HC3: Opvoedstijlen en praktijken
Opgroeien in het Hedendaagse gezin, H5
Pedagogiek in beeld, H12
Opgroeien in het hedendaagse gezin
Opvoeding is meer dat de voeding van jonge. In het experiment Harlow’s monkeys is te
zien dat liefdevolle verzorging belangrijk is voor jongen. Ook fysiek contact is belangrijk; uit
een onderzoek met rattenpups bleek dat de jongen die vroeger het meeste fysiek contact
had met de moeder, op latere leeftijd beter tegen stress kon.
Als je een kind gaat opvoeden moet je jezelf de volgende vragen stellen:
- Wat is je opvoeddoel?
- Hoe wil je het opvoeddoel bereiken? Welke middelen zet je in?
- Wat is je kindbeeld? (Hoe zie je een kind -> als goed of slecht geboren?)
- Wat is je opvoedersbeeld?
Wat zou een ouder een kind moeten bieden?
In het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind staat dat ouders de
verantwoordelijkheid dragen voor de opvoeding van het kind. Opvoeding wordt hier gezien
als het gedrag van de ouder dat een kind helpt om zich goed te ontwikkelen en zijn doelen te
behalen. Een kind heeft pedagogische behoeften:
1. Basale behoeften: De verzorger moet het kind een fysiek veilige en stabiele
omgeving bieden (voeding, onderdak, onderwijs).
2. Emotionele ondersteuning: Het kind moet emotionele veiligheid hebben en een
warme, affectieve relatie met de ouders.
3. Stimulering: Het kind moet kunnen worden uitgedaagd om dingen te leren
(leesboeken en spelactiviteiten). Echter zorgt te veel stimulatie ervoor dat het kind
onveilig gehecht wordt aan de ouders.
4. Faciliteren sociale ontwikkeling: Het kind moet in contact kunnen komen met
andere kinderen; het kind moet leren communiceren, samenwerken en delen.
5. Toezicht houden en hanteren van normen en grenzen: Het kind moet normen en
waarden meekrijgen die voor zijn cultuur belangrijk is, hiervoor moeten de ouders
regels en grenzen stellen.
Deze moeten worden afgestemd op de ontwikkelingsfase en de individuele behoeften van
het kind.
Afstemmen op de behoeften en ontwikkelingsfase van het kind
Als kinderen ouder worden verschuift onze focus van verzorging naar de opvoeding. De
kinderen (inmiddels tieners) moeten een zelfstandig en autonoom leven kunnen leiden,
onafhankelijk van de ouders.
In de ontwikkeling van kinderen staan ontwikkelingsopgaven centraal, deze vaardigheden
moet een kind leren beheersen of ontwikkelen. Voorbeelden zijn leren lopen, vrienden
maken en een eigen persoonlijkheid creëren. Deze ontwikkelingsopgaven hebben min of
meer een vaste volgorde. Ouders horen het kind te ondersteunen in deze
ontwikkelingsopgaven.
, Ook moeten ouders rekening houden met het temperament van het kind om te zorgen voor
een optimale ontwikkeling. Het temperament kan bepalen hoe gevoelig kinderen zijn voor
omgevingsinvloeden. Het afstemmen van de opvoeding op de behoeften en signalen van
het kind wordt sensitiviteit genoemd. Als sensitieve ouder kun je ook grenzen stellen.
Hiermee toon je begrip voor het kind en help je het kind bij het volgen van de regels door ze
te belonen.
Baby
De belangrijkste ontwikkelingsopgave voor een baby is het ontwikkelen van een veilige
gehechtheidsrelatie, dit begint bij ca. zes maanden. Na zes maanden gaat het kind beginnen
met kruipen en brabbelen, waardoor het kind de ouder kan opzoeken. Ouders kunnen de
gehechtheidsrelatie stimuleren door sensitief te reageren.
Dreumes en peuter
Vanaf twee jaar heeft het kind steeds meer behoefte om zelfstandig dingen te ontdekken.
Als sensitieve ouder geef je je kind de ruimte om de wereld te ontdekken. Een balans vinden
tussen autonomie en regels stellen staat bij deze fase centraal. Het kind leert om het gedrag
aan te passen aan de verwachtingen van de ouders. Het kind begint vertrouwen te krijgen in
zichzelf en de omgeving. Vanaf het derde jaar gaan leeftijdsgenoten een grotere rol spelen
in de ontwikkeling van het kind, waardoor communicatieve vaardigheden belangrijk worden.
Schoolkind
Er is ontwikkeling in autonomie en zelfstandigheid. Door inlevingsvermogen creëren
kinderen relaties met leeftijdsgenoten en verandert hun houding van egocentrisch naar
sociale gerichtheid. Problemen zullen te maken hebben met pestgedrag, ruzies met
klasgenoten en moeite met de lessen op school.
Puber
In de puberteit zijn kinderen onzeker door veranderingen in hun lichaam en in hun sociale
positie, waarin ze een studiekeuze moeten maken. Als ouder hoor je je kind te ondersteunen
en ze ruimte te geven. In deze fase zal de relatie tussen ouders en kind steeds
symmetrischer worden.
Opvoedstijlen
Er zijn vier soorten opvoedstijlen: permissief,
autoritatief, verwaarlozend en autoritair. De
cultuur waarin iemand opgroeit heeft invloed op
de opvoedstijl.
