Public Policy
College 1
Wat is overheidsbeleid (Public Policy)
- Geeft richting aan het bereiken van publieke doelen met een selectie van middelen en
instrumenten
- Politieke besluitvorming is gericht op het formuleren van beleid dat richting geeft aan het
bereiken van specifieke, maar onderling samenhangende doelen.
- Voorbeelden van politieke doelen: veiligheid, gelijkheid, gezondheid, ontwikkeling,
sociale integratie etc.
Overheidsbeleid volgens Thomas Dye:
- Alles wat een regering kiest om te doen of niet te doen
- Overheidsbeleid is een bewuste keuze, inclusief actie. De keuze van de regering is om wel
of niet te handelen
- De regering is een primaire agent in beleidsvorming
- Beslissingen van andere actoren worden niet automatisch als overheidsbeleid beschouwd
- Beleidsinstellingen worden bewust genomen, zelfs als ze onbedoelde gevolgen hebben.
Overheidsbeleid volgens Jenkins:
- Een serie van onderling verbonden beslissingen die zijn genomen door politieke actoren
gerelateerd aan het selecteren van doelen en middelen om ze te bereiken.
- Beleidsvorming omvat meestal een reeks beslissingen, wat leidt tot een complex proces.
- Verschillende individuen en instanties binnen de overheid nemen die beslissingen en
diverse actoren zijn betrokken bij het nemen van beslissingen
- De uitvoerbaarheid van overheidsbeslissingen is belangrijk, beperkt door financiële of
internationale verplichtingen.
- Het is complex door de meerdere actoren die een beslissing nemen.
Verschillen Dye en Jenkins:
- Dye legt de nadruk op de rol van de regering, Jenkins benadrukt dat verschillende
individuen en instanties binnen de overheid betrokken zijn bij beleidsvorming
- Dye ziet beleid als een bewuste keuze, ongeacht of het één enkele beslissing of een inactie
is, terwijl Jenkins beleid beschouwt als een reeks van onderling verbonden beslissingen.
- Dye legt nadruk op de bewuste keuze en intentie van beleid, terwijl Jenkins de
complexiteit van beleidsvorming en de beperkingen die daarbij komen kijken benadrukt.
Soorten overheidsbeleid
Distributief/ herverdeling beleid dat gericht is op de verdeling of
toewijzing van nieuwe middelen onder actoren. Het is gericht op het
veranderen van de bestaande verdeling of toewijzing onder actoren.
Middelen kunnen verwijzen naar de toewijzing van bijvoorbeeld budgetten
en taken, competenties en verantwoordelijkheden.
Grondwettelijk/ constitutioneel beleid verwijst naar het opzetten van
nieuwe of het reorganiseren van bestaande institutionele regelingen of het
oprichten van nieuwe organisaties met speciale taken. De liberalisering
van de watervoorziening en sanitaire voorzieningen in sommige landen,
zoals Australië, kan bijvoorbeeld gezien worden als een voorbeeld van
constitutioneel beleid. Een ander voorbeeld, dat in het verlengde ligt van
het vorige, is de oprichting van een Water Authority, als toezichthoudend
agentschap dat controleert of deze particuliere waterbedrijven voldoen
aan specifieke normen voor waterkwaliteit en dienstverlening.
Regelgevend beleid houdt zich bezig met de regulering en controle van
specifieke activiteiten door het vastleggen van specifieke (vaak
operationele) normen waarmee rekening moet worden gehouden; normen
1
, Public Policy
die ook betrekking hebben op specifieke rechten en plichten waarmee
rekening moet worden gehouden. Een voorbeeld van regelgevend beleid
zijn de hygiënische normen die waterbedrijven in acht moeten nemen om
veilig water te leveren. Regelgevend beleid kan ook betrekking hebben op
de rechten en plichten en de voorwaarden waaraan moet worden voldaan
om ervoor te zorgen dat burgers toegang hebben tot water en gebruik
kunnen maken van deze faciliteiten.
Voorzieningenbeleid verwijst naar beleid dat gericht is op het aanleggen
van specifieke voorzieningen, zoals dijken of het aanleggen van specifieke
(diensten)infrastructuur, zoals het aanleggen van een rioleringssysteem.
Stimulerend beleid dat gericht is op het creëren van prikkels die actoren
ertoe aanzetten om specifieke beslissingen te nemen die in lijn zijn met de
doelen die beleidsmakers voor ogen hadden. Op die manier proberen ze
een type gedrag te stimuleren dat als gewenst wordt beschouwd zonder
het op te leggen. Een voorbeeld is het gebruik van subsidies voor
industriële bedrijven zodat zij maatregelen kunnen nemen om de kwaliteit
van hun afvalwater te verbeteren of hun afvalwater te recyclen. Beleid kan
ook gericht zijn op het geven van informatie om hun gedrag te
veranderen. Er kan bijvoorbeeld informatie worden gegeven aan boeren
zodat ze weten hoeveel water bepaalde gewassen nodig hebben om
waterschaarste te voorkomen.
Manieren om te kijken naar de samenleving
1. Netwerksamenleving (Castells)
- Onderlinge afhankelijkheid, globalisering en informatietechnologie spelen ene rol in de
moderne samenleving
- Mensen en landen zijn meer verbonden door technologie waardoor mensen en bedrijven meer
informatie kunnen delen met elkaar en communiceren.
- Invloed op bedrijven: massaproductie. Er zijn altijd winnaars en verliezers
- Voorbeeld: kledingproductie SHEIN (goedkoper).
2. Vloeibare samenleving (Bauman)
- We zijn overvloeit door verschillende culturen, samenleving veranderd.
- Vrijheid vs. Angst
- Institutionalisering: afnemen van belang traditionele instituties (zoals de lokale kerk)
- Verschuiving van verticale naar horizontale relaties meer cliëntrelaties, minder hiërarchisch).
- Liberalisering en emancipatie: Onderwijsexpansie en economische ontwikkeling
- Verhoogde mobiliteit en kansen door meer inkomen
- Hogere verwachtingen naar de overheid toe
2
, Public Policy
- Meer persoonlijke vrijheid leidt tot verandering in woonplaats, werk en huwelijk. Dit kan
zorgen voor druk en onzekerheid
3. Risicosamenleving (Beck)
- Moderne samenlevingen worden gekenmerkt door nieuwe risico's: gefabriceerde, berekende
versus oude risico's
- Voorbeelden zijn rampen en overstromingen
4. Holle staat (Rhodes)
- Staten verliezen controle
- Verlies van geloof in rationele, maatschappelijke sturing
- De regering is als het ware niet meer zo belangrijk als vroeger. Nu zijn er meerdere
organisaties en groepen die iets te zeggen hebben. Zoals bedrijven, lokale regeringen en zelfs
internationale organisaties.
- Opwaartse verschuiving
- Voorbeeld: pandemie, staten verliezen hun controle, er zijn meerdere actoren betrokken bij het
maken van beslissingen.
Wat drijft het overheidsbeleid?
Rationalisme
- Doelrationaliteit
- Gaat om wetenschap
- Overheidsbeleid dat uitgaat van het idee dat problemen objectief kunnen worden geanalyseerd
en opgelost door gebruik te maken van kennis en informatie (feiten en cijfers). Problemen
kunnen worden gemeten.
- Doel-rationaliteit is het belangrijkste mechanisme
- Kosten en batenanalyses worden er gemaakt
- Belangrijk punt binnen het rationalisme is dat mensen niet altijd alle informatie hebben en niet
in staat zijn alle mogelijke opties te overwegen =begrensde rationaliteit. Mensen nemen niet
altijd beslissingen binnen de grenzen van hun beperkte kennis en middelen.
- Kritiek: in hoeverre vertrouwen wij de kennis en informatie wat aan ons wordt gegeven? OMT
was de drijvende kracht achter de beleidsaanpak tegen Covid-19 Maar in hoeverre
vertrouwen mensen kennis en informatie?
Politiek perspectief
3
, Public Policy
- Gaat over het afwegen van verschillende, vaak concurrerende waarden en belangen.
Beslissingen worden vaak aan de hand van die waarden gemaakt.
- Voortdurende strijd
- Je zoekt mensen met dezelfde mening etc.
- Gaat om macht
- Dit perspectief stelt dat beleidsprocessen niet alleen worden beïnvloed door politieke elites,
maar ook door verschillende belangen in de samenleving, er is sprake van een voortdurende
strijd tussen verschillende sociale en economische belangen, zoals arbeid en kapitaal.
- Beleidsnetwerk: sociaal systeem waarin actoren samenwerken om beleidskwesties aan te
pakken, verschillende actoren zijn betrokken en hun interacties beïnvloeden het beleidsproces.
