Week 1 - Het perspectief: contextualisme
Van Klink e.a., “Recht in context; naar een brede academische
vorming van juristen”
Het artikel is een pleidooi voor een academische verbreding van de rechtenopleiding. De jurist van
morgen is een breed geschoolde academicus die het recht in een ruimere context kan plaatsen.
Een reflexieve benadering
Het traditionele juridische werk zal in de toekomst uitbesteed of gedigitaliseerd worden. De
arbeidsmarkt krijgt meer behoefte aan T-shaped laywers, die vanuit een grondige kennis van de
eigen discipline in staat is samen te werken met professionals uit andere disciplines. De sleutel
hiervoor ligt in een reflexieve benadering waarbij het recht wordt bestudeerd vanuit een bredere
context, zodat studenten worden opgeleid tot zelfstandig en kritisch denkende juristen.
Vier niveaus van kennisverwerving
Er zijn vier niveaus waarop de bestudering van het recht plaats kan vinden:
1. Incidenten: casuïstiek met een juridische vraag erin. Dit is het basisniveau van de studie.
2. Structureren: een casus wordt geplaatste in een groter, meer abstract systeem, waarbij meer
aandacht is voor de positiefrechtelijke doctrine en de systematiek van een rechtsgebied.
Op deze twee niveaus verwerven studenten kennis van het recht middels een praktische
benadering. Toetsing gaat via kennisreproductie en -toepassing.
3. Systeem: analyse van en reflectie op het recht als systeem. Hier bevinden zich disciplines als
rechtsfilosofie- en sociologie (reflexieve vakken).
4. Omgeving: de studie van het recht wordt in een bredere wetenschappelijke en
maatschappelijke context geplaatst. De vermeende eenheid van het recht wordt op grond
van een analyse van de sociale omgeving van het recht vanuit andere maatschappelijke
systemen geproblematiseerd. Hierdoor kunnen we reflecteren op de betekenis en relevantie
van het recht. Dit impliceert noodzakelijkerwijs de introductie van andere domeinen van
kennis, en daarmee een verbreding van het academische karakter van de opleiding.
Academische verbreding
De jurist als academicus neemt het recht niet enkel als gegeven aan, maar begrijpt dat onder het
recht en de toepassing ervan keuzes liggen die normatief van aard zijn. Er zijn drie redenen voor
verbreding:
1. Het stelt studenten beter in staat zich te ontwikkelen tot een T-shaped lawyer: academische
verbreding heeft praktische relevantie. Volgens Susskind worden juristen in de toekomst
gedwongen reflexief te zijn op hun eigen werkzaamheden door (i) het moeten leveren van
meer werk voor minder geld; (ii) het doorbreken van het juridisch monopolie door
liberalisering; en (iii) door de informatietechnologie wordt dienstverlening tot
consumptiegoed gemaakt. Er zal meer beroep worden gedaan op het oordeelsvermogen van
juristen. De T-shaped laywer heeft niet alleen kennis van het recht en van andere disciplines,
maar is ook in staat om kritisch te reflecteren op deze kennis vanuit verschillende
gezichtspunten.
, 2. Academische verbreding daagt de student uit en kan zijn kritisch vermogen vergroten: het
reproduceren van de doctrine leidt niet tot een kritische houding. De doctrine kan
gepresenteerd worden als de gezaghebbende uitleg, maar er moet ook aandacht zijn voor de
argumenten welke argumenten hiervoor staan, welke vragen het oproept en welke andere
interpretaties mogelijk zijn. Zo wordt het recht gepresenteerd als argumentatieve praktijk.
De student moet niet enkel zien wat rechtens juist is, maar ook of het recht juist is zodat hij
niet blind wordt voor negatieve effecten die het met zich mee kan brengen.
3. Het juridisch onderwijs moet een breder en sterker academisch karakter hebben uit het
oogpunt van zowel maatschappelijke ontwikkelingen en de daarmee gepaarde gaande
verantwoordelijkheid als de rechtsontwikkeling: als studenten worden aangemoedigd mee
te discussiëren over het recht kunnen ze uiteindelijk hun eigen stem ontwikkelen in het
debat. Ze moeten leren een reflexieve houding aan te nemen: een methode om informatie
over maatschappelijke problemen te verwerken tot kennis om daarna blinde vlekken te
ontdekken in het denken over recht. Bovendien staat het recht ook ten dienste van het
vinden van nieuwe oplossingen van uitdagingen.
Alternatieve werkvormen: drie voorbeelden
Hoe kan academische verbreding bereikt worden? Er zijn drie voorbeelden:
1. Skeptical legal education: docenten dragen informatie over onafhankelijk vanuit hun eigen
morele/politieke voorkeuren. Als ze wel een waardeoordeel innemen moeten ze dit expliciet
vermelden en uitleggen hoe dit oordeel tot stand is gekomen. Studenten worden dan
gestimuleerd om na te denken over hun eigen levensbeschouwing, en zien ze dat kennis
altijd betwist kan worden.
