SAMENVATTING EVENWICHT + PIJN +
REVALIDATIE
FYSIOLOGIE EVENWICHTSSYSTEEM
Bewegingen statolietorgaan
Het statolietorgaan (utriculus en sacculus)
registreert lineaire versnellingen in
verschillende richtingen en de positie ten
opzichte van de zwaartekracht. Op de
utriculus en sacculus liggen haarcellen
(stereocilia) met kristallen (statoconia of
otoconia). Bij een accelererende
hoofdbeweging verplaatsen de kristallen
zich trager dan het hoofd. De haarcellen
merken deze beweging tov de gelaniteuze massa op via de kinocilium, dit soort voor
depolarisatie en daarmee een signaal naar de hersenen van de beweging.
Bewegingen canales
semicirculares
Voor het waarnemen van rotaties
beschikt het evenwichtsorgaan over 3
halfcirkelvormige kanalen: anterior,
posterior en lateralis. Bij een
accelerende roterende hoofdbeweging
zal de endolymfe in de kanalen
vertraagd meebewegen of afremmen.
De cupula zal hierbij het verschil in
eigen beweging of beweging van de
gelatineuze massa registreren via de
haarcellen en doorgeven aan de
hersenen.
Deze kanalen zitten aan beide kanten van het hoofd en zijn tegengesteld, zorgt het
ervoor dat als je je hoofd naar 1 kant beweegt, dat aan 1 kant exciterende signalen
worden gegeven en inhiberende aan de andere kant.
REFLEXEN
De signalen die naar de hersenen worden gestuurd vanuit het evenwichtsorgaan worden
o.a. opgevangen in de hersenstam. Dit zorgt voor een reflex pathway wat leidt tot
compensatoire acties om stabiliteit te houden. Signalen die naar de cortex gaan zorgen
voor waarneming van zwaartekracht en beweging
Vestibulo-oculo reflex = De vestibulo-oculo reflex is een reflexmatige oogbeweging die
het beeld op het netvlies stabiliseert als het hoofd beweegt. Hierbij draaien de ogen naar
rechts als het hoofd naar links beweegt, of andersom. Ook het hoofd omhoog bewegen of
naar de schouder wordt gecompenseerd via de reflex.
Vestibulo-spinale reflex = Merkt een mogelijk verlies van balans op en activeert
daarmee de spieren om ervoor te zorgen dat je niet omvalt.
,Overige systemen: naast evenwichtssyteem spelen ook andere systemen rol bij
behouden van evenwicht. visueel systeem, proprioceptief systeem &
somatosensorisch.
VESTIBULOPATHIE (UNILATERAAL/BILATERAAL)
Een of beide evenwichtsorganen werken niet meer, meestal is het labyrint aangedaan.
Verschillende vormen vestibulopathie:
- Unilaterale vestibulopathie (UVP) = 1 kant van vestibulaire systeem aangetast
- Bilaterale vestibulopathie (BVP) = beide kanten zijn aangedaan.
Gevolgen: patiënt is afhankelijk van ogen en houdingsgevoel, staan en lopen is onzeker.
Wisselen van beeld van tv of computer is erg vermoeiend (bijv ondertiteling lezen)
Symptomen:
UNILTERALE VESTIBULOPATHIE
Verstoring van balans tussen de 2 kanten, doordat er 1 uitvalt wat niet
gecompenseerd kan worden.
o Acute duizeligheid (vertigo) = intens gevoel van draaien of bewegen, met
name bij snelle hoofdbewegingen
o Evenwichtsproblemen = bij lopen of snelle hoofdbewegingen
o Misselijkheid & braken = door duizeligheid
o Nystagmus = onwillekeurige oogbewegingen, vooral zichtbaar in acute
fase.
Symptomen vaak eenzijdig en tijdelijk, met verbetering na compensatie (door ogen,
spieren en gevoel voeten)
Bij unilterale vestibulopathie zie je harmonie vestibulaire (eenzijdige uitval labyrint):
1. Contralaterale nystagmus
2. Valneiging naar aangedane (ipsilaterale) zijde
3. Voorbij wijzen naar aangedane (ipsilaterale) zijde
BILATERALE VESTIBULOPATHIE
Volledig verlies zorgt voor beperking in vermogen om bewegingen te detecteren.
o Oscillopsie (geen beeldstabilisatie)= wazig/schokkend zicht tijdens
beweging (want vestibulo-oculo reflex werkt niet goed), als je iets wilt lezen
moet je stilstaan.
