Depressiviteit onder jongeren
Een stille crisis met luidruchtige gevolgen, zijn er meer
gesprekken nodig?
Loïs Koopman
Social Work, Inholland
668897
, Depressiviteit onder jongeren
Een stille crisis met luidruchtige gevolgen, zijn er meer gesprekken nodig?
“Vlak voordat ik van plan was om een einde aan mijn leven te maken, deed ik iets wat ik
bijna nooit deed. Ik zocht hulp en belde om drie uur ’s nachts mijn moeder. Ik wilde eigenlijk
niet dood”, vertelt de vierentwintigjarige Thijs, die in 2017 een poging tot zelfdoding deed.
Thijs is opgegroeid in een onstabiele thuissituatie, waarin er sprake was van een
vechtscheiding en suïcidale uitingen vanuit zijn ouders, sindsdien kampt Thijs zelf ook met
suïcidale gedachten. Na een hevige ruzie met een vriend, voelt Thijs zich zo eenzaam dat hij
het leven niet meer ziet zitten en op het punt staat een zelfmoordpoging te doen. “Ik had het
nodig dat mijn moeder zei dat ze van mij hield. Toen realiseerde ik pas wat ik aan het doen
was en werd ik even uit mijn suïcidale gedachten getrokken” voegt Thijs toe aan zijn verhaal
(Haasnoot, 2020). Het verhaal van Thijs staat niet op zichzelf. In Nederland raken jongeren
steeds vaker verstrikt in psychisch lijden dat hen in de schrijnendste gevallen tot absolute
wanhoop drijft, waarna suïcide het gevolg is. In Nederland overlijden jaarlijks ongeveer 300
jongeren onder de 20 jaar aan suïcide, dit is 20 procent van het totaal aantal sterfgevallen
onder jongeren (NJI, 2024). Daarmee is suïcide onder jongeren de meest voorkomende
doodsoorzaak in deze leeftijdsgroep.
Jongeren die lijden aan een depressie en daarbij komend kampen met suïcidale gedachten,
ervaren vaak dat de weg naar hulp te ingewikkeld en te onbereikbaar is. De jongeren hebben
vaak het gevoel dat ze niet gehoord en begrepen worden, waardoor de drempel naar hulp
zoeken alleen maar groter wordt. Dit resulteert er uiteindelijk weer in dat jongeren hun
gevoelens gaan opkroppen, waardoor het risico op een grotere depressie met bijkomende
suïcidale gedachten wordt verhoogd. Daarnaast is het praten over depressie en de dood is
niet voor iedereen gemakkelijk en vanzelfsprekend, zowel voor de jongeren als de
professionals niet. Sommige professionals vinden het lastig om het onderwerp suïcide
bespreekbaar te maken, zo zijn ze bang dat het bespreekbaar maken de problemen alleen
maar verergert (113 zelfmoordpreventie, 2024). Ondanks de gevoeligheid van het onderwerp
is het van groot belang om depressie en suïcidale gedachten onder de jongeren
bespreekbaar te blijven maken. Dit vormt namelijk een essentieel onderdeel van effectieve
suïcidepreventie (IGJ, z.d.).
Oorzaken en maatschappelijke context
De toenemende depressiviteit en suïcide onder jongeren in Nederland is een zorgwekkende
ontwikkeling die niet losstaat van bredere ontwikkelingen in de samenleving. Het betreft geen
individueel probleem, maar een diepgaand sociaal vraagstuk dat wordt beïnvloed door een
complex samenspel van persoonlijke, sociale en maatschappelijke factoren. De voornaamste
oorzaak die jongeren zelf benoemen voor het ontstaan van een depressie is prestatiedruk.
Jongeren ervaren steeds meer druk om te presteren, zowel online als op school, ze hebben
vaak het gevoel dat ze alles moeten kunnen en vergelijken zichzelf vaak met anderen.
Tegelijkertijd voelen ze zich minder verbonden met hun omgeving en wordt eenzaamheid als
een van de grootste oorzaken genoemd, net als mentale klachten (RIVM, z.d.). Dit wordt
versterkt door processen van individualisering, waarbij jongeren steeds vaker worden
benaderd als zelfstandige individuen, in plaats van onderdeel van het collectief (Kleinjan et
al., z.d.).