2. ITAC-methode (issue, theory, apply, conclusions): een casus wordt beoordeeld a.d.h.v. een
maatstaf en met behulp van concepten uit verschillende theorieën zodat studenten kritisch
vermogen ontwikkelen doordat vanuit externe perspectieven naar het recht wordt gekeken.
3. Law in action: er zijn drie voorbeelden van methoden waarbij studenten meer aandacht
krijgen voor het recht in actie zodat ze kunnen reflecteren op het recht:
a. Learning by playing: het interpreteren van het recht is een creatieve en actieve
bezigheid. Hiervoor worden technieken uit het theater gebruikt zodat studenten
spelenderwijs in aanraking komen met juridische concepten.
b. Visuele en digitale hulpmiddelen sluiten beter aan op hoe studenten tegenwoordig
informatie opnemen en produceren.
c. Directe confrontatie met bijv. gedetineerden.
De jurist van morgen
De belangrijkste argumenten voor een verbreding van de rechtenopleiding zijn het beter
voorbereiden van studenten op de toekomstige arbeidsmarkt en rechtspraktijk; meer uitdagen om
kritisch te denken; verantwoordelijkheid nemen voor de ontwikkeling en verbetering van het recht.
Verbreding kan worden bereikt door het recht te benaderen vanuit verschillende interne en externe
perspectieven en het voorlopige karakter van onze kennisaanspraken benadrukken. Aansluitend op
de basis van de bestudering van het positieve recht en het oplossen van casus zou meer ruimte
moeten zijn voor het derde en vierde niveau van kennisverwerving: de niveaus waarop het recht in
een bredere context wordt geplaatst, zodat studenten zien dat het recht aanleiding geeft tot
verschillende interpretaties. Studenten moeten het recht in een ruimere context kunnen plaatsen.
, Week 2 – Het begrip privaatrecht
Schiff Berman, “Global Legal Pluralism: A jurisprudence of law
beyond borders”
The author wants to grapple with the complexities of law in a world where a single act is regulated by
multiple legal or quasi-legal regimes. Traditional legal rules have tied jurisdiction to territory, but
nonstate actors have exerted significant normative pull, which leads to an array of overlapping
authorities.
Due to conflicts between states, the growth of global communications technologies, the rise of
multinational corporate entities and the mobility of capital and people across borders leads to
multiple assertions of legal authority over the same act, without regard to territorial location.
Furthermore, nation-states must often share legal authority with one or more international and
regional courts or regulatory entities. An example of criminal defendants convicted in state courts in
the US proceed to the International Court of Justice to argue that there were denied rights laid down
in treaties. Outside these more formal adjudicative processes, there are many transnational
networks of regulators setting a kind of international system as a de facto matter. Moreover, people
feel ties to multiple communities, and the norms asserted by these often challenge territorially based
authority (e.g. canon law and religious community norms). Finally, communities of transnational
bankers develop their own regulatory regimes governing trade finance, which often influence state
or international regimes.
In response to the hybrid reality, communities might solve conflicts by reimposing the primacy of
territorially based authority or seeking universal harmonization (universalist), or by taking measures
to limit outside influence and falling back on territorially based jurisdiction (sovereigntist). Berman
suggests an alternative response to legal hybridity: deliberately seeking to create or preserve spaces
for productive interaction among multiple, overlapping legal systems by developing procedural
mechanisms, institutions and practices that aim to manage, without eliminating, the legal pluralism
we see around us.
These can help mediate conflicts by recognizing the multiple communities may wish to assert
their norms over a given act/actor, by seeking ways of reconciling competing norms and by
deferring to alternative approaches.
Although people may not agree on norms, they may acquiesce in procedural mechanism and
practices that take pluralism seriously, rather than ignoring it through assertions of
territorially based power or dissolving it through universalist imperatives.
The alternative jurisprudence proposed is cosmopolitan and pluralist. Cosmopolitan means invoking
a framework recognizing that we are all fundamentally members of multiple communities (it does
not translate to universalism!). It is not a model of international citizenship in the sense of
international standardization, but it is a recognition of multiple affiliations. Pluralism recognizes that
our conception of law must include more than just officially sanctioned governments edicts. Law is
also constructed through the contest of various norm-generating communities.
Legal pluralists have sought to document hybrid legal spaces, where more than one legal regime
occupies the same field. The author applies a cosmopolitan pluralist framework to the global arena,
and argues that this framework is essential if we are to more comprehensively conceptualize a world
of hybrid legal spaces. Pluralism challenges positivist and natural rights-based assumptions that there
Van Klink e.a., “Recht in context; naar een brede academische
vorming van juristen”
Het artikel is een pleidooi voor een academische verbreding van de rechtenopleiding. De jurist van
morgen is een breed geschoolde academicus die het recht in een ruimere context kan plaatsen.
