Mis de figuren niet pwp, zijn belangrijk!
Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en
wetenschap
1
,Mis de figuren niet pwp, zijn belangrijk!
Vragen bij H1
• Wat is psychologie en wat is het niet?
• Wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven van de psychologie?
• Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis?
1.1 wat is psychologie en wat is het niet?
De wetenschap van gedrag en geestelijke processen (mentale
activiteiten).
− Interne processen - enkel indirect waarneembaar
− Externe processen – waarneembare gedragingen
− Wetenschap! – gebaseerd op objectieve, verifieerbare
gebeurtenissen
Psychologen in verschillende omgevingen:
− Experimenteel psychologen
− Docenten psychologie
− Toegepast psychologen
1.1.1 Psychologie: het is meer dan je denkt
• Specialisaties in de toegepaste psychologie:
− Arbeids- en organisatiepsychologen
− Sportpsychologen
− Schoolpsychologen
− Gezondheidspsychologen
− Klinisch psychologen
− Forensisch psychologen
− Omgevingspsychologen
− Gerontopsychologen
2
,Mis de figuren niet pwp, zijn belangrijk!
1.1. Psychologie ≠ psychiatrie
• Psychiatrie:
− Medisch specialisme
− Geneesmiddelen voorschrijven
− Medische invalshoek – geestelijke “ziekte” of stoornis
Kritisch nadenken: wetenschap of niet?
6 richtvragen: onderscheid met pseudopsychologie of psychologisch
gebabbel
• Wat/wie is de bron?
• Is de bewering redelijk of extreem?
• Wat is het bewijsmateriaal?
• Kan de conclusie door een vervorming zijn beïnvloed? Emotionele
bias / selectieve waarneming
• Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
• Zijn er voor het probleem verschillende invalshoeken nodig?
1.2 wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven
6 visies op wat ons gedrag bepaalt Samenvatting op p20
• Biologisch
• Cognitief
• Behavioristisch
• Holistisch
• Ontwikkeling
• Sociocultureel
3
, Mis de figuren niet pwp, zijn belangrijk!
1) Het biologisch perspectief: volgens dit standpunt komt onze persoonlijkheid,
voorkeuren, gedragspatronen en vaardigheden voort uit lichamelijke eigenschappen.
2 varianten (neurowetenschap en evolutionaire psychologie)
2) Het cognitieve perspectief: zij richten zich op de cognitieve en geestelijke activiteit.
Zoals gewaarwording, perceptie, leren, denken en het geheugen. Ziet de geest als een
computerachtige machine.
Grondlegger Wilhelm Wundt – ging het bewustzijn verdelen in afzonderlijke
elementen zonder samenhang en puur zintuigelijke ervaringen --- periodiek
systeem = structuralisme
Zijn leerling Titchener vulde dit verder aan in het periodiek systeem
Introspectie: sensorische en emotionele reacties op prikkels
MAAR HIER KWAM KRITIEK OP!!
o KRITIEK : Gestalte psychologie: het bewustzijn zijn meer dan enkel
zintuigelijke ervaringen, geen serie afzonderlijke elementen maar een
geheel
o KRITIEK: Functionalisme : Structuralisme is te beperkt niet enkel de
structuur van het bewustzijn maar de functie is even belangrijk!
o REACTIE: Perspectief op de mens als geheel (twijfels, de onbewuste
geest )
3) Vervolgens was dit perspectief het met NIEMAND eens en kwam het behavioristisch
perspectief : richt zich enkel op het waarneembare gedrag en leren door conditioneren.
Thorndike en Skinner en Ivan Pavlov grondlegger
Humanistisch perspectief verzet zich hier tegen
4) Vervolgens had nog niemand de onbewuste geest aangehaald maar dan kwam het
perspectief op de mens als geheel (Sigmund Freud) Was een reactie op structuralisme.
Onze persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen in ons
onbewuste geest
Psychodynamische perspectief (conflicten en herinneringen uit het onbewuste
naar boven halen)
o Psychoanalyse: therapie vorm ontwikkeld om psychische stoornissen te
behandelen. Waarbij onbewuste gedachten en gevoelens worden
onderzocht.
Humanistisch perspectief: (MASLOW) verzet zich tegen behaviorisme
o De mens is meer dan een passieve ontvanger van omgevingsprikkels. Het
belang aanduiden van innerlijke processen! Zoals zelfontwikkeling,
potentie…
De psychologie van karaktertrekken legt uit dat de verschillen tussen mensen
voortkomen uit hun blijvende eigenschappen en neigingen, zoals:
o Introversie: Een neiging om zich meer naar binnen te richten, voorkeur voor rust en
alleen zijn.
o Extraversie: Een neiging om naar buiten gericht te zijn, genieten van sociale
interactie.
5. Het ontwikkelingsperspectief : de psychologische verandering is het gevolg van een
interactie tussen de erfelijke eigenschappen die in onze genen zijn vastgelegd en de invloed van
onze omgeving. Mensen veranderen op voorspelbare wijze naarmate de invloeden van erfelijkheid
en omgeving zich in de loop van de tijd ontplooien
o Nature vs Nurture
o Behavioristen: nadruk op nurture
4
Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en
wetenschap
1
,Mis de figuren niet pwp, zijn belangrijk!
