardigen à behoefte aan consistentie en commitment
• De behoefte aan controle (locus of control)
Andere motieven:
• Angst
• De belofte van liefde
• Goedkeuring en andere beloningen
• Honger en dorst
Fundamentele attributiefout
Bij het verklaren van andermans gedrag:
• Interne, persoonlijke factoren overschatten
• Externe, situationele factoren onderschatten
• Onderzoek met beurssoel/gemeenschapsspel
Beïnvloeding:
- Wederkerigheid
- Commitment en consistentie
- Sociale bewijskracht
- Sympathie
- Autoriteit
- schaarste
, WEEK 2 LES 1 SOCIALE COGNITIE
Sociale cognitie
• Manier waarop mensen over zichzelf en de wereld denken
• Hoe mensen informatie selecteren, interpreteren, onthouden en gebruiken om te oordelen en te
beslissen
• Twee vormen: automatisch en gecontroleerd denken
- Automatisch denken: denken dat onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig en zonder
inspanning plaatsvindt
- Gecontroleerd denken: denken dat bewust, opzettelijk en uit vrij wil plaatsvindt en dat
inspanning vereist
1. Automatische sociale cognitie: schema’s: mentale structuren waarmee we onze kennis over de
sociale wereld organiseren. Deze mentale structuren beïnvloeden vervolgens de informatie die
we opmerken, waarover we nadenken en die we ons herinneren.
- Toegankelijkheid
- Priming
- Perseveratie-effect
- Selffulfilling prophecy
Een schema over een gebeurtenis noemen we ook wel een script. Net als bij een filmscript bestaat in de
psychologie een script uit de beschrijving van hoe een bepaalde gebeurtenis gewoonlijk verloopt
Sociale categorisatie: het begrijpelijker maken van de sociale wereld door mensen op basis van enkele
kenmerken in te delen in categorieën
Schema’s
Toegankelijkheid en priming
• Permanente toegankelijk door eerdere ervaringen
• Tijdelijke toegankelijkheid door een doel
• Tijdelijke toegankelijkheid door een recente ervaring (priming)
Toegankelijkheid:
De mate waarin schema’s en concepten zich op de voorgrond van ons bewustzijn bevinden, waardoor het
waarschijnlijker is dat we ze gebruiken bij onze oordelen over de sociale wereld. Sommige schema’s zijn
blijvend toegankelijk door eerdere levenservaringen. Deze schema’s zijn constant actief en gereed voor
gebruik bij het interpreteren van ambigue situaties. Schema’s kunnen ook tijdelijk toegankelijk zijn,
doordat je op dat moment een doel nastreeft of doordat andere recente ervaringen in je hoofd zitten.
• Schema’s constant actief en gereed voor gebruik bij interpretatie van ambigue situaties
• Schema tijdelijk toegankelijk door een doel of situatie
Priming:
Het proces waarbij recente ervaringen de toegankelijkheid van een schema, kenmerk of concept
vergroten.
Uit onderzoek ik gebleken dat het effect van priming afhankelijk is van iemands ontvankelijkheid voor de
invloed van een primer. Uit ander onderzoek blijkt dat priming niet alleen ons oordeel kan beïnvloeden,
maar ook ons gedrag.
Jonestown
- Leider van the peoples temple Jim Jones
- Van oorsprong een organisatie gericht op minder bedeelden en mensen die maatschappelijk
verstoten zijn
- Doelstelling van de organisatie een veilige haven vormen voor iedereen ongeacht afkomst,
uiterlijk, levenspad, etc.
- The Peoples Temple gemeenschap migreert in 1977 naar Guyana en bouwt in de jungle een
zelfvoorzienend dorp
- Na een bezoek van een Amerikaans raadslid Leo Ryan in 1978 plegen ruim 900 mensen in
opdracht van Jim Jones zelfmoord
Hoe heeft dit kunnen gebeuren?
• Charisma Jim Jones
• Persoonlijkheid van mensen die zich aangetrokken voelden tot The People’s Temple
• Religieuze aard van de People’s Temple: kritiekloos geloof in de sekteleider
• Afzondering in een oerwoud van een vreemd land (isolement)
• Geen anderen mensen in de buurt, behalve de andere bewoners van Jonestown (imitatie)
• Conformisme
- Leven met angst, niet kunnen vluchten
- Milligram
- Gescheiden leven van elkaar
• Overtuiging
- Charismatisch
- Zichzelf de schuld geven
• Zelfrechtvaardiging
- Meest verontrustend
- Cognitieve dissonatie
Sociale psychologie
• Sociale invloed
• De kracht van de situatie
Psychologie: is de wetenschap van het gedrag en het innerlijke leven (gedachten en gevoelens) van
mensen.
