Samenvatting Boek ABCDE-methodiek Vlieghe

1. Herkennen van de vitale bedreigde patiënt
1.1. Opvang van vitaal bedreigde patiënt met ABDCDE-methode

 Toestand snel, systematisch en met juiste prioriteiten beoordelen
 Airway, breathing, circulation, disability en exposure/environment
 Vitale functies: AH, circulatie en bewustzijn
 Vitale functies zo snel mogelijk stabiliseren


1.1. Vitale parameters

AH: frequentie en zuurstofsaturatie
Circulatie: hartfrequentie en BD
Bewustzijn: bwz-verandering
 EWS / early warning scale

VMS/ veiligheidsmanagement systeem:
 AH-frequentie <9 of >9 per minuut
 Zuurstofsaturatie <90%
 Polsfrequentie <40 of >130 per minuut
 Systolische BD <90 of >200 mmHg
 Veranderd bewustzijn (afname van 2 of meer punten bij GCS) of (AVPU-score)

Te lage urineproductie <75ml per 4u (geeft info over circulatie – nieren – verslechterd)


1.1. Ademhaling

 Normaal: 12-20x per minuut
 15sec tellen x 4


1.1. Zuurstofsaturatie in bloed

Hypoxemie = zuurstofsaturatie in bloed verlaagd
Oorzaken:
 Longaandoeningen (pneumonie, longembolie, pneumothorax,…)
 Pijn bij ademen (ribfracturen, pleuritis, myogene klachten)
 Ernstige ziekte (sepsis)
 Verlaagde AH-prikkel (CVA, medicamenteus, intoxicatie,…)

Perifere zuurstofsaturatiemeter op vinger of oor en anders capillair of arterieel geprikt bloed

,1.1. Circulatie

Bepaling hartfrequentie:
 Arteria carotis, femoralis of radialis
 15sec meten x4
 Bedreigd: <40 of >130 per minuut

Bepaling BD:
 Met automatische BD-meter of handmatig met stethoscoop
 Bedreigd: systolisch <90 of >200 mmHg


1.1. Bewustzijn

GCS / glasgow coma scale:
 Eye opening, motor responsive en verbal response
 Max 15, min 3
 8 of minder: trauma capitis (ernstig hersenletsel of comateuze toestand)  intuberen
 9-12: matig hersenletsel
 13-15: licht hersenletsel
 Lage EMV-score tgv GHB-intoxicatie  stabiele zijligging tot spontane ontwaking

AVPU / alert-verbaal-pijnprikkel-unresponsive :
 Snelle inschatting bewustzijn (vnl. zuigelingen en jonge kinderen)


1.1. EWS / early warning score

 Hartfrequentie, BD, ademfrequentie, t°, bwz, saturatie, urineproductie en eigen
inschatting


1.1. SIT / spoed interventie systeem

Oproepen bij:
 (acute) verandering in de ademfrequentie <9 of >30 per minuut
 (acute) verandering in de zuurstofsaturatie <90% met O2 toediening
 (acute) verandering van de hartfrequentie <40 of >130 per minuut
 (acute) verandering van systolische BD <90 of >200 mmHg
 (acute) verandering in GCS – afname van 2 punten of verandering AVPU-score
 Alarmsignaal ‘ongerustheid vpk of arts’

Samenstelling SIT:
 IC-, SEH- of CCU-verpleegkundige en arts


1. Primary survey en de A (airway)

,1.1. Primary survey en secondary survey

Primary survey: evaluatie ABCDE & diagnostiek en behandeling van levensbedreigende
afwijkingen
Secondary survey: wanneer direct levensbedreigende zaken zijn geanalyseerd en
ondervangen & top-tot-teen onderzoek met diagnostiek en behandeling van niet-
levensbedreigende afwijkingen


1.2. Voorbereiding voor opvang van een patiënt

 Informatie – overdracht
 Beschikbaarheid geschikte opvangruimte
 Apparatuur voor bewaking en stabilisatie luchtweg
 Vloeistoffen voor infusie
 Monitoring apparatuur
 Communicatielijn om met spoed hulp in te kunnen roepen
 Snel beschikbare diagnostische hulpmiddelen
 Beschermende maatregelen voor zorgverleners (bv handschoenen, schort,..)


1.1. Treat first what kills first

Belang: juiste volgorde van onderzoek en behandeling (ABCDE)


1.2. A (airway)

Luchtweg beoordelen en maatregelen om luchtweg vrij te maken

Oorzaken A-gerelateerde problemen:
 Corpus alienum / vreemd lichaam
 Bloed, braaksel of slijm in mond of bovenste luchtweg
 Zwelling trachea, tong of lippen
 Trauma aangezicht of trachea
 Verminderd bwz


1.1. Stabiliseren van de cervicale wervelkolom (CWK)

Luchtweg optimaliseren (geen hyperextensie, hyperflexie, draaiing hoofd en hals)
Wervelkolom wordt beschermd tot letsel van de CWK definitief is uitgesloten dmv radiologie
 Bij kinderen bij niet afwijkende CT-scan, moet ook neurologisch onderzoek oké zijn
 Want kans op ruggenmergletsel zonder radiologisch aantoonbare afwijkingen


1.1. Head-tilt/chin-lift manoeuvre en jaw-thrust manoeuvre

, Bij verlaagd bwz om te voorkomen dat de tong naar achter zal vallen

Head-tilt / chin-lift:
 1 hand op voorhoofd, ander hand onder onderkaak en hoofd in retroflexie
 Opgelet: geen hyperextensie van de nek, niet toepassen bij CWK-immobilisatie

Jaw thrust:
 Kaakkopjes met wijsvingers van beide handen naar voren te drukken, waardoor de
onderkaak naar voren wordt verplaatst
 Toepasbaar bij CWK-immobilisatie en evt. kapbeademing


1.1. Orofaryngeale luchtweg

Mayo-tube of Guedel-tube om tongobstructie door een naar achteren gevallen tong op te
heffen bij een bewusteloze patiënt (met tongspatel)


1.2. Nasofaryngeale luchtweg

Om tongobstructie door een naar achteren gevallen tong op te heffen bij een wakkere
patiënt (via neusgaten tot in keelholte)


1.3. Larynxmasker als luchtweg

Als endotracheale intubatie of beademing met maskerballon niet lukt
Wordt door arts uitgevoerd


1.4. Multilumen-oesofagusluchtweg

Kunstmatige luchtweg die via de slokdarm wordt ingebracht
CO2 detector kan de nauwkeurigheid van het apparaat bepalen


1.5. Larynxtube

Is een extraglottische luchtweg die dezelfde mogelijkheden bied als larynxmasker
Is geen definitieve luchtweg




1.6. Intubatie en definitieve luchtweg