Vragen bij H1
• Wat is psychologie en wat is het niet?
• Wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven van de psychologie?
• Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis?
1.1 wat is psychologie en wat is het niet?
De wetenschap van gedrag en geestelijke processen (mentale
activiteiten).
− Interne processen - enkel indirect waarneembaar
− Externe processen – waarneembare gedragingen
− Wetenschap! – gebaseerd op objectieve, verifieerbare
gebeurtenissen
Psychologen in verschillende omgevingen:
− Experimenteel psychologen
− Docenten psychologie
− Toegepast psychologen
1.1.1 Psychologie: het is meer dan je denkt
• Specialisaties in de toegepaste psychologie:
− Arbeids- en organisatiepsychologen
− Sportpsychologen
− Schoolpsychologen
− Gezondheidspsychologen
− Klinisch psychologen
− Forensisch psychologen
− Omgevingspsychologen
− Gerontopsychologen
2
,Mis de figuren niet pwp, zijn belangrijk!
1.1. Psychologie ≠ psychiatrie
• Psychiatrie:
− Medisch specialisme
− Geneesmiddelen voorschrijven
− Medische invalshoek – geestelijke “ziekte” of stoornis
Kritisch nadenken: wetenschap of niet?
6 richtvragen: onderscheid met pseudopsychologie of psychologisch
gebabbel
• Wat/wie is de bron?
• Is de bewering redelijk of extreem?
• Wat is het bewijsmateriaal?
• Kan de conclusie door een vervorming zijn beïnvloed? Emotionele
bias / selectieve waarneming
• Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
• Zijn er voor het probleem verschillende invalshoeken nodig?
1.2 wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven
6 visies op wat ons gedrag bepaalt Samenvatting op p20
• Biologisch
• Cognitief
• Behavioristisch
• Holistisch
• Ontwikkeling
• Sociocultureel
3
, Mis de figuren niet pwp, zijn belangrijk!
1) Het biologisch perspectief: volgens dit standpunt komt onze persoonlijkheid,
voorkeuren, gedragspatronen en vaardigheden voort uit lichamelijke eigenschappen.
2 varianten (neurowetenschap en evolutionaire psychologie)
2) Het cognitieve perspectief: zij richten zich op de cognitieve en geestelijke activiteit.
Zoals gewaarwording, perceptie, leren, denken en het geheugen. Ziet de geest als een
computerachtige machine.
Grondlegger Wilhelm Wundt – ging het bewustzijn verdelen in afzonderlijke
elementen zonder samenhang en puur zintuigelijke ervaringen --- periodiek
systeem = structuralisme
Zijn leerling Titchener vulde dit verder aan in het periodiek systeem
Introspectie: sensorische en emotionele reacties op prikkels
MAAR HIER KWAM KRITIEK OP!!
o KRITIEK : Gestalte psychologie: het bewustzijn zijn meer dan enkel
zintuigelijke ervaringen, geen serie afzonderlijke elementen maar een
geheel
o KRITIEK: Functionalisme : Structuralisme is te beperkt niet enkel de
structuur van het bewustzijn maar de functie is even belangrijk!
o REACTIE: Perspectief op de mens als geheel (twijfels, de onbewuste
geest )
3) Vervolgens was dit perspectief het met NIEMAND eens en kwam het behavioristisch
perspectief : richt zich enkel op het waarneembare gedrag en leren door conditioneren.
Thorndike en Skinner en Ivan Pavlov grondlegger
Humanistisch perspectief verzet zich hier tegen
4) Vervolgens had nog niemand de onbewuste geest aangehaald maar dan kwam het
perspectief op de mens als geheel (Sigmund Freud) Was een reactie op structuralisme.
Onze persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen in ons
onbewuste geest
Psychodynamische perspectief (conflicten en herinneringen uit het onbewuste
naar boven halen)
o Psychoanalyse: therapie vorm ontwikkeld om psychische stoornissen te
behandelen. Waarbij onbewuste gedachten en gevoelens worden
onderzocht.
Humanistisch perspectief: (MASLOW) verzet zich tegen behaviorisme
o De mens is meer dan een passieve ontvanger van omgevingsprikkels. Het
belang aanduiden van innerlijke processen! Zoals zelfontwikkeling,
potentie…
De psychologie van karaktertrekken legt uit dat de verschillen tussen mensen
voortkomen uit hun blijvende eigenschappen en neigingen, zoals:
o Introversie: Een neiging om zich meer naar binnen te richten, voorkeur voor rust en
alleen zijn.
o Extraversie: Een neiging om naar buiten gericht te zijn, genieten van sociale
interactie.
5. Het ontwikkelingsperspectief : de psychologische verandering is het gevolg van een
interactie tussen de erfelijke eigenschappen die in onze genen zijn vastgelegd en de invloed van
onze omgeving. Mensen veranderen op voorspelbare wijze naarmate de invloeden van erfelijkheid
en omgeving zich in de loop van de tijd ontplooien
o Nature vs Nurture
o Behavioristen: nadruk op nurture
4
