Hoorcollege 1: Abnormal Psychology: past and present
Wat is psychologische abnormaliteit?
Het is en blijft lastig te definiëren. Een tot nu toe best aansluitende definitie is de vier
D’s: deviant- distressing- dysfunctional- dangerous.
1. Deviant: anders, extreem, ongewoon en bizar van het idee van normaal
functioneren van de samenleving. Dit hangt samen met normen van de
samenleving de gevormd worden door cultuur, geschiedenis, gewoontes,
technologie etc. Daarnaast hebben specifieke omstandigheden een aandeel in
het oordeel over abnormaal gedrag.
2. Distressing: niet fijn en overstuur makend van de persoon. Dit hangt af van
wat het veroorzaakt.
3. Dysfunctional: disfunctioneren in het dagelijks functioneren (werk, sociale
contacten)
4. Dangerous: gevaar voor zichzelf en anderen (komt niet vaak voor).
Thomas Szasz ziet mentale ziekte als een mythen en noemt het problemen in het
leven wat niet abnormaal is. Tegenwoordig is onderscheid tussen abnormaal en
excentriek erg lastig te zien.
What is treatment?
Alle vormen van therapie hebben 3 essentiële kenmerken (Jerome Frank):
1. Cliënt zoekt verlichting van de hulpgever
2. Getraind en in de sociale omgeving geaccepteerde hulpgever, wiens expertise
wordt geaccepteerd door de cliënt en sociale omgeving.
3. Meerdere contactmomenten tussen de cliënt en hulpgever, waarbij de
hulpgever verandering in emotionele status, attitudes en gedrag probeert te
bewerkstellen.
De manier van therapie hangt af van de instelling, overtuigingen en werkwijze van de
therapeut.
How was abnormality viewed and treated in the past?
,Current trends
In 1950 werd de psychotropische medicatie ontdekt. Als gevolg van
deinstitutionalisatie krijgen veel mensen geen hulp die dit wel zouden moeten
hebben. Vroeger was privé psychotherapie alleen voor de rijke mensen maar
tegenwoordig is dit toegankelijker en voor een bredere doelgroep. Dit mede door
gezondheidszorgdekking. Daarnaast probeert men tegenwoordig doormiddel van
preventie problemen te voorkomen. Hierbij wordt er gebruik gemaakt van positieve
psychologie, waarbij positieve gevoelens centraal staan. Ten slotte staat culturele
psychologie tegenwoordig centraal.
What do clinical researchers do?
Nomothetisch is het zoeken voor een algemene oorzaak of het begrijpen van de
natuur en behandelingen van abnormaliteit.
Hoorcollege 2: Models of abnormality
Een model of paradigma dat bestaat uit een set aannames dat de onderzoekers
helpt om observaties te begrijpen en interpreteren. Ze verklaren fenomenen en zijn
de leidraard voor behandelmethoden en principes.
Biologisch model
Dit model heeft een biologische basis en een medisch perspectief.
Gaat er van uit dat stoornissen het gevolg zijn van het disfunctioneren van
delen van het organisme
, Bij psychische stoornissen wijst dit model in de richting van problemen en
hersen-anatomie en -chemie
Abnormale activiteit van bepaalde neurotransmitters kan leiden tot specifieke
mentale stoornissen (serotonine en depressie). Abnormale activiteit in het endocriene
systeem (hormonen) is ook gerelateerd aan mentale stoornissen (abnormale niveaus
van cortisol is gelinkt aan angst- en stemmingsstoornissen).
