HC3: Vormen van bewustzijn
Zimbardo, H8
§8.1: Op welke wijze is het bewustzijn aan andere geestelijke processen gerelateerd?
Door de cognitieve neurowetenschap definiëren we bewustzijn als een proces in de
hersenen dat onze gedachten en onze mentale weergave van de wereld creëert; het
bewustzijn is continu en dynamisch. Een ander proces dat is gekoppeld aan bewustzijn is
aandacht, waarbij je bewustzijn zich concentreert op één onderdeel van het werkgeheugen.
- Wanneer een sensorisch stimulus onze aandacht vraagt en van het sensorisch
geheugen naar het werkgeheugen gaat, worden we ons ervan bewust.
- De meeste cognitieve leerprocessen verlopen volgens bewuste processen.
Instrumenten om bewustzijn te bestuderen
Er zijn veel medische technieken voor brain imaging zoals een MRI en een PET-scan. Met
deze technieken is het mogelijk om te zien welke gebieden er betrokken zijn bij bepaalde
taken. Het laat zien dat bewuste verwerking gepaard gaat met activiteit in vele
hersengebieden.
● De mentale rotatie van Shepard en Metzler is een experiment dat liet zien dat je met
de bewuste geest iets van alle kanten kan bekijken. Het spiegelen van objecten om
de nieuwe positie te voorspellen is hier een voorbeeld van.
● Kosslyn ontdekte dat onze bewuste geest kan inzoomen op mentale beelden
(zoals de kleur van een kat). Dit proces duurt langer naarmate de details kleiner
worden.
Beide experimenten suggereren dat we onze visuele beelden bewust manipuleren.
Modellen van de bewuste en onbewuste geest
Freud zei dat onze geest op allerlei niveaus tegelijk opereert:
● Het voorbewuste is een onbewuste opslag voor informatie
waarvan we ons momenteel niet bewust van zijn, maar die wel
in het bewustzijn beschikbaar is. Je kan het voorbewuste zijn als
je langetermijngeheugen. Een nadeel is dat de verwerking
serieel is, er kan maar één ding tegelijk worden verwerkt. Wel is
het voorbewuste in staat om informatie op meerdere plekken
tegelijk te zoeken: parallelle verwerking.
● Freud noemt alles waarvan het individu zich niet bewust is het onbewuste. Al deze
herinneringen, negatieve gedachten, et cetera zijn voor het bewustzijn verborgen.
Hierdoor denken we dat we goede mensen zijn; de donkere gedachten zijn ook voor
het bewuste deel van jezelf onbekend. Met de techniek priming zijn psychologen in
staat om het onbewuste te bestuderen, dit kan door foto’s en video’s te laten zien
waarna bepaald gedrag wordt geactiveerd.
⤷ Je laat iemand foto’s zien van lekker eten. De kans is groot dat de persoon daardoor
meer gaat eten
William James vergeleek zijn bewustzijn met een vloeiende stroom vol met continu
veranderende sensaties, percepties, gedachten, herinneringen en gevoelens. Dit bevat het
, bewustzijn van onszelf en de verlangens uit de omgeving (ook honger, genot en pijn). Hij
verdeelde het bewustzijn in twee delen:
- Het focusbewustzijn: Alles waar de aandacht op was gericht
- Het perifeer bewustzijn: Gevoelens en associaties die datgene waar we ons op
concentreren, betekenis geven en in een context plaatsen.
De computermetafoor uit de cognitieve psychologie vergelijkt het bewustzijn met informatie
en beelden die verschijnen op een computerscherm. Hierbij is de elektronische activiteit
achter het scherm het onbewuste.
Wat doet het bewustzijn voor ons?
Drie van de vele functies van het bewustzijn zijn:
1. Door de seriële verwerking beschermt het bewustzijn je tegen een overvloed aan
prikkels.
2. In het bewustzijn kan sensatie worden gecombineerd met het geheugen en emoties.
3. Door bewustzijn kunnen we een model van de wereld creëren die we kunnen
manipuleren. We zijn niet gevangen in het moment, maar we kunnen denken en
vooruit plannen.
Coma en verwante bewustzijnstoestanden
Een coma is een diepe bewusteloosheid. Mensen in een coma hebben geen slaap-
waakritme en kunnen niet wakker gemaakt worden. De comateuze toestand wordt gemeten
met de EMV-score / Glasgow Coma Scale. Er worden drie onderdelen gemeten: de reactie
op de opening van de ogen, de motorische reactie en de spraak.
Sommige herstellen in een langzaam proces. Anderen komen in een vegetatieve toestand,
waarin ze wel een normale slaapcyclus hebben, maar de hersenactiviteit is zo minimaal dat
volledig herstel erg klein is. Met PET-scans en MRI is het nu goed te bepalen wie er uit de
coma zullen ontwaken en voor wie deze kans klein is.
§8.2: Hoe ziet de cyclus van het normale bewustzijn eruit?
Het bewustzijn verschuift volgens vaste cycli, die normaal gesproken overeenkomen met
onze biologische ritmes en de patronen in onze omgeving.
Dagdromen
De bewustzijnstoestand waarin we ons minder bewust zijn van onze omgeving noemen we
dagdromen. Je richt je aandacht naar binnen en concentreert je op herinneringen,
verwachtingen en verlangens. Je bent ongeveer 30% van de tijd dat je wakker bent aan het
dagdromen.
Als we wakker zijn, zijn de hersenen altijd actief, ook in de rustende
waaktoestand. Op deze momenten gaan we dagdromen. Dagdromen is nuttig en
gezond → het helpt je om te plannen of om problemen op te lossen. Daarnaast
zorgt het dagdromen voor een creatief inzicht.
Zimbardo, H8
§8.1: Op welke wijze is het bewustzijn aan andere geestelijke processen gerelateerd?
Door de cognitieve neurowetenschap definiëren we bewustzijn als een proces in de
hersenen dat onze gedachten en onze mentale weergave van de wereld creëert; het
bewustzijn is continu en dynamisch. Een ander proces dat is gekoppeld aan bewustzijn is
aandacht, waarbij je bewustzijn zich concentreert op één onderdeel van het werkgeheugen.
- Wanneer een sensorisch stimulus onze aandacht vraagt en van het sensorisch
geheugen naar het werkgeheugen gaat, worden we ons ervan bewust.
- De meeste cognitieve leerprocessen verlopen volgens bewuste processen.
Instrumenten om bewustzijn te bestuderen
Er zijn veel medische technieken voor brain imaging zoals een MRI en een PET-scan. Met
deze technieken is het mogelijk om te zien welke gebieden er betrokken zijn bij bepaalde
taken. Het laat zien dat bewuste verwerking gepaard gaat met activiteit in vele
hersengebieden.
● De mentale rotatie van Shepard en Metzler is een experiment dat liet zien dat je met
de bewuste geest iets van alle kanten kan bekijken. Het spiegelen van objecten om
de nieuwe positie te voorspellen is hier een voorbeeld van.
● Kosslyn ontdekte dat onze bewuste geest kan inzoomen op mentale beelden
(zoals de kleur van een kat). Dit proces duurt langer naarmate de details kleiner
worden.
Beide experimenten suggereren dat we onze visuele beelden bewust manipuleren.
Modellen van de bewuste en onbewuste geest
Freud zei dat onze geest op allerlei niveaus tegelijk opereert:
● Het voorbewuste is een onbewuste opslag voor informatie
waarvan we ons momenteel niet bewust van zijn, maar die wel
in het bewustzijn beschikbaar is. Je kan het voorbewuste zijn als
je langetermijngeheugen. Een nadeel is dat de verwerking
serieel is, er kan maar één ding tegelijk worden verwerkt. Wel is
het voorbewuste in staat om informatie op meerdere plekken
tegelijk te zoeken: parallelle verwerking.
● Freud noemt alles waarvan het individu zich niet bewust is het onbewuste. Al deze
herinneringen, negatieve gedachten, et cetera zijn voor het bewustzijn verborgen.
Hierdoor denken we dat we goede mensen zijn; de donkere gedachten zijn ook voor
het bewuste deel van jezelf onbekend. Met de techniek priming zijn psychologen in
staat om het onbewuste te bestuderen, dit kan door foto’s en video’s te laten zien
waarna bepaald gedrag wordt geactiveerd.
⤷ Je laat iemand foto’s zien van lekker eten. De kans is groot dat de persoon daardoor
meer gaat eten
William James vergeleek zijn bewustzijn met een vloeiende stroom vol met continu
veranderende sensaties, percepties, gedachten, herinneringen en gevoelens. Dit bevat het
, bewustzijn van onszelf en de verlangens uit de omgeving (ook honger, genot en pijn). Hij
verdeelde het bewustzijn in twee delen:
- Het focusbewustzijn: Alles waar de aandacht op was gericht
- Het perifeer bewustzijn: Gevoelens en associaties die datgene waar we ons op
concentreren, betekenis geven en in een context plaatsen.
De computermetafoor uit de cognitieve psychologie vergelijkt het bewustzijn met informatie
en beelden die verschijnen op een computerscherm. Hierbij is de elektronische activiteit
achter het scherm het onbewuste.
Wat doet het bewustzijn voor ons?
Drie van de vele functies van het bewustzijn zijn:
1. Door de seriële verwerking beschermt het bewustzijn je tegen een overvloed aan
prikkels.
2. In het bewustzijn kan sensatie worden gecombineerd met het geheugen en emoties.
3. Door bewustzijn kunnen we een model van de wereld creëren die we kunnen
manipuleren. We zijn niet gevangen in het moment, maar we kunnen denken en
vooruit plannen.
Coma en verwante bewustzijnstoestanden
Een coma is een diepe bewusteloosheid. Mensen in een coma hebben geen slaap-
waakritme en kunnen niet wakker gemaakt worden. De comateuze toestand wordt gemeten
met de EMV-score / Glasgow Coma Scale. Er worden drie onderdelen gemeten: de reactie
op de opening van de ogen, de motorische reactie en de spraak.
Sommige herstellen in een langzaam proces. Anderen komen in een vegetatieve toestand,
waarin ze wel een normale slaapcyclus hebben, maar de hersenactiviteit is zo minimaal dat
volledig herstel erg klein is. Met PET-scans en MRI is het nu goed te bepalen wie er uit de
coma zullen ontwaken en voor wie deze kans klein is.
§8.2: Hoe ziet de cyclus van het normale bewustzijn eruit?
Het bewustzijn verschuift volgens vaste cycli, die normaal gesproken overeenkomen met
onze biologische ritmes en de patronen in onze omgeving.
Dagdromen
De bewustzijnstoestand waarin we ons minder bewust zijn van onze omgeving noemen we
dagdromen. Je richt je aandacht naar binnen en concentreert je op herinneringen,
verwachtingen en verlangens. Je bent ongeveer 30% van de tijd dat je wakker bent aan het
dagdromen.
Als we wakker zijn, zijn de hersenen altijd actief, ook in de rustende
waaktoestand. Op deze momenten gaan we dagdromen. Dagdromen is nuttig en
gezond → het helpt je om te plannen of om problemen op te lossen. Daarnaast
zorgt het dagdromen voor een creatief inzicht.