Een reflexieve benadering
Het traditionele juridische werk zal in de toekomst uitbesteed of gedigitaliseerd worden. De
arbeidsmarkt krijgt meer behoefte aan T-shaped laywers, die vanuit een grondige kennis van de
eigen discipline in staat is samen te werken met professionals uit andere disciplines. De sleutel
hiervoor ligt in een reflexieve benadering waarbij het recht wordt bestudeerd vanuit een bredere
context, zodat studenten worden opgeleid tot zelfstandig en kritisch denkende juristen.
Vier niveaus van kennisverwerving
Er zijn vier niveaus waarop de bestudering van het recht plaats kan vinden:
1. Incidenten: casuïstiek met een juridische vraag erin. Dit is het basisniveau van de studie.
2. Structureren: een casus wordt geplaatste in een groter, meer abstract systeem, waarbij meer
aandacht is voor de positiefrechtelijke doctrine en de systematiek van een rechtsgebied.
Op deze twee niveaus verwerven studenten kennis van het recht middels een praktische
benadering. Toetsing gaat via kennisreproductie en -toepassing.
3. Systeem: analyse van en reflectie op het recht als systeem. Hier bevinden zich disciplines als
rechtsfilosofie- en sociologie (reflexieve vakken).
4. Omgeving: de studie van het recht wordt in een bredere wetenschappelijke en
maatschappelijke context geplaatst. De vermeende eenheid van het recht wordt op grond
van een analyse van de sociale omgeving van het recht vanuit andere maatschappelijke
systemen geproblematiseerd. Hierdoor kunnen we reflecteren op de betekenis en relevantie
van het recht. Dit impliceert noodzakelijkerwijs de introductie van andere domeinen van
kennis, en daarmee een verbreding van het academische karakter van de opleiding.
Academische verbreding
De jurist als academicus neemt het recht niet enkel als gegeven aan, maar begrijpt dat onder het
recht en de toepassing ervan keuzes liggen die normatief van aard zijn. Er zijn drie redenen voor
verbreding:
1. Het stelt studenten beter in staat zich te ontwikkelen tot een T-shaped lawyer: academische
verbreding heeft praktische relevantie. Volgens Susskind worden juristen in de toekomst
gedwongen reflexief te zijn op hun eigen werkzaamheden door (i) het moeten leveren van
meer werk voor minder geld; (ii) het doorbreken van het juridisch monopolie door
liberalisering; en (iii) door de informatietechnologie wordt dienstverlening tot
consumptiegoed gemaakt. Er zal meer beroep worden gedaan op het oordeelsvermogen van
juristen. De T-shaped laywer heeft niet alleen kennis van het recht en van andere disciplines,
maar is ook in staat om kritisch te reflecteren op deze kennis vanuit verschillende
gezichtspunten.
, 2. Academische verbreding daagt de student uit en kan zijn kritisch vermogen vergroten: het
reproduceren van de doctrine leidt niet tot een kritische houding. De doctrine kan
gepresenteerd worden als de gezaghebbende uitleg, maar er moet ook aandacht zijn voor de
argumenten welke argumenten hiervoor staan, welke vragen het oproept en welke andere
interpretaties mogelijk zijn. Zo wordt het recht gepresenteerd als argumentatieve praktijk.
De student moet niet enkel zien wat rechtens juist is, maar ook of het recht juist is zodat hij
niet blind wordt voor negatieve effecten die het met zich mee kan brengen.
3. Het juridisch onderwijs moet een breder en sterker academisch karakter hebben uit het
oogpunt van zowel maatschappelijke ontwikkelingen en de daarmee gepaarde gaande
verantwoordelijkheid als de rechtsontwikkeling: als studenten worden aangemoedigd mee
te discussiëren over het recht kunnen ze uiteindelijk hun eigen stem ontwikkelen in het
debat. Ze moeten leren een reflexieve houding aan te nemen: een methode om informatie
over maatschappelijke problemen te verwerken tot kennis om daarna blinde vlekken te
ontdekken in het denken over recht. Bovendien staat het recht ook ten dienste van het
vinden van nieuwe oplossingen van uitdagingen.
Alternatieve werkvormen: drie voorbeelden
Hoe kan academische verbreding bereikt worden? Er zijn drie voorbeelden:
1. Skeptical legal education: docenten dragen informatie over onafhankelijk vanuit hun eigen
morele/politieke voorkeuren. Als ze wel een waardeoordeel innemen moeten ze dit expliciet
vermelden en uitleggen hoe dit oordeel tot stand is gekomen. Studenten worden dan
gestimuleerd om na te denken over hun eigen levensbeschouwing, en zien ze dat kennis
altijd betwist kan worden.