Dit perspectief benadrukt de machtsverhoudingen en belangen tussen de betrokken actoren
- Advocacy coalition: Sociale groepen voeren druk uit op de politiek
- Actoren handelen uit eigenbelang (strategisch)
- Voorbeeld: Trump probeert een coalitie te vormen, door woorden en symbolen te gebruiken
om mensen te overtuigen van zijn gelijk en dat dit de juiste beslissing is hij zegt ‘our
friends in Mexico’
Cultureel perspectief
- Beleid maken is een sociaal construct
- Framing en retoring
- In deze benadering is sensemaking, het gezamenlijk creëren van gedeeld bewustzijn en begrip
uit verschillende perspectieven en belangen, een belangrijk proces (elkaar begrijpen).
- Beleidsvorming als sociale constructie
- Een bepaald niveau wordt bereikt door middel van communicatie en interactie.
- Taal, symbolen en metaforen spelen een belangrijke rol
- Media speelt een grote rol
Institutioneel perspectief
- Beleid maken wordt beïnvloed door beslissingen uit het verleden (path-dependency).
- Formele regels (wetboek) informele regels (koningsdag feesten)
- Interacties worden bepaald door formele en informele regels en structuren. Regels worden
beïnvloed door normen en waarden. Andersom beïnvloeden regels ook deze normen en
waarden.
Institutioneel
Aspect Rationeel Perspectief Politiek Perspectief Cultureel Perspectief Perspectief
Doelgericht en Macht en Sociale constructie van
Focus probleemoplossend belangenstrijd betekenis Invloed van instituties
Belangrijkste Kosten-baten analyse, Onderhandelingen, Sensemaking, gedeelde Institutionele regels en
Mechanisme rationele keuze machtsdynamiek interpretaties structuren
Regels, financiële Machtshulpmiddelen, Taal, symbolen, Regels, normen,
Beleidsinstrumenten prikkels, informatie strategieën communicatiemiddelen organisatiepraktijken
Verbetering Onderwijsbeleid
verkeersveiligheid beïnvloed door
door regels, subsidies Onderhandelingen Multicultureel beleid in bestaande systemen en
Voorbeeld en campagnes over minimumloon een stad regels
4
College 1
Wat is overheidsbeleid (Public Policy)
- Geeft richting aan het bereiken van publieke doelen met een selectie van middelen en
instrumenten
- Politieke besluitvorming is gericht op het formuleren van beleid dat richting geeft aan het
bereiken van specifieke, maar onderling samenhangende doelen.
- Voorbeelden van politieke doelen: veiligheid, gelijkheid, gezondheid, ontwikkeling,
sociale integratie etc.
Overheidsbeleid volgens Thomas Dye:
- Alles wat een regering kiest om te doen of niet te doen
- Overheidsbeleid is een bewuste keuze, inclusief actie. De keuze van de regering is om wel
of niet te handelen
- De regering is een primaire agent in beleidsvorming
- Beslissingen van andere actoren worden niet automatisch als overheidsbeleid beschouwd
- Beleidsinstellingen worden bewust genomen, zelfs als ze onbedoelde gevolgen hebben.
Overheidsbeleid volgens Jenkins:
- Een serie van onderling verbonden beslissingen die zijn genomen door politieke actoren
gerelateerd aan het selecteren van doelen en middelen om ze te bereiken.
- Beleidsvorming omvat meestal een reeks beslissingen, wat leidt tot een complex proces.
- Verschillende individuen en instanties binnen de overheid nemen die beslissingen en
diverse actoren zijn betrokken bij het nemen van beslissingen
- De uitvoerbaarheid van overheidsbeslissingen is belangrijk, beperkt door financiële of
internationale verplichtingen.
- Het is complex door de meerdere actoren die een beslissing nemen.
Verschillen Dye en Jenkins:
- Dye legt de nadruk op de rol van de regering, Jenkins benadrukt dat verschillende
individuen en instanties binnen de overheid betrokken zijn bij beleidsvorming
- Dye ziet beleid als een bewuste keuze, ongeacht of het één enkele beslissing of een inactie
is, terwijl Jenkins beleid beschouwt als een reeks van onderling verbonden beslissingen.
- Dye legt nadruk op de bewuste keuze en intentie van beleid, terwijl Jenkins de
complexiteit van beleidsvorming en de beperkingen die daarbij komen kijken benadrukt.
