Juridische Kaders: Aantekeningen
Hoorcollege 1: Samenlevingsvormen
Juridisch: In het wetboek voor Strafrecht wordt het begrip niet nader omschreven.
Bij de Jeugdwet wel: “Elke vorm van voor minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie
van fysieke, psychische of seksuele aard die de ouders of andere personen ten opzichte
waarvan de minderjarige in een afhankelijkheidsrelatie of van onvrijheid staat, actief of passief,
opdringen waardoor ernstige schade wordt of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in
de vorm van fysiek letsel of psychische letsel. Hieronder vallen ook verwaarlozing en onthouden
van essentiële hulp, medische zorg en onderwijs.”
Samenlevingsvormen:
1 Huwelijk
2 Geregistreerd partnerschap
3 Het samenwonen (dus zonder 1 of 2)
1. Het huwelijk:
Voorwaarden:
- Je moet 18 jaar of ouder zijn.
- komt tot stand bij het Ja-woord
- Partners moeten uit vrije wil handelen.
- Partners moeten ongehuwd zijn en niet geregistreerd als partner.
- Geen te nauwe bloedverwantschap (biologisch en juridisch). Bijvoorbeeld in de rechte lijn, of
broer en zus. Ontstaan door adoptie, dan ontheffing Ministerie van Justitie en Veiligheid. Ook
geen bloedverwantschap 3e of 4e graad zijlijn (neven, nichten, achterneven, achternichten
etc.). Dit is namelijk juridisch familie/bloedverwanten
Tenzij: beëdigde verklaring van vrije toestemming tot het huwelijk. Dus beide toestemming
gegeven
- Bij onder curatele, toestemming nodig curator
Rechtsgevolgen Huwelijk:
1. Elkaars achternaam gebruiken naar wens.
2. Getrouwheid, hulp en bijstand (geld) verschuldigd: niet meer “tot de dood ons scheidt” na
limitering duur alimentatie.
3. Kinderen uit gezin verzorgen en opvoeden.
, 4. Bij M/V automatisch juridisch ouder en gezag over kinderen geboren binnen het huwelijk.
Bij V/V als sprake is van een onbekende zaaddonor. Bij v/v bekende zaaddonor= één
erkende moeder. Bij m/m bekende draagmoeder= één erkende vader = draagmoeder
Andere rechtsgevolgen:
Vanaf 01-01-2018:
Bij niets regelen beperkte gemeenschap van goederen:
De goederen en schulden van voor het huwelijk blijven buiten de gemeenschap, als ze
voor het huwelijk privébezit waren. Goederen en schulden tijdens het huwelijk vallen in
de gemeenschap, behalve bijv. een erfenis.
Huwelijkse voorwaarden bij gemeenschap van goederen of juist verdeling van vermogen
en goederen.
Tot 1-1-2018:
Bij niets regelen automatisch algehele gemeenschap van goederen =
Schuld en bezit werden gemeenschappelijk. Alternatief was huwelijkse voorwaarden.
2. Geregistreerd Partnerschap: 1998
- Waarom? Bovenal erkenning voor twee mensen van hetzelfde geslacht.
- Voorwaarden en rechtsgevolgen bijna identiek aan huwelijk.
- Vanaf 1 april 2014: ook automatisch juridisch ouderschap (ook bij V/V wanneer sprake is
van een onbekende zaaddonor)
- Verschil: beëindigen kan zonder rechterlijke tussenkomst.
- Het is een via de notaris en gemeente een schriftelijke overeenkomst, wordt
ingeschreven bij de Burgerlijke stand
- Geregistreerd partnerschap is zonder het Ja-woord.
3. Het samenwonen: Het keuzepakket”
- Criterium is gezamenlijke huishouding, niet het hebben van een liefdesrelatie met elkaar.
- Geen dwingendrechtelijke regels, indien gewenst akte notaris of overeenkomst onderling.
- Wel gevolgen voor sommige wetten, zoals sociale zekerheid en belastingwetgeving.
- Partners erven niet (wel via contract/testament mogelijk).
- Geen onderhoudsplicht, ook niet na relatie (wel via contract mogelijk > persoonlijke
verplichting).
De echtscheidingsprocedure:
Op verzoek van één of beide partners (convenant) (Zo wordt echtscheiding definitief)
,- Advocaat dient verzoekschrift in bij rechter.
Inhoud: Hoe verzoeker de dingen wenst, inclusief ouderschapsplan.
- De ander kan zelf/met advocaat reageren = verweerschrift.
- Mondelinge behandeling.
- Rechter neemt beslissing en bepaalt de gevolgen
- Huwelijk altijd eindigen via rechter, bij geregistreerd partnerschap moet dit via de rechter als er
minderjarige kinderen zijn.