o Evenwichtsproblemen = chronische instabiliteit (met name donker of
ongelijk oppervlak). MAAR je kunt bijv wel rennen want deel van je
informatie van vestibulaire kernen wordt opgeslagen in hippocampus (dus
die haalt rennen uit geheugen)
o Geen/weinig duizeligheid! = omdat beiden kanten slecht functioneren geen
asymmetrie die vertigo veroorzaakt
o Verhoogd valrisico
o Vermoeidheid = door chronische inspanning om balans te bewaren
, OORZAKEN
Vaak zijn er 3 soorten problemen:
1. Evenwichtsorgaan stopt met werken en werkt nooit meer
Na ontsteking evenwichtsorgaan
o Plotselinge duizeligheid, als aanval voorbij is blijven veel andere klachten
ontstaan omdat evenwichtsorgaan niet meer werkt
2. Evenwichtsorgaan stopt plots met werken en wordt steeds moeilijker om terug
aan werk te krijgen
Ziekte van Ménière of migraine van evenwichtsorgaan
o Ook duizeligheid in aanvallen. Tussen aanvallen blijven andere klachten
bestaan, want evenwichtsorgaan werkt niet meer goed
3. Evenwichtsorgaan gaat langzaam minder goed werken totdat het niet meer werkt
Erfelijke aandoeningen
o Valt meestal niet op, totdat klachten van duizeligheid/niet in evenwicht zijn
ontstaan
Oorzaken dus:
- Infecties (vestibulaire neuritis/virale infectie)
- Schade door medicatie
- Veroudering
- Trauma aan hoofd dat binnenoor beschadigt
- Neurologische aandoening (ziekte van Ménière, migraine)
DIAGNOSE
- Romberg test = recht opstaan met voeten tegen elkaar en 30s blijven staan. Als
lukt dan zelfde maar dan met gesloten ogen en dan 60s stil blijven staan
o Positief = open ogen wel stilstaan, maar gesloten ogen niet
o Negatief = patiënt kan stil blijven staan, met gesloten en open ogen (of in
beide gevallen niet stil staan)
- Unterberger test = macheren met ogen dicht, als er labyrint schade is, zal persoon
naar zijkant van aangedane labyrint draaien/hangen
- VNG (videonystagmografie) = functioneren evenwichtsstelsel via analyse van
ogen
o Oculomotore testen = oogbeweging
o Draaistoeltest = draaistoel die langzaam beweegt, registreren
oogbewegingen (in donker)
o Calorisch onderzoek = oren spoelen met lauw en warm water en dan
oogbewegingen meten
- Bij bilateraal head impulse test (vestibulo-oculo reflex) = ogen bewegen niet
mee!
BEHANDELING
- Conservatief
REVALIDATIE
FYSIOLOGIE EVENWICHTSSYSTEEM
Bewegingen statolietorgaan
Het statolietorgaan (utriculus en sacculus)
registreert lineaire versnellingen in
verschillende richtingen en de positie ten
opzichte van de zwaartekracht. Op de
utriculus en sacculus liggen haarcellen
(stereocilia) met kristallen (statoconia of
otoconia). Bij een accelererende
hoofdbeweging verplaatsen de kristallen
zich trager dan het hoofd. De haarcellen
merken deze beweging tov de gelaniteuze massa op via de kinocilium, dit soort voor
depolarisatie en daarmee een signaal naar de hersenen van de beweging.
Bewegingen canales
semicirculares
Voor het waarnemen van rotaties
beschikt het evenwichtsorgaan over 3
halfcirkelvormige kanalen: anterior,
posterior en lateralis. Bij een
accelerende roterende hoofdbeweging
zal de endolymfe in de kanalen
vertraagd meebewegen of afremmen.
De cupula zal hierbij het verschil in
eigen beweging of beweging van de
gelatineuze massa registreren via de
haarcellen en doorgeven aan de
hersenen.
Deze kanalen zitten aan beide kanten van het hoofd en zijn tegengesteld, zorgt het
ervoor dat als je je hoofd naar 1 kant beweegt, dat aan 1 kant exciterende signalen
worden gegeven en inhiberende aan de andere kant.
REFLEXEN
De signalen die naar de hersenen worden gestuurd vanuit het evenwichtsorgaan worden
o.a. opgevangen in de hersenstam. Dit zorgt voor een reflex pathway wat leidt tot
compensatoire acties om stabiliteit te houden. Signalen die naar de cortex gaan zorgen
voor waarneming van zwaartekracht en beweging
Vestibulo-oculo reflex = De vestibulo-oculo reflex is een reflexmatige oogbeweging die
het beeld op het netvlies stabiliseert als het hoofd beweegt. Hierbij draaien de ogen naar
rechts als het hoofd naar links beweegt, of andersom. Ook het hoofd omhoog bewegen of
naar de schouder wordt gecompenseerd via de reflex.
Vestibulo-spinale reflex = Merkt een mogelijk verlies van balans op en activeert
daarmee de spieren om ervoor te zorgen dat je niet omvalt.