Soorten overheidsbeleid
Distributief/ herverdeling beleid dat gericht is op de verdeling of
toewijzing van nieuwe middelen onder actoren. Het is gericht op het
veranderen van de bestaande verdeling of toewijzing onder actoren.
Middelen kunnen verwijzen naar de toewijzing van bijvoorbeeld budgetten
en taken, competenties en verantwoordelijkheden.
Grondwettelijk/ constitutioneel beleid verwijst naar het opzetten van
nieuwe of het reorganiseren van bestaande institutionele regelingen of het
oprichten van nieuwe organisaties met speciale taken. De liberalisering
van de watervoorziening en sanitaire voorzieningen in sommige landen,
zoals Australië, kan bijvoorbeeld gezien worden als een voorbeeld van
constitutioneel beleid. Een ander voorbeeld, dat in het verlengde ligt van
het vorige, is de oprichting van een Water Authority, als toezichthoudend
agentschap dat controleert of deze particuliere waterbedrijven voldoen
aan specifieke normen voor waterkwaliteit en dienstverlening.
Regelgevend beleid houdt zich bezig met de regulering en controle van
specifieke activiteiten door het vastleggen van specifieke (vaak
operationele) normen waarmee rekening moet worden gehouden; normen
1
, Public Policy
die ook betrekking hebben op specifieke rechten en plichten waarmee
rekening moet worden gehouden. Een voorbeeld van regelgevend beleid
zijn de hygiënische normen die waterbedrijven in acht moeten nemen om
veilig water te leveren. Regelgevend beleid kan ook betrekking hebben op
de rechten en plichten en de voorwaarden waaraan moet worden voldaan
om ervoor te zorgen dat burgers toegang hebben tot water en gebruik
kunnen maken van deze faciliteiten.
Voorzieningenbeleid verwijst naar beleid dat gericht is op het aanleggen
van specifieke voorzieningen, zoals dijken of het aanleggen van specifieke
(diensten)infrastructuur, zoals het aanleggen van een rioleringssysteem.
Stimulerend beleid dat gericht is op het creëren van prikkels die actoren
ertoe aanzetten om specifieke beslissingen te nemen die in lijn zijn met de
doelen die beleidsmakers voor ogen hadden. Op die manier proberen ze
een type gedrag te stimuleren dat als gewenst wordt beschouwd zonder
het op te leggen. Een voorbeeld is het gebruik van subsidies voor
industriële bedrijven zodat zij maatregelen kunnen nemen om de kwaliteit
van hun afvalwater te verbeteren of hun afvalwater te recyclen. Beleid kan
ook gericht zijn op het geven van informatie om hun gedrag te
veranderen. Er kan bijvoorbeeld informatie worden gegeven aan boeren
zodat ze weten hoeveel water bepaalde gewassen nodig hebben om
waterschaarste te voorkomen.
Manieren om te kijken naar de samenleving
1. Netwerksamenleving (Castells)
- Onderlinge afhankelijkheid, globalisering en informatietechnologie spelen ene rol in de
moderne samenleving
- Mensen en landen zijn meer verbonden door technologie waardoor mensen en bedrijven meer
informatie kunnen delen met elkaar en communiceren.
- Invloed op bedrijven: massaproductie. Er zijn altijd winnaars en verliezers
- Voorbeeld: kledingproductie SHEIN (goedkoper).
2. Vloeibare samenleving (Bauman)
- We zijn overvloeit door verschillende culturen, samenleving veranderd.
- Vrijheid vs. Angst
- Institutionalisering: afnemen van belang traditionele instituties (zoals de lokale kerk)
- Verschuiving van verticale naar horizontale relaties meer cliëntrelaties, minder hiërarchisch).
- Liberalisering en emancipatie: Onderwijsexpansie en economische ontwikkeling
- Verhoogde mobiliteit en kansen door meer inkomen
- Hogere verwachtingen naar de overheid toe
2
, Public Policy
- Meer persoonlijke vrijheid leidt tot verandering in woonplaats, werk en huwelijk. Dit kan
zorgen voor druk en onzekerheid
3. Risicosamenleving (Beck)
- Moderne samenlevingen worden gekenmerkt door nieuwe risico's: gefabriceerde, berekende
versus oude risico's
- Voorbeelden zijn rampen en overstromingen
4. Holle staat (Rhodes)
- Staten verliezen controle
- Verlies van geloof in rationele, maatschappelijke sturing
- De regering is als het ware niet meer zo belangrijk als vroeger. Nu zijn er meerdere
organisaties en groepen die iets te zeggen hebben. Zoals bedrijven, lokale regeringen en zelfs
internationale organisaties.