Een stille crisis met luidruchtige gevolgen, zijn er meer
gesprekken nodig?
Loïs Koopman
Social Work, Inholland
668897
, Depressiviteit onder jongeren
Een stille crisis met luidruchtige gevolgen, zijn er meer gesprekken nodig?
“Vlak voordat ik van plan was om een einde aan mijn leven te maken, deed ik iets wat ik
bijna nooit deed. Ik zocht hulp en belde om drie uur ’s nachts mijn moeder. Ik wilde eigenlijk
niet dood”, vertelt de vierentwintigjarige Thijs, die in 2017 een poging tot zelfdoding deed.
Thijs is opgegroeid in een onstabiele thuissituatie, waarin er sprake was van een
vechtscheiding en suïcidale uitingen vanuit zijn ouders, sindsdien kampt Thijs zelf ook met
suïcidale gedachten. Na een hevige ruzie met een vriend, voelt Thijs zich zo eenzaam dat hij
het leven niet meer ziet zitten en op het punt staat een zelfmoordpoging te doen. “Ik had het
nodig dat mijn moeder zei dat ze van mij hield. Toen realiseerde ik pas wat ik aan het doen
was en werd ik even uit mijn suïcidale gedachten getrokken” voegt Thijs toe aan zijn verhaal
(Haasnoot, 2020). Het verhaal van Thijs staat niet op zichzelf. In Nederland raken jongeren
steeds vaker verstrikt in psychisch lijden dat hen in de schrijnendste gevallen tot absolute
wanhoop drijft, waarna suïcide het gevolg is. In Nederland overlijden jaarlijks ongeveer 300
jongeren onder de 20 jaar aan suïcide, dit is 20 procent van het totaal aantal sterfgevallen
onder jongeren (NJI, 2024). Daarmee is suïcide onder jongeren de meest voorkomende
doodsoorzaak in deze leeftijdsgroep.
Jongeren die lijden aan een depressie en daarbij komend kampen met suïcidale gedachten,
ervaren vaak dat de weg naar hulp te ingewikkeld en te onbereikbaar is. De jongeren hebben
vaak het gevoel dat ze niet gehoord en begrepen worden, waardoor de drempel naar hulp
zoeken alleen maar groter wordt. Dit resulteert er uiteindelijk weer in dat jongeren hun
gevoelens gaan opkroppen, waardoor het risico op een grotere depressie met bijkomende
suïcidale gedachten wordt verhoogd. Daarnaast is het praten over depressie en de dood is
niet voor iedereen gemakkelijk en vanzelfsprekend, zowel voor de jongeren als de
professionals niet. Sommige professionals vinden het lastig om het onderwerp suïcide
bespreekbaar te maken, zo zijn ze bang dat het bespreekbaar maken de problemen alleen
maar verergert (113 zelfmoordpreventie, 2024). Ondanks de gevoeligheid van het onderwerp
is het van groot belang om depressie en suïcidale gedachten onder de jongeren
bespreekbaar te blijven maken. Dit vormt namelijk een essentieel onderdeel van effectieve
suïcidepreventie (IGJ, z.d.).
Oorzaken en maatschappelijke context
De toenemende depressiviteit en suïcide onder jongeren in Nederland is een zorgwekkende
ontwikkeling die niet losstaat van bredere ontwikkelingen in de samenleving. Het betreft geen
individueel probleem, maar een diepgaand sociaal vraagstuk dat wordt beïnvloed door een
complex samenspel van persoonlijke, sociale en maatschappelijke factoren. De voornaamste
oorzaak die jongeren zelf benoemen voor het ontstaan van een depressie is prestatiedruk.
Jongeren ervaren steeds meer druk om te presteren, zowel online als op school, ze hebben
vaak het gevoel dat ze alles moeten kunnen en vergelijken zichzelf vaak met anderen.
Tegelijkertijd voelen ze zich minder verbonden met hun omgeving en wordt eenzaamheid als
een van de grootste oorzaken genoemd, net als mentale klachten (RIVM, z.d.). Dit wordt
versterkt door processen van individualisering, waarbij jongeren steeds vaker worden
benaderd als zelfstandige individuen, in plaats van onderdeel van het collectief (Kleinjan et
al., z.d.).