,Overige systemen: naast evenwichtssyteem spelen ook andere systemen rol bij
behouden van evenwicht. visueel systeem, proprioceptief systeem &
somatosensorisch.
VESTIBULOPATHIE (UNILATERAAL/BILATERAAL)
Een of beide evenwichtsorganen werken niet meer, meestal is het labyrint aangedaan.
Verschillende vormen vestibulopathie:
- Unilaterale vestibulopathie (UVP) = 1 kant van vestibulaire systeem aangetast
- Bilaterale vestibulopathie (BVP) = beide kanten zijn aangedaan.
Gevolgen: patiënt is afhankelijk van ogen en houdingsgevoel, staan en lopen is onzeker.
Wisselen van beeld van tv of computer is erg vermoeiend (bijv ondertiteling lezen)
Symptomen:
UNILTERALE VESTIBULOPATHIE
Verstoring van balans tussen de 2 kanten, doordat er 1 uitvalt wat niet
gecompenseerd kan worden.
o Acute duizeligheid (vertigo) = intens gevoel van draaien of bewegen, met
name bij snelle hoofdbewegingen
o Evenwichtsproblemen = bij lopen of snelle hoofdbewegingen
o Misselijkheid & braken = door duizeligheid
o Nystagmus = onwillekeurige oogbewegingen, vooral zichtbaar in acute
fase.
Symptomen vaak eenzijdig en tijdelijk, met verbetering na compensatie (door ogen,
spieren en gevoel voeten)
Bij unilterale vestibulopathie zie je harmonie vestibulaire (eenzijdige uitval labyrint):
1. Contralaterale nystagmus
2. Valneiging naar aangedane (ipsilaterale) zijde
3. Voorbij wijzen naar aangedane (ipsilaterale) zijde
BILATERALE VESTIBULOPATHIE
Volledig verlies zorgt voor beperking in vermogen om bewegingen te detecteren.
o Oscillopsie (geen beeldstabilisatie)= wazig/schokkend zicht tijdens
beweging (want vestibulo-oculo reflex werkt niet goed), als je iets wilt lezen
moet je stilstaan.
o Evenwichtsproblemen = chronische instabiliteit (met name donker of
ongelijk oppervlak). MAAR je kunt bijv wel rennen want deel van je
informatie van vestibulaire kernen wordt opgeslagen in hippocampus (dus
die haalt rennen uit geheugen)
o Geen/weinig duizeligheid! = omdat beiden kanten slecht functioneren geen
asymmetrie die vertigo veroorzaakt
o Verhoogd valrisico
o Vermoeidheid = door chronische inspanning om balans te bewaren
, OORZAKEN
Vaak zijn er 3 soorten problemen:
1. Evenwichtsorgaan stopt met werken en werkt nooit meer
Na ontsteking evenwichtsorgaan
o Plotselinge duizeligheid, als aanval voorbij is blijven veel andere klachten
ontstaan omdat evenwichtsorgaan niet meer werkt
2. Evenwichtsorgaan stopt plots met werken en wordt steeds moeilijker om terug
aan werk te krijgen
Ziekte van Ménière of migraine van evenwichtsorgaan
o Ook duizeligheid in aanvallen. Tussen aanvallen blijven andere klachten
bestaan, want evenwichtsorgaan werkt niet meer goed
3. Evenwichtsorgaan gaat langzaam minder goed werken totdat het niet meer werkt
Erfelijke aandoeningen
o Valt meestal niet op, totdat klachten van duizeligheid/niet in evenwicht zijn
ontstaan
Oorzaken dus:
- Infecties (vestibulaire neuritis/virale infectie)
- Schade door medicatie
- Veroudering
- Trauma aan hoofd dat binnenoor beschadigt
- Neurologische aandoening (ziekte van Ménière, migraine)
DIAGNOSE
- Romberg test = recht opstaan met voeten tegen elkaar en 30s blijven staan. Als
lukt dan zelfde maar dan met gesloten ogen en dan 60s stil blijven staan
o Positief = open ogen wel stilstaan, maar gesloten ogen niet
o Negatief = patiënt kan stil blijven staan, met gesloten en open ogen (of in
beide gevallen niet stil staan)
- Unterberger test = macheren met ogen dicht, als er labyrint schade is, zal persoon
naar zijkant van aangedane labyrint draaien/hangen
- VNG (videonystagmografie) = functioneren evenwichtsstelsel via analyse van
ogen
o Oculomotore testen = oogbeweging
o Draaistoeltest = draaistoel die langzaam beweegt, registreren
oogbewegingen (in donker)
o Calorisch onderzoek = oren spoelen met lauw en warm water en dan
oogbewegingen meten
- Bij bilateraal head impulse test (vestibulo-oculo reflex) = ogen bewegen niet
mee!
BEHANDELING
- Conservatief
