Samenvatting tentamen Personen- en familierecht (2024/2025)
Afstamming en ouderschap (Titel 11 Burgerlijk Wetboek 1)
Afstamming: de door de geboorte ontstane betrekking en juridische betrekking tussen ouders
en kinderen.
Regelt het ontstaan van afstamming tussen ouder en kind, maar ook het doorbreken van de
afstamming (denk aan adoptie).
Het afstammingsrecht bevat dwingend recht.
Beginselen:
Het belang van het kind om maximaal twee en minimaal één ouder(s) te hebben..
Het belang van de biologische afstamming (afstammingsgegevens / art. 8 EVRM (Family
life/private life). (rechtszekerheid voor het kind).
Basisprincipes afstammingsrecht:
Art. 1:197 BW: een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in
familierechtelijke betrekking tot elkaar.
Het wettelijk onderscheid tussen een wettig of bastaard kind is verdwenen (uit
Marckx-arrest).
2014: Wet juridisch ouderschap voor vrouwelijke partner van moeder.
Kind uit onbekende donor of uit bekende. In geval van een bekende ontstaat er een nauwe
persoonlijke betrekking. De rechtsgevolgen van een familierechtelijke betrekking werkt zich
uit in gezag, levensonderhoud, naam, erfrecht, nationaliteit, omgang. (juridisch ouderschap
impliceert een familierechtelijke betrekking).
Vaderschap (art. 1:199 BW)
Juridische afstamming is niet perse hetzelfde als biologische afstamming.
Wettelijke terminologie inzake vaderschap: biologische vader (van wie het zaad was),
verwekker (geslachtsgemeenschap), instemmende levensgezel (stemt in met daad die
de verwekking van een kind tot gevolg kan hebben).
Ex. art. 1:199 BW: vader door: a) huwelijk of GP met moeder, b) erkenning indien
niet gehuwd, c) gerechtelijke vaststelling vaderschap (bij weerzin vader) of d) door
adoptie.
Basisregel vader:
- echtgenoot van de moeder uit wie het kind geboren wordt (geldt ook bij geboorte kort na
(dus al zwanger ervoor) de huwelijkssluiting of GP).
- echtgenoot van de moeder uit wie het kind geboren is en het huwelijk binnen 306 dagen
na de geboorte ontbonden wordt door de dood van de echtgenoot.
uitzondering: ontkenning vaderschap (art. 1:200 BW).
Vader door erkenning:
* Wie kan erkennen? Ex. art. 1:199 sub c BW: vader van een kind is de man die het kind
, heeft erkend.
Niet enkel de biologische vader kan het kind erkennen, maar ook de persoon die het kind
niet verwekt heeft (fictie van het vaderschap).
voorwaarden: art. 1:204 lid 1 BW
Wie kan het kind niet erkennen? art. 1:204 lid 1 BW
* huwelijksbeletsel (hele nauwe bloedverwant)
* minderjarige onder de 16 jaar
* er zijn al twee ouders
* zonder toestemming van moeder of kind boven de 12 jaar
* uitzondering: vervangende toestemming rechtbank
Toestemming erkenning:
* Van rechtswege dient de moeder toestemming te geven. In geval dat de moeder dit niet
doet, kan de verwekker van het kind, de biologische vader van het kind die niet de
verwekker is en in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat (bekende
donor/duomoeder) of de instemmende levensgezel vervangende toestemming van de
rechtbank verzoeken.
De rechter zal een belangenafweging maken.
Gerechtelijke vaststelling vaderschap: artt. 1:199 sub d BW jo. 1:207 BW
* Wiens ouderschap kan worden vastgesteld?
Van de verwekker en de instemmende levensgezel
* Wie zijn ontvankelijk in hun verzoek? De moeder en het kind (vader nooit zelf)
(Kan ook nog indien overlijden).
Ontkenning vaderschap dat is ontstaan door huwelijk of GP art. 1:200 BW
* Grond voor ontkenning: de man is niet de biologische vader.
* Wie kan ontkennen? De vader, de moeder of het kind.
Uitzonderingen: art. 1:200 lid 2 en lid 3 BW a) als de man voor het huwelijk kennis
heeft gedragen van de zwangerschap of b) als de man heeft ingestemd met een daad die de
verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad.
Uitzondering op uitzondering: art. 1:200 lid 4 BW: als moeder de ‘vader’ bedrogen
heeft omtrent de verwekking.
* Rechtsgevolgen ontkenning: art. 1:202 BW: door de ontkenning wordt het door huwelijk
ontstane vaderschap geacht nooit gevolgen te hebben gehad. (door ontkenning ontstaat
echter geen vordering voor teruggave van kosten gemaakt door de reeds ontkende vader
(art. 1:82 BW).
Vernietiging vaderschap ontstaan door erkenning: art. 1:205 BW.
* Grond voor vernietiging: de erkenner is niet de biologische vader.
* Wie kan vernietigen? a) het kind, tenzij erkenning heeft plaatsgevonden tijdens
meerderjarigheid, b) erkenner, als erkenning onder invloed van wilsgebrek is gedaan
(bedrog), c) de moeder, als zij door een wilsgebrek bewogen is haar toestemming tot
erkenning te verlenen of d) het ministerie, ter bestrijding van schijnerkenningen ter
verkrijging van nationaliteit.
Onmogelijkheid ontkenning of vernietiging vaderschap ontstaan door gerechtelijke
vaststelling ouderschap. Dit is niet mogelijk.