,Sociale psychologie: de wetenschap die bestudeert hoe de (echte of denkbeeldige) aanwezigheid van
anderen de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen beïnvloedt. Die anderen kunnen ouders,
vrienden, werkgevers, leraren, vreemden etc zijn; het gaat om de gehele sociale situatie.
Sociale invloed (fenomeen dat de kern is van de sociale psychologie): het effect dat woorden, daden of
alleen al de aanwezigheid van andere mensen heeft op onze gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag
x$
Sociale invloed
• Accent op externe, situationele invloeden op het gedrag van mensen
, • Werkelijke of voorgestelde aanwezigheid van anderen
• Interpretatie van de situatie:
- Mensen geven betekenis aan wat ze zien
- Mensen gaan zo efficiënt en pragmatisch mogelijk om met hun aandacht (quick and dirty)
- De waarnemingen van mensen worden gekleurd door hun motieven en belangen
Fundamentele menselijke motieven
• De behoefte aan een positief zelfbeeld à confirmation bias, opwaartse/neerwaartse sociale
vergelijking
• De behoefte om de wereld accuraat waar te nemen
• De behoefte om eerder gedrag te rechtvaardigen à behoefte aan consistentie en commitment
• De behoefte aan controle (locus of control)
Andere motieven:
• Angst
• De belofte van liefde
• Goedkeuring en andere beloningen
• Honger en dorst
Fundamentele attributiefout
Bij het verklaren van andermans gedrag:
• Interne, persoonlijke factoren overschatten
• Externe, situationele factoren onderschatten
• Onderzoek met beurssoel/gemeenschapsspel
Beïnvloeding:
- Wederkerigheid
- Commitment en consistentie
- Sociale bewijskracht
- Sympathie
- Autoriteit
- schaarste
, WEEK 2 LES 1 SOCIALE COGNITIE
Sociale cognitie
• Manier waarop mensen over zichzelf en de wereld denken
• Hoe mensen informatie selecteren, interpreteren, onthouden en gebruiken om te oordelen en te
beslissen
• Twee vormen: automatisch en gecontroleerd denken
- Automatisch denken: denken dat onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig en zonder
inspanning plaatsvindt
- Gecontroleerd denken: denken dat bewust, opzettelijk en uit vrij wil plaatsvindt en dat
inspanning vereist
1. Automatische sociale cognitie: schema’s: mentale structuren waarmee we onze kennis over de
sociale wereld organiseren. Deze mentale structuren beïnvloeden vervolgens de informatie die
we opmerken, waarover we nadenken en die we ons herinneren.
- Toegankelijkheid
- Priming
- Perseveratie-effect
- Selffulfilling prophecy
Een schema over een gebeurtenis noemen we ook wel een script. Net als bij een filmscript bestaat in de
psychologie een script uit de beschrijving van hoe een bepaalde gebeurtenis gewoonlijk verloopt
Sociale categorisatie: het begrijpelijker maken van de sociale wereld door mensen op basis van enkele
kenmerken in te delen in categorieën
Schema’s
Toegankelijkheid en priming
• Permanente toegankelijk door eerdere ervaringen
• Tijdelijke toegankelijkheid door een doel
• Tijdelijke toegankelijkheid door een recente ervaring (priming)
Toegankelijkheid:
De mate waarin schema’s en concepten zich op de voorgrond van ons bewustzijn bevinden, waardoor het
waarschijnlijker is dat we ze gebruiken bij onze oordelen over de sociale wereld. Sommige schema’s zijn
blijvend toegankelijk door eerdere levenservaringen. Deze schema’s zijn constant actief en gereed voor
gebruik bij het interpreteren van ambigue situaties. Schema’s kunnen ook tijdelijk toegankelijk zijn,
doordat je op dat moment een doel nastreeft of doordat andere recente ervaringen in je hoofd zitten.
• Schema’s constant actief en gereed voor gebruik bij interpretatie van ambigue situaties
• Schema tijdelijk toegankelijk door een doel of situatie
Priming:
Het proces waarbij recente ervaringen de toegankelijkheid van een schema, kenmerk of concept
vergroten.
Uit onderzoek ik gebleken dat het effect van priming afhankelijk is van iemands ontvankelijkheid voor de
invloed van een primer. Uit ander onderzoek blijkt dat priming niet alleen ons oordeel kan beïnvloeden,
maar ook ons gedrag.