Het Ouderschapsplan: Afspraken op papier
- De kosten van verzorging en opvoeding;
- Verdeling van zorg- en opvoedtaken, (hoofd)verblijfplaats van het kind;
- Afspraken omgangsrecht;
- Wijze van informeren en consulteren als het gaat om belangrijke beslissingen over het
(vermogen van het) kind.
Dus: Geen scheiding zonder ouderschapsplan. Verwijzing bemiddelaar mogelijk:
- Het verzoekschrift moet vermelden op welke wijze de kinderen bij de opstelling van het
ouderschapsplan zijn betrokken.
Mediation:
- Duurzame oplossing.
- Mogelijk in de toekomst verplicht voordat partijen naar de rechter kunnen.
Voorlopige voorzieningen:
Bij indienen verzoekschrift kan verzoek voor voorlopige voorzieningen worden gedaan (tijdelijke
ordemaatregelen of noodmaatregelen):
- Toewijzing woning
- Beschikbaar stellen goederen
- Vaststelling bedrag voor levensonderhoud
, - Toevertrouwing van de kinderen
Inhoud beslissing echtscheiding:
- Vaststelling duurzame ontwrichting huwelijk
- Bepaling hoogte kinder-/partneralimentatie
- Bepaling pensioenverevening
- Bepaling gezag kinderen (normaliter: beiden)
- Bepaling verblijf van de kinderen en omgangsregeling
- Indien nodig: ouderschapsplan (tot 18 jaar)
- Gebruik echtelijke woning
- Indeling huwelijksgoederengemeenschap
Alimentatie= ruzie= uitkering voor levensonderhoud
Eerst kinder-, dan partneralimentatie.
Er is vrijheid overeenkomst te sluiten!
Geen overeenkomst? Dan uitspraak rechter.
Trema-normen: Twee uitgangspunten:
- draagkracht betaler
- behoefte ontvanger
Draagkracht= Geld na aftrek levensonderhoud
Inkomen en vermogen wordt vastgesteld.
Eventuele verplichting jegens nieuwe partner en nieuwe kids weegt mee.
Soms houdt de rechter rekening met de schulden die de alimentatieplichtige heeft.
Behoefte bij onvoldoende mogelijkheden eigen inkomsten te verwerven:
Wordt beïnvloed door:
- Verzorging kids (niet of minder kunnen werken)
- Leeftijd en gezondheidstoestand
- Welstand gedurende het huwelijk
Hoorcollege 1: Samenlevingsvormen
Juridisch: In het wetboek voor Strafrecht wordt het begrip niet nader omschreven.
Bij de Jeugdwet wel: “Elke vorm van voor minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie
van fysieke, psychische of seksuele aard die de ouders of andere personen ten opzichte
waarvan de minderjarige in een afhankelijkheidsrelatie of van onvrijheid staat, actief of passief,
opdringen waardoor ernstige schade wordt of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in
de vorm van fysiek letsel of psychische letsel. Hieronder vallen ook verwaarlozing en onthouden
van essentiële hulp, medische zorg en onderwijs.”
Samenlevingsvormen:
1 Huwelijk
2 Geregistreerd partnerschap
3 Het samenwonen (dus zonder 1 of 2)
1. Het huwelijk:
Voorwaarden:
- Je moet 18 jaar of ouder zijn.
- komt tot stand bij het Ja-woord
- Partners moeten uit vrije wil handelen.
- Partners moeten ongehuwd zijn en niet geregistreerd als partner.
- Geen te nauwe bloedverwantschap (biologisch en juridisch). Bijvoorbeeld in de rechte lijn, of
broer en zus. Ontstaan door adoptie, dan ontheffing Ministerie van Justitie en Veiligheid. Ook
geen bloedverwantschap 3e of 4e graad zijlijn (neven, nichten, achterneven, achternichten
etc.). Dit is namelijk juridisch familie/bloedverwanten
Tenzij: beëdigde verklaring van vrije toestemming tot het huwelijk. Dus beide toestemming
gegeven
- Bij onder curatele, toestemming nodig curator
Rechtsgevolgen Huwelijk:
1. Elkaars achternaam gebruiken naar wens.
2. Getrouwheid, hulp en bijstand (geld) verschuldigd: niet meer “tot de dood ons scheidt” na
limitering duur alimentatie.
3. Kinderen uit gezin verzorgen en opvoeden.
, 4. Bij M/V automatisch juridisch ouder en gezag over kinderen geboren binnen het huwelijk.
Bij V/V als sprake is van een onbekende zaaddonor. Bij v/v bekende zaaddonor= één
erkende moeder. Bij m/m bekende draagmoeder= één erkende vader = draagmoeder
Andere rechtsgevolgen:
Vanaf 01-01-2018:
Bij niets regelen beperkte gemeenschap van goederen:
De goederen en schulden van voor het huwelijk blijven buiten de gemeenschap, als ze
voor het huwelijk privébezit waren. Goederen en schulden tijdens het huwelijk vallen in
de gemeenschap, behalve bijv. een erfenis.