- Opwaartse verschuiving
- Voorbeeld: pandemie, staten verliezen hun controle, er zijn meerdere actoren betrokken bij het
maken van beslissingen.
Wat drijft het overheidsbeleid?
Rationalisme
- Doelrationaliteit
- Gaat om wetenschap
- Overheidsbeleid dat uitgaat van het idee dat problemen objectief kunnen worden geanalyseerd
en opgelost door gebruik te maken van kennis en informatie (feiten en cijfers). Problemen
kunnen worden gemeten.
- Doel-rationaliteit is het belangrijkste mechanisme
- Kosten en batenanalyses worden er gemaakt
- Belangrijk punt binnen het rationalisme is dat mensen niet altijd alle informatie hebben en niet
in staat zijn alle mogelijke opties te overwegen =begrensde rationaliteit. Mensen nemen niet
altijd beslissingen binnen de grenzen van hun beperkte kennis en middelen.
- Kritiek: in hoeverre vertrouwen wij de kennis en informatie wat aan ons wordt gegeven? OMT
was de drijvende kracht achter de beleidsaanpak tegen Covid-19 Maar in hoeverre
vertrouwen mensen kennis en informatie?
Politiek perspectief
3
, Public Policy
- Gaat over het afwegen van verschillende, vaak concurrerende waarden en belangen.
Beslissingen worden vaak aan de hand van die waarden gemaakt.
- Voortdurende strijd
- Je zoekt mensen met dezelfde mening etc.
- Gaat om macht
- Dit perspectief stelt dat beleidsprocessen niet alleen worden beïnvloed door politieke elites,
maar ook door verschillende belangen in de samenleving, er is sprake van een voortdurende
strijd tussen verschillende sociale en economische belangen, zoals arbeid en kapitaal.
- Beleidsnetwerk: sociaal systeem waarin actoren samenwerken om beleidskwesties aan te
pakken, verschillende actoren zijn betrokken en hun interacties beïnvloeden het beleidsproces.
Dit perspectief benadrukt de machtsverhoudingen en belangen tussen de betrokken actoren
- Advocacy coalition: Sociale groepen voeren druk uit op de politiek
- Actoren handelen uit eigenbelang (strategisch)
- Voorbeeld: Trump probeert een coalitie te vormen, door woorden en symbolen te gebruiken
om mensen te overtuigen van zijn gelijk en dat dit de juiste beslissing is hij zegt ‘our
friends in Mexico’
Cultureel perspectief
- Beleid maken is een sociaal construct
- Framing en retoring
- In deze benadering is sensemaking, het gezamenlijk creëren van gedeeld bewustzijn en begrip
uit verschillende perspectieven en belangen, een belangrijk proces (elkaar begrijpen).
- Beleidsvorming als sociale constructie
- Een bepaald niveau wordt bereikt door middel van communicatie en interactie.
- Taal, symbolen en metaforen spelen een belangrijke rol
- Media speelt een grote rol
Institutioneel perspectief
- Beleid maken wordt beïnvloed door beslissingen uit het verleden (path-dependency).
- Formele regels (wetboek) informele regels (koningsdag feesten)
- Interacties worden bepaald door formele en informele regels en structuren. Regels worden
beïnvloed door normen en waarden. Andersom beïnvloeden regels ook deze normen en
waarden.
Institutioneel
Aspect Rationeel Perspectief Politiek Perspectief Cultureel Perspectief Perspectief
Doelgericht en Macht en Sociale constructie van
Focus probleemoplossend belangenstrijd betekenis Invloed van instituties
Belangrijkste Kosten-baten analyse, Onderhandelingen, Sensemaking, gedeelde Institutionele regels en
Mechanisme rationele keuze machtsdynamiek interpretaties structuren
Regels, financiële Machtshulpmiddelen, Taal, symbolen, Regels, normen,
Beleidsinstrumenten prikkels, informatie strategieën communicatiemiddelen organisatiepraktijken
Verbetering Onderwijsbeleid
verkeersveiligheid beïnvloed door
door regels, subsidies Onderhandelingen Multicultureel beleid in bestaande systemen en
Voorbeeld en campagnes over minimumloon een stad regels
4