Afstamming en ouderschap (Titel 11 Burgerlijk Wetboek 1)
Afstamming: de door de geboorte ontstane betrekking en juridische betrekking tussen ouders
en kinderen.
Regelt het ontstaan van afstamming tussen ouder en kind, maar ook het doorbreken van de
afstamming (denk aan adoptie).
Het afstammingsrecht bevat dwingend recht.
Beginselen:
Het belang van het kind om maximaal twee en minimaal één ouder(s) te hebben..
Het belang van de biologische afstamming (afstammingsgegevens / art. 8 EVRM (Family
life/private life). (rechtszekerheid voor het kind).
Basisprincipes afstammingsrecht:
Art. 1:197 BW: een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in
familierechtelijke betrekking tot elkaar.
Het wettelijk onderscheid tussen een wettig of bastaard kind is verdwenen (uit
Marckx-arrest).
2014: Wet juridisch ouderschap voor vrouwelijke partner van moeder.
Kind uit onbekende donor of uit bekende. In geval van een bekende ontstaat er een nauwe
persoonlijke betrekking. De rechtsgevolgen van een familierechtelijke betrekking werkt zich
uit in gezag, levensonderhoud, naam, erfrecht, nationaliteit, omgang. (juridisch ouderschap
impliceert een familierechtelijke betrekking).
Vaderschap (art. 1:199 BW)
Juridische afstamming is niet perse hetzelfde als biologische afstamming.
Wettelijke terminologie inzake vaderschap: biologische vader (van wie het zaad was),
verwekker (geslachtsgemeenschap), instemmende levensgezel (stemt in met daad die
de verwekking van een kind tot gevolg kan hebben).
Ex. art. 1:199 BW: vader door: a) huwelijk of GP met moeder, b) erkenning indien
niet gehuwd, c) gerechtelijke vaststelling vaderschap (bij weerzin vader) of d) door
adoptie.
Basisregel vader:
- echtgenoot van de moeder uit wie het kind geboren wordt (geldt ook bij geboorte kort na
(dus al zwanger ervoor) de huwelijkssluiting of GP).
- echtgenoot van de moeder uit wie het kind geboren is en het huwelijk binnen 306 dagen
na de geboorte ontbonden wordt door de dood van de echtgenoot.
uitzondering: ontkenning vaderschap (art. 1:200 BW).
Vader door erkenning:
* Wie kan erkennen? Ex. art. 1:199 sub c BW: vader van een kind is de man die het kind
, heeft erkend.
Niet enkel de biologische vader kan het kind erkennen, maar ook de persoon die het kind
niet verwekt heeft (fictie van het vaderschap).
voorwaarden: art. 1:204 lid 1 BW
Wie kan het kind niet erkennen? art. 1:204 lid 1 BW
* huwelijksbeletsel (hele nauwe bloedverwant)
* minderjarige onder de 16 jaar
* er zijn al twee ouders
* zonder toestemming van moeder of kind boven de 12 jaar
* uitzondering: vervangende toestemming rechtbank
Toestemming erkenning:
* Van rechtswege dient de moeder toestemming te geven. In geval dat de moeder dit niet
doet, kan de verwekker van het kind, de biologische vader van het kind die niet de
verwekker is en in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat (bekende
donor/duomoeder) of de instemmende levensgezel vervangende toestemming van de
rechtbank verzoeken.
De rechter zal een belangenafweging maken.
Gerechtelijke vaststelling vaderschap: artt. 1:199 sub d BW jo. 1:207 BW
* Wiens ouderschap kan worden vastgesteld?
Van de verwekker en de instemmende levensgezel
* Wie zijn ontvankelijk in hun verzoek? De moeder en het kind (vader nooit zelf)
(Kan ook nog indien overlijden).
Ontkenning vaderschap dat is ontstaan door huwelijk of GP art. 1:200 BW
* Grond voor ontkenning: de man is niet de biologische vader.
* Wie kan ontkennen? De vader, de moeder of het kind.
Uitzonderingen: art. 1:200 lid 2 en lid 3 BW a) als de man voor het huwelijk kennis
heeft gedragen van de zwangerschap of b) als de man heeft ingestemd met een daad die de
verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad.
Uitzondering op uitzondering: art. 1:200 lid 4 BW: als moeder de ‘vader’ bedrogen
heeft omtrent de verwekking.
* Rechtsgevolgen ontkenning: art. 1:202 BW: door de ontkenning wordt het door huwelijk
ontstane vaderschap geacht nooit gevolgen te hebben gehad. (door ontkenning ontstaat
echter geen vordering voor teruggave van kosten gemaakt door de reeds ontkende vader
(art. 1:82 BW).
Vernietiging vaderschap ontstaan door erkenning: art. 1:205 BW.
* Grond voor vernietiging: de erkenner is niet de biologische vader.
* Wie kan vernietigen? a) het kind, tenzij erkenning heeft plaatsgevonden tijdens
meerderjarigheid, b) erkenner, als erkenning onder invloed van wilsgebrek is gedaan
(bedrog), c) de moeder, als zij door een wilsgebrek bewogen is haar toestemming tot
erkenning te verlenen of d) het ministerie, ter bestrijding van schijnerkenningen ter
verkrijging van nationaliteit.
Onmogelijkheid ontkenning of vernietiging vaderschap ontstaan door gerechtelijke
vaststelling ouderschap. Dit is niet mogelijk.