Huwelijkse voorwaarden bij gemeenschap van goederen of juist verdeling van vermogen
en goederen.
Tot 1-1-2018:
Bij niets regelen automatisch algehele gemeenschap van goederen =
Schuld en bezit werden gemeenschappelijk. Alternatief was huwelijkse voorwaarden.
2. Geregistreerd Partnerschap: 1998
- Waarom? Bovenal erkenning voor twee mensen van hetzelfde geslacht.
- Voorwaarden en rechtsgevolgen bijna identiek aan huwelijk.
- Vanaf 1 april 2014: ook automatisch juridisch ouderschap (ook bij V/V wanneer sprake is
van een onbekende zaaddonor)
- Verschil: beëindigen kan zonder rechterlijke tussenkomst.
- Het is een via de notaris en gemeente een schriftelijke overeenkomst, wordt
ingeschreven bij de Burgerlijke stand
- Geregistreerd partnerschap is zonder het Ja-woord.
3. Het samenwonen: Het keuzepakket”
- Criterium is gezamenlijke huishouding, niet het hebben van een liefdesrelatie met elkaar.
- Geen dwingendrechtelijke regels, indien gewenst akte notaris of overeenkomst onderling.
- Wel gevolgen voor sommige wetten, zoals sociale zekerheid en belastingwetgeving.
- Partners erven niet (wel via contract/testament mogelijk).
- Geen onderhoudsplicht, ook niet na relatie (wel via contract mogelijk > persoonlijke
verplichting).
De echtscheidingsprocedure:
Op verzoek van één of beide partners (convenant) (Zo wordt echtscheiding definitief)
,- Advocaat dient verzoekschrift in bij rechter.
Inhoud: Hoe verzoeker de dingen wenst, inclusief ouderschapsplan.
- De ander kan zelf/met advocaat reageren = verweerschrift.
- Mondelinge behandeling.
- Rechter neemt beslissing en bepaalt de gevolgen
- Huwelijk altijd eindigen via rechter, bij geregistreerd partnerschap moet dit via de rechter als er
minderjarige kinderen zijn.
Het Ouderschapsplan: Afspraken op papier
- De kosten van verzorging en opvoeding;
- Verdeling van zorg- en opvoedtaken, (hoofd)verblijfplaats van het kind;
- Afspraken omgangsrecht;
- Wijze van informeren en consulteren als het gaat om belangrijke beslissingen over het
(vermogen van het) kind.
Dus: Geen scheiding zonder ouderschapsplan. Verwijzing bemiddelaar mogelijk:
- Het verzoekschrift moet vermelden op welke wijze de kinderen bij de opstelling van het
ouderschapsplan zijn betrokken.
Mediation:
- Duurzame oplossing.
- Mogelijk in de toekomst verplicht voordat partijen naar de rechter kunnen.
Voorlopige voorzieningen:
Bij indienen verzoekschrift kan verzoek voor voorlopige voorzieningen worden gedaan (tijdelijke
ordemaatregelen of noodmaatregelen):
- Toewijzing woning
- Beschikbaar stellen goederen
- Vaststelling bedrag voor levensonderhoud
, - Toevertrouwing van de kinderen
Inhoud beslissing echtscheiding:
- Vaststelling duurzame ontwrichting huwelijk
- Bepaling hoogte kinder-/partneralimentatie
- Bepaling pensioenverevening
- Bepaling gezag kinderen (normaliter: beiden)
- Bepaling verblijf van de kinderen en omgangsregeling
- Indien nodig: ouderschapsplan (tot 18 jaar)
- Gebruik echtelijke woning
- Indeling huwelijksgoederengemeenschap
Alimentatie= ruzie= uitkering voor levensonderhoud
Eerst kinder-, dan partneralimentatie.
Er is vrijheid overeenkomst te sluiten!
Geen overeenkomst? Dan uitspraak rechter.
Trema-normen: Twee uitgangspunten:
- draagkracht betaler
- behoefte ontvanger
Draagkracht= Geld na aftrek levensonderhoud
Inkomen en vermogen wordt vastgesteld.
Eventuele verplichting jegens nieuwe partner en nieuwe kids weegt mee.
Soms houdt de rechter rekening met de schulden die de alimentatieplichtige heeft.
Behoefte bij onvoldoende mogelijkheden eigen inkomsten te verwerven:
Wordt beïnvloed door:
- Verzorging kids (niet of minder kunnen werken)
- Leeftijd en gezondheidstoestand
- Welstand gedurende het huwelijk