Abnormaliteiten in hersenanatomie of chemie zijn soms het gevolg van genetische
overerving. Studies hebben aangetoond dat genetische overerving een belangrijke
rol speelt in stemmingsstoornissen, schizofrenie en andere mentale stoornissen
Genen die bijdragen aan mentale stoornissen kunnen gezien worden als problemen
in overerving
Mutaties
Overgeërfd na mutatie in de familiale lijn
Het resultaat van normale evolutionaire principes
Behandelingen
1. Psychofarmaca (1950 begin gebruik)
Anxiolytica (anti-angst drugs; of ook: kalmeringsmiddelen (barbituraten),
benzodiapines)
Anti-depressiva
Anti-bipolaire drugs (stemmingsstabilisatoren)
Anti-psychotische drugs
2. Hersenstimulatie
Directe of indirecte hersenstimulatie:
Electroconvulsive therapy (ECT) heftige depressie (directe stimulatie)
Transcranial magnetic stimulation (TMS)
Vagus nerve stimulation (VNS)
Deep brain stimulation
3. Psychochirurgie
Hersenchirurgie voor mentale stoornissen (vroeger: lobotomie; nu: ernstig epilepsie)
Sterktes:
Veel aanzien in het veld
Veel kostbare en nieuwe inzichten gegenereerd
Behandelingen vaak effectief, zeker bij ernstige gevallen
Nadelen:
Gelimiteerde kijk op abnormaal functioneren omwille van excluderen van niet-
biologische factoren
Vrij vaak sterke ongewenste neveneffecten
, Psychodynamisch model
Freud (1856-1939) ontwikkelde de psychoanalytische theorie: Volgens deze
theorie wordt gedrag voornamelijk bepaald door onbewuste dynamische psychische
krachten. Suggereerde dat abnormale symptomen het gevolg zijn van conflicten
tussen deze onbewuste psychische krachten.
3 onbewuste krachten bepalen de persoonlijkheid: instinctieve noden, rationeel
denken en morele standaarden:
1. Id: plezier principe (behoefte bevredigen)
2. Ego: realiteitsprincipe (behoeftes id bevredigen maar wel rekening houdend
met realiteit)
3. Superego: moreel principe (normen/waarden en wachten vanuit de
omgeving)
Therapieën: Gebaseerd op oplossen van trauma’s die innerlijke conflicten hebben
veroorzaakt. Volgt de cliënt als een soort gids.
Vrije associatie: alles benoemen wat in de patiënt opkomt.
Therapeut interpretatie: weerstand waardoor therapie niet volledig kan
worden uitgevoerd overdracht van gevoelens en gedrag naar de therapeut
interpreteren van dromen (manifest: wat je bewust herinnerd hebt- latent:
symbolische betekenis van de droom).
Catharsis: herleven van gevoelens.
Working through: zelfde probleem steeds uitwerken
Wat is psychologische abnormaliteit?
Het is en blijft lastig te definiëren. Een tot nu toe best aansluitende definitie is de vier
D’s: deviant- distressing- dysfunctional- dangerous.
1. Deviant: anders, extreem, ongewoon en bizar van het idee van normaal
functioneren van de samenleving. Dit hangt samen met normen van de
samenleving de gevormd worden door cultuur, geschiedenis, gewoontes,
technologie etc. Daarnaast hebben specifieke omstandigheden een aandeel in
het oordeel over abnormaal gedrag.
2. Distressing: niet fijn en overstuur makend van de persoon. Dit hangt af van
wat het veroorzaakt.
3. Dysfunctional: disfunctioneren in het dagelijks functioneren (werk, sociale
contacten)
4. Dangerous: gevaar voor zichzelf en anderen (komt niet vaak voor).
Thomas Szasz ziet mentale ziekte als een mythen en noemt het problemen in het
leven wat niet abnormaal is. Tegenwoordig is onderscheid tussen abnormaal en
excentriek erg lastig te zien.
What is treatment?
Alle vormen van therapie hebben 3 essentiële kenmerken (Jerome Frank):
1. Cliënt zoekt verlichting van de hulpgever
2. Getraind en in de sociale omgeving geaccepteerde hulpgever, wiens expertise
wordt geaccepteerd door de cliënt en sociale omgeving.
3. Meerdere contactmomenten tussen de cliënt en hulpgever, waarbij de
hulpgever verandering in emotionele status, attitudes en gedrag probeert te
bewerkstellen.
De manier van therapie hangt af van de instelling, overtuigingen en werkwijze van de
therapeut.
How was abnormality viewed and treated in the past?
,Current trends
In 1950 werd de psychotropische medicatie ontdekt. Als gevolg van
deinstitutionalisatie krijgen veel mensen geen hulp die dit wel zouden moeten
hebben. Vroeger was privé psychotherapie alleen voor de rijke mensen maar
tegenwoordig is dit toegankelijker en voor een bredere doelgroep. Dit mede door
gezondheidszorgdekking. Daarnaast probeert men tegenwoordig doormiddel van
preventie problemen te voorkomen. Hierbij wordt er gebruik gemaakt van positieve
psychologie, waarbij positieve gevoelens centraal staan. Ten slotte staat culturele
psychologie tegenwoordig centraal.
