1
(Zelf) zorg en begeleiding
Het ondersteuningsproces is verdeeld in 6 stappen :
1. Het verzamelen van informatie :
Realistisch beeld te vormen van de client, ook worden de behoeften en problemen in
kaart gebracht. Om de informatie te verzamelen zijn er verschillende bronnen nodig :
De client, sociaal netwerk, andere professionals, dossier van client en eigen
observatie. De globale hulpvraag van de client, op welke leefgebieden is er hulp
nodig? Dit wordt gedaan dmv. een keukentafelgesprek die uitgevoerd wordt door de
gemeente ( instantie)
2. Vaststellen van behoeften en problemen : Voorkeur om samen met de client vast
stellen welke thema´s aandacht nodig hebben in de begeleiding. Voorbeeld vragen ;
Voor welke behoefte of problemen wil de client graag hulp / wat is de hulpvraag. Wat
kan de client zelf nog. Hierbij is het belangrijk om rekening te houden met de visie
van de naasten.
3. Doelen formuleren: Met een doel wordt beschreven wat de client wil bereiken in de
komende periode. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen Hoofd- en
Subdoelen. Hoofddoelen ; Een doel dat op het moment dat het gesteld wordt
misschien nog onbereikbaar lijkt. Het zijn vaak langetermijndoelen. Subdoelen; zijn
concrete formulering van wat de client wilt bereiken. Dit zijn vaak midden-lange
termijndoelen. ( Smart methode : Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en
tijdgebonden).
4. Een plan maken: Samen met de client een plan van aanpak maken. Waarin de
afspraken komen te staan over welke acties er aan de doelen verbonden worden en
wat de planning daarvan is. Het is belangrijk dat het betrokken sociale netwerk en de
betrokkenen professionals op de hoogte zijn van de afspraken. ( altijd met
toestemming).
5. Uitvoeren: Hier gaan alle betrokkenen aan de slag met de acties uit het
ondersteuningsplan. Het is belangrijk om goed in de gaten te houden wat het verloop
is. Als je ziet dat het plan niet goed aansluit, kan je het beste een paar stappen terug
gaan.
6. Evalueren : Houdt in dat je samen met de client, je collega´s en mogelijk andere
betrokkenen bekijkt wat de ondersteuning heeft opgeleverd. De bevindingen worden
in een digitaal formulier / dossier genoteerd. Evalueren kan op verschillende
manieren; bv. Een geplande gesprek, het kan ook tussendoor ( om het jaar of 1x per
half jaar).
Piramide van Maslow
● 1e laag Fysiologische behoeften ; Voeding, drinken en slaap. Dit zijn
levensbehoeften. Samen met de client op zoek gaan naar mogelijkheden, bv.
aanvraag voedselbank/schuldhulpverlening.
● 2e laag Veiligheid en zekerheid ; Belangrijke factoren zijn geborgenheid en stabiliteit.
Belangrijke onderdeel van de veiligheid is een vaste woning ( veilig gevoel, orde en
structuur). Bv; Voel je je thuis in de wijk? Durf je in de avond alleen over straat?
● 3e laag Sociale acceptatie ; De mens heeft ook behoeften om ergens bij te horen,
vanuit deze behoefte willen mensen contacten en relaties aangaan en deze
onderhouden. Wanneer er niet voldoende aan deze behoefte wordt voldaan, kan
eenzaamheid ontstaan. Belangrijk om te weten is in hoeverre de sociale behoeften
, 2
van de client vervuld wordt, en op welke manier er aan de sociale behoeften gewerkt
kan worden.
● 4e laag Waardering ; De mens wilt er niet alleen bij horen, maar zich ook willen
onderscheiden van de ander. Bv. Door goed te zijn in iets, en erkenning te krijgen.
Cliënten kunnen in hun verleden weinig tot geen waardering gekregen hebben, dat
kan in latere stadium uitten dat ze neiging hebben om zich te bewijzen af in
onaangepaste gedrag waarmee de aandacht getrokken wordt.
● Hoogste laag Zelfactualisatie : Het heeft betrekking op de neiging van de mensen
om te groeien en zich te ontwikkelen totdat de vaardigheden van een persoon
optimaal benut zijn. Zelfactualisatie staat voor een toestand waarbij iemand objectief
en met humor naar de wereld kan kijken.
Empowerment is er op gericht dat mensen ondanks deze factoren, toch de eigen kracht
vinden om hun leven weer meer zin te geven.
Factoren ; Pijn, trauma of een ziekte/aandoening. Daarmee wordt bedoeld dat mensen met
(evt.) ondersteuning in contact komen met hun eigen vermogen en kwaliteiten en op deze
manier weer een stukje eigen regie terug krijgen.
Empowerment in 8 stappen :
1. Verbondenheid ; Ergens bij horen
2. Herstelwerk ; Leren omgaan met eigