Week 1 Bevoegdheidsverkrijging, beslissingsruimte en -vrijheid
Publiekrechtelijke rechtshandelingen
• Overheid heeft geen algemene handelingsbevoegdheid (vgl. 2:5 BW)
• Er is hiervoor een wettelijke grondslag vereist
→ legaliteitsvereiste: alle overheidsoptreden waardoor burgers gebonden worden –
en dus in wezen in hun vrijheid beperkt worden – moeten berusten op een wettelijke
grondslag.
Bevoegdheidsverkrijging
(Grond)wetgever → schept bevoegdheid + kent toe aan bestuursorgaan
Bestuursorgaan → delegeert bevoegdheid aan niet-ondergeschikte (orgaan)
Bestuursorgaan → mandateert bevoegdheid aan (niet-)ondergeschikte
Attributie: bevoegdheidsschepping + toekenning
• Legaliteitsbeginsel: bevoegdheid vereist wettelijke grondslag
• Oorsprong van elke bevoegdheid moet liggen in (ten minste) een wet in materiële zin
(avv).
• Bevoegdheidstoedeling: wie wordt primair bevoegd? (Moet in de bepaling te lezen
zijn)
• Soorten attributie:
1. Attributie van regelgevende bevoegdheid
- bijv. 81 Grw: De vaststelling van wetten geschiedt door de regering en de Staten-
Generaal gezamenlijk.
2. Attributie van bestuursbevoegdheid
- bijv. gemeenteraad vergunningstelsel burgemeester
Attributie aan ondergeschikten is mogelijk:
• Ondergeschikte is bijv. een ambtenaar
• Deconcentratie (heffingsambtenaar, wet inzake rijksbelasting)
• 2 sturingsmogelijkheden bij ondergeschikten: instructies en inlichtingen (10:22 lid 1
en 2)
- Zie link met 4:81 en 4:84
Delegatie: overdracht van een reeds bestaande bevoegdheid aan een ander.
• Doorwerking attributie; verplaatsing van bevoegdheid
• Privatieve werking: degene die delegeert mag de bevoegdheid zelf niet langer
uitoefenen
• Wettelijke grondslag vereist: 10:15
• In verordeningen meestal met: ‘nadere regels stellen’
Is delegatie toegestaan? Art. 147 jo 156 Gemw. stelt dat delegatie mag tenzij de aard
van de bevoegdheden zich hiertegen verzet.
• Delegans → verliest bevoegdheid (10:17)
o Nog wel beleidsregels vaststellen (10:16)
• Delegataris → wordt bevoegd uit te oefenen (10:13)
• Verantwoordelijkheid ligt zowel bij delegans als delegataris
• Dubbele beleidsregels
• Subdelegatie
• Geen delegatie aan ondergeschikten.
• Geclausuleerde delegatie is mogelijk
, Mandaat: de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen (10:1)
• Geen bevoegdheidsverschuiving, maar: praktische verschuiving
• Praktische noodzaak
Is mandaat toegestaan?
Ja, het is toegestaan, tenzij (10:3)
a. Kijk in de basisregeling of er iets over mandaat is geregeld
b. Toets of het valt onder art. 10:3, tweede, derde of vierde lid
c. Toets of de aard van de bevoegdheid zich ertegen verzet (10:3 lid 1)
- De soort bevoegdheid (de zwaarte van de bevoegdheid)
- De positie van de gemandateerde (past het in de normale werksfeer van de
gemandateerde)
Bestuursbevoegdheden: kunnen worden ontleend in:
a. Normadressaat of normsubject: het bestuursorgaan tot wie de bevoegdheidsnorm
zich richt
b. Normconditie: de omstandigheid waaronder de bevoegdheid geldt of toepasbaar
is/vereisten.
c. Normobject: de bevoegdheid die wordt toegekend, d.w.z. het juridische vermogen
tot handelen
d. Normoperator: een vorm van behoren, d.w.z. mag, mag niet of moet
Het bestuursorgaan moet of mag een zekere handeling verrichten indien voldaan is
aan..
normsubject normoperator normobject normconditie
Gebonden Wetsinterpretatie
bevoegdheid → volle toetsing
→ volle toetsing Feitenvaststelling
Feitenkwalificatie
Beleidsvrijheid → beoordelingsruimte
→ marginale Beoordelingsvrijheid:
toetsing Expliciet: ‘naar oordeel
van’
Impliciet: door hanteren
van subjectief vage
begrippen
→ marginale toetsing
Beoordelings- en beleidsvrijheid
Gebonden bevoegdheid en objectieve beoordelingsruimte: volle toetsing
Bij beoordelingsvrijheid en beleidsvrijheid: marginale toetsing
• Marginale toetsing: of het besluit in redelijkheid op zodanige wijze kan zijn
genomen; evidente fouten; etc.
Beoordelingsruimte of vrijheid?
Is er specifieke (plaatselijke) kennis nodig om een belangenafweging te kunnen maken die
de rechter niet hoort te doen?
Publiekrechtelijke rechtshandelingen
• Overheid heeft geen algemene handelingsbevoegdheid (vgl. 2:5 BW)
• Er is hiervoor een wettelijke grondslag vereist
→ legaliteitsvereiste: alle overheidsoptreden waardoor burgers gebonden worden –
en dus in wezen in hun vrijheid beperkt worden – moeten berusten op een wettelijke
grondslag.
Bevoegdheidsverkrijging
(Grond)wetgever → schept bevoegdheid + kent toe aan bestuursorgaan
Bestuursorgaan → delegeert bevoegdheid aan niet-ondergeschikte (orgaan)
Bestuursorgaan → mandateert bevoegdheid aan (niet-)ondergeschikte
Attributie: bevoegdheidsschepping + toekenning
• Legaliteitsbeginsel: bevoegdheid vereist wettelijke grondslag
• Oorsprong van elke bevoegdheid moet liggen in (ten minste) een wet in materiële zin
(avv).
• Bevoegdheidstoedeling: wie wordt primair bevoegd? (Moet in de bepaling te lezen
zijn)
• Soorten attributie:
1. Attributie van regelgevende bevoegdheid
- bijv. 81 Grw: De vaststelling van wetten geschiedt door de regering en de Staten-
Generaal gezamenlijk.
2. Attributie van bestuursbevoegdheid
- bijv. gemeenteraad vergunningstelsel burgemeester
Attributie aan ondergeschikten is mogelijk:
• Ondergeschikte is bijv. een ambtenaar
• Deconcentratie (heffingsambtenaar, wet inzake rijksbelasting)
• 2 sturingsmogelijkheden bij ondergeschikten: instructies en inlichtingen (10:22 lid 1
en 2)
- Zie link met 4:81 en 4:84
Delegatie: overdracht van een reeds bestaande bevoegdheid aan een ander.
• Doorwerking attributie; verplaatsing van bevoegdheid
• Privatieve werking: degene die delegeert mag de bevoegdheid zelf niet langer
uitoefenen
• Wettelijke grondslag vereist: 10:15
• In verordeningen meestal met: ‘nadere regels stellen’
Is delegatie toegestaan? Art. 147 jo 156 Gemw. stelt dat delegatie mag tenzij de aard
van de bevoegdheden zich hiertegen verzet.
• Delegans → verliest bevoegdheid (10:17)
o Nog wel beleidsregels vaststellen (10:16)
• Delegataris → wordt bevoegd uit te oefenen (10:13)
• Verantwoordelijkheid ligt zowel bij delegans als delegataris
• Dubbele beleidsregels
• Subdelegatie
• Geen delegatie aan ondergeschikten.
• Geclausuleerde delegatie is mogelijk
, Mandaat: de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen (10:1)
• Geen bevoegdheidsverschuiving, maar: praktische verschuiving
• Praktische noodzaak
Is mandaat toegestaan?
Ja, het is toegestaan, tenzij (10:3)
a. Kijk in de basisregeling of er iets over mandaat is geregeld
b. Toets of het valt onder art. 10:3, tweede, derde of vierde lid
c. Toets of de aard van de bevoegdheid zich ertegen verzet (10:3 lid 1)
- De soort bevoegdheid (de zwaarte van de bevoegdheid)
- De positie van de gemandateerde (past het in de normale werksfeer van de
gemandateerde)
Bestuursbevoegdheden: kunnen worden ontleend in:
a. Normadressaat of normsubject: het bestuursorgaan tot wie de bevoegdheidsnorm
zich richt
b. Normconditie: de omstandigheid waaronder de bevoegdheid geldt of toepasbaar
is/vereisten.
c. Normobject: de bevoegdheid die wordt toegekend, d.w.z. het juridische vermogen
tot handelen
d. Normoperator: een vorm van behoren, d.w.z. mag, mag niet of moet
Het bestuursorgaan moet of mag een zekere handeling verrichten indien voldaan is
aan..
normsubject normoperator normobject normconditie
Gebonden Wetsinterpretatie
bevoegdheid → volle toetsing
→ volle toetsing Feitenvaststelling
Feitenkwalificatie
Beleidsvrijheid → beoordelingsruimte
→ marginale Beoordelingsvrijheid:
toetsing Expliciet: ‘naar oordeel
van’
Impliciet: door hanteren
van subjectief vage
begrippen
→ marginale toetsing
Beoordelings- en beleidsvrijheid
Gebonden bevoegdheid en objectieve beoordelingsruimte: volle toetsing
Bij beoordelingsvrijheid en beleidsvrijheid: marginale toetsing
• Marginale toetsing: of het besluit in redelijkheid op zodanige wijze kan zijn
genomen; evidente fouten; etc.
Beoordelingsruimte of vrijheid?
Is er specifieke (plaatselijke) kennis nodig om een belangenafweging te kunnen maken die
de rechter niet hoort te doen?