Autoritatief
In de autoritatieve stijl zijn de ouders
democratisch en hebben veel aandacht voor de
kinderen, hierbij gelden wel strenge regels. De
Opgroeien in het Hedendaagse gezin, H5
Pedagogiek in beeld, H12
Opgroeien in het hedendaagse gezin
Opvoeding is meer dat de voeding van jonge. In het experiment Harlow’s monkeys is te
zien dat liefdevolle verzorging belangrijk is voor jongen. Ook fysiek contact is belangrijk; uit
een onderzoek met rattenpups bleek dat de jongen die vroeger het meeste fysiek contact
had met de moeder, op latere leeftijd beter tegen stress kon.
Als je een kind gaat opvoeden moet je jezelf de volgende vragen stellen:
- Wat is je opvoeddoel?
- Hoe wil je het opvoeddoel bereiken? Welke middelen zet je in?
- Wat is je kindbeeld? (Hoe zie je een kind -> als goed of slecht geboren?)
- Wat is je opvoedersbeeld?
Wat zou een ouder een kind moeten bieden?
In het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind staat dat ouders de
verantwoordelijkheid dragen voor de opvoeding van het kind. Opvoeding wordt hier gezien
als het gedrag van de ouder dat een kind helpt om zich goed te ontwikkelen en zijn doelen te
behalen. Een kind heeft pedagogische behoeften:
1. Basale behoeften: De verzorger moet het kind een fysiek veilige en stabiele
omgeving bieden (voeding, onderdak, onderwijs).
2. Emotionele ondersteuning: Het kind moet emotionele veiligheid hebben en een
warme, affectieve relatie met de ouders.
3. Stimulering: Het kind moet kunnen worden uitgedaagd om dingen te leren
(leesboeken en spelactiviteiten). Echter zorgt te veel stimulatie ervoor dat het kind
onveilig gehecht wordt aan de ouders.
4. Faciliteren sociale ontwikkeling: Het kind moet in contact kunnen komen met
andere kinderen; het kind moet leren communiceren, samenwerken en delen.
5. Toezicht houden en hanteren van normen en grenzen: Het kind moet normen en
waarden meekrijgen die voor zijn cultuur belangrijk is, hiervoor moeten de ouders
regels en grenzen stellen.
Deze moeten worden afgestemd op de ontwikkelingsfase en de individuele behoeften van
het kind.
Afstemmen op de behoeften en ontwikkelingsfase van het kind
Als kinderen ouder worden verschuift onze focus van verzorging naar de opvoeding. De
kinderen (inmiddels tieners) moeten een zelfstandig en autonoom leven kunnen leiden,
onafhankelijk van de ouders.
In de ontwikkeling van kinderen staan ontwikkelingsopgaven centraal, deze vaardigheden
moet een kind leren beheersen of ontwikkelen. Voorbeelden zijn leren lopen, vrienden
maken en een eigen persoonlijkheid creëren. Deze ontwikkelingsopgaven hebben min of
meer een vaste volgorde. Ouders horen het kind te ondersteunen in deze
ontwikkelingsopgaven.
, Ook moeten ouders rekening houden met het temperament van het kind om te zorgen voor
een optimale ontwikkeling. Het temperament kan bepalen hoe gevoelig kinderen zijn voor
omgevingsinvloeden. Het afstemmen van de opvoeding op de behoeften en signalen van
het kind wordt sensitiviteit genoemd. Als sensitieve ouder kun je ook grenzen stellen.
Hiermee toon je begrip voor het kind en help je het kind bij het volgen van de regels door ze
te belonen.
Baby
De belangrijkste ontwikkelingsopgave voor een baby is het ontwikkelen van een veilige
gehechtheidsrelatie, dit begint bij ca. zes maanden. Na zes maanden gaat het kind beginnen
met kruipen en brabbelen, waardoor het kind de ouder kan opzoeken. Ouders kunnen de
gehechtheidsrelatie stimuleren door sensitief te reageren.
Dreumes en peuter
Vanaf twee jaar heeft het kind steeds meer behoefte om zelfstandig dingen te ontdekken.
Als sensitieve ouder geef je je kind de ruimte om de wereld te ontdekken. Een balans vinden
tussen autonomie en regels stellen staat bij deze fase centraal. Het kind leert om het gedrag
aan te passen aan de verwachtingen van de ouders. Het kind begint vertrouwen te krijgen in
zichzelf en de omgeving. Vanaf het derde jaar gaan leeftijdsgenoten een grotere rol spelen
in de ontwikkeling van het kind, waardoor communicatieve vaardigheden belangrijk worden.
Schoolkind
Er is ontwikkeling in autonomie en zelfstandigheid. Door inlevingsvermogen creëren
kinderen relaties met leeftijdsgenoten en verandert hun houding van egocentrisch naar
sociale gerichtheid. Problemen zullen te maken hebben met pestgedrag, ruzies met
klasgenoten en moeite met de lessen op school.
Puber
In de puberteit zijn kinderen onzeker door veranderingen in hun lichaam en in hun sociale
positie, waarin ze een studiekeuze moeten maken. Als ouder hoor je je kind te ondersteunen
en ze ruimte te geven. In deze fase zal de relatie tussen ouders en kind steeds
symmetrischer worden.
Opvoedstijlen
Er zijn vier soorten opvoedstijlen: permissief,
autoritatief, verwaarlozend en autoritair. De
cultuur waarin iemand opgroeit heeft invloed op
de opvoedstijl.
Autoritatief
In de autoritatieve stijl zijn de ouders
democratisch en hebben veel aandacht voor de
kinderen, hierbij gelden wel strenge regels. De