2. ITAC-methode (issue, theory, apply, conclusions): een casus wordt beoordeeld a.d.h.v. een
maatstaf en met behulp van concepten uit verschillende theorieën zodat studenten kritisch
vermogen ontwikkelen doordat vanuit externe perspectieven naar het recht wordt gekeken.
3. Law in action: er zijn drie voorbeelden van methoden waarbij studenten meer aandacht
krijgen voor het recht in actie zodat ze kunnen reflecteren op het recht:
a. Learning by playing: het interpreteren van het recht is een creatieve en actieve
bezigheid. Hiervoor worden technieken uit het theater gebruikt zodat studenten
spelenderwijs in aanraking komen met juridische concepten.
b. Visuele en digitale hulpmiddelen sluiten beter aan op hoe studenten tegenwoordig
informatie opnemen en produceren.
c. Directe confrontatie met bijv. gedetineerden.
De jurist van morgen
De belangrijkste argumenten voor een verbreding van de rechtenopleiding zijn het beter
voorbereiden van studenten op de toekomstige arbeidsmarkt en rechtspraktijk; meer uitdagen om
kritisch te denken; verantwoordelijkheid nemen voor de ontwikkeling en verbetering van het recht.
Verbreding kan worden bereikt door het recht te benaderen vanuit verschillende interne en externe
perspectieven en het voorlopige karakter van onze kennisaanspraken benadrukken. Aansluitend op
de basis van de bestudering van het positieve recht en het oplossen van casus zou meer ruimte
moeten zijn voor het derde en vierde niveau van kennisverwerving: de niveaus waarop het recht in
een bredere context wordt geplaatst, zodat studenten zien dat het recht aanleiding geeft tot
verschillende interpretaties. Studenten moeten het recht in een ruimere context kunnen plaatsen.
, Week 2 – Het begrip privaatrecht
Schiff Berman, “Global Legal Pluralism: A jurisprudence of law
beyond borders”
The author wants to grapple with the complexities of law in a world where a single act is regulated by
multiple legal or quasi-legal regimes. Traditional legal rules have tied jurisdiction to territory, but
nonstate actors have exerted significant normative pull, which leads to an array of overlapping
authorities.
Due to conflicts between states, the growth of global communications technologies, the rise of
multinational corporate entities and the mobility of capital and people across borders leads to
multiple assertions of legal authority over the same act, without regard to territorial location.
Furthermore, nation-states must often share legal authority with one or more international and
regional courts or regulatory entities. An example of criminal defendants convicted in state courts in
the US proceed to the International Court of Justice to argue that there were denied rights laid down
in treaties. Outside these more formal adjudicative processes, there are many transnational
networks of regulators setting a kind of international system as a de facto matter. Moreover, people
feel ties to multiple communities, and the norms asserted by these often challenge territorially based
authority (e.g. canon law and religious community norms). Finally, communities of transnational
bankers develop their own regulatory regimes governing trade finance, which often influence state
or international regimes.
In response to the hybrid reality, communities might solve conflicts by reimposing the primacy of
territorially based authority or seeking universal harmonization (universalist), or by taking measures
to limit outside influence and falling back on territorially based jurisdiction (sovereigntist). Berman
suggests an alternative response to legal hybridity: deliberately seeking to create or preserve spaces
for productive interaction among multiple, overlapping legal systems by developing procedural
mechanisms, institutions and practices that aim to manage, without eliminating, the legal pluralism
we see around us.
These can help mediate conflicts by recognizing the multiple communities may wish to assert
their norms over a given act/actor, by seeking ways of reconciling competing norms and by
deferring to alternative approaches.
Although people may not agree on norms, they may acquiesce in procedural mechanism and
practices that take pluralism seriously, rather than ignoring it through assertions of
territorially based power or dissolving it through universalist imperatives.
The alternative jurisprudence proposed is cosmopolitan and pluralist. Cosmopolitan means invoking
a framework recognizing that we are all fundamentally members of multiple communities (it does
not translate to universalism!). It is not a model of international citizenship in the sense of
international standardization, but it is a recognition of multiple affiliations. Pluralism recognizes that
our conception of law must include more than just officially sanctioned governments edicts. Law is
also constructed through the contest of various norm-generating communities.
Legal pluralists have sought to document hybrid legal spaces, where more than one legal regime
occupies the same field. The author applies a cosmopolitan pluralist framework to the global arena,
and argues that this framework is essential if we are to more comprehensively conceptualize a world
of hybrid legal spaces. Pluralism challenges positivist and natural rights-based assumptions that there