What do clinical researchers do?
Nomothetisch is het zoeken voor een algemene oorzaak of het begrijpen van de
natuur en behandelingen van abnormaliteit.
Hoorcollege 2: Models of abnormality
Een model of paradigma dat bestaat uit een set aannames dat de onderzoekers
helpt om observaties te begrijpen en interpreteren. Ze verklaren fenomenen en zijn
de leidraard voor behandelmethoden en principes.
Biologisch model
Dit model heeft een biologische basis en een medisch perspectief.
Gaat er van uit dat stoornissen het gevolg zijn van het disfunctioneren van
delen van het organisme
, Bij psychische stoornissen wijst dit model in de richting van problemen en
hersen-anatomie en -chemie
Abnormale activiteit van bepaalde neurotransmitters kan leiden tot specifieke
mentale stoornissen (serotonine en depressie). Abnormale activiteit in het endocriene
systeem (hormonen) is ook gerelateerd aan mentale stoornissen (abnormale niveaus
van cortisol is gelinkt aan angst- en stemmingsstoornissen).
Abnormaliteiten in hersenanatomie of chemie zijn soms het gevolg van genetische
overerving. Studies hebben aangetoond dat genetische overerving een belangrijke
rol speelt in stemmingsstoornissen, schizofrenie en andere mentale stoornissen
Genen die bijdragen aan mentale stoornissen kunnen gezien worden als problemen
in overerving
Mutaties
Overgeërfd na mutatie in de familiale lijn
Het resultaat van normale evolutionaire principes
Behandelingen
1. Psychofarmaca (1950 begin gebruik)
Anxiolytica (anti-angst drugs; of ook: kalmeringsmiddelen (barbituraten),
benzodiapines)
Anti-depressiva
Anti-bipolaire drugs (stemmingsstabilisatoren)
Anti-psychotische drugs
2. Hersenstimulatie
Directe of indirecte hersenstimulatie:
Electroconvulsive therapy (ECT) heftige depressie (directe stimulatie)
Transcranial magnetic stimulation (TMS)
Vagus nerve stimulation (VNS)
Deep brain stimulation
3. Psychochirurgie
Hersenchirurgie voor mentale stoornissen (vroeger: lobotomie; nu: ernstig epilepsie)
Sterktes:
Veel aanzien in het veld
Veel kostbare en nieuwe inzichten gegenereerd
Behandelingen vaak effectief, zeker bij ernstige gevallen
Nadelen:
Gelimiteerde kijk op abnormaal functioneren omwille van excluderen van niet-
biologische factoren
Vrij vaak sterke ongewenste neveneffecten
, Psychodynamisch model
Freud (1856-1939) ontwikkelde de psychoanalytische theorie: Volgens deze
theorie wordt gedrag voornamelijk bepaald door onbewuste dynamische psychische
krachten. Suggereerde dat abnormale symptomen het gevolg zijn van conflicten
tussen deze onbewuste psychische krachten.
3 onbewuste krachten bepalen de persoonlijkheid: instinctieve noden, rationeel
denken en morele standaarden:
1. Id: plezier principe (behoefte bevredigen)
2. Ego: realiteitsprincipe (behoeftes id bevredigen maar wel rekening houdend
met realiteit)
3. Superego: moreel principe (normen/waarden en wachten vanuit de
omgeving)
Therapieën: Gebaseerd op oplossen van trauma’s die innerlijke conflicten hebben
veroorzaakt. Volgt de cliënt als een soort gids.
Vrije associatie: alles benoemen wat in de patiënt opkomt.
Therapeut interpretatie: weerstand waardoor therapie niet volledig kan
worden uitgevoerd overdracht van gevoelens en gedrag naar de therapeut
interpreteren van dromen (manifest: wat je bewust herinnerd hebt- latent:
symbolische betekenis van de droom).
Catharsis: herleven van gevoelens.
Working through: zelfde probleem steeds uitwerken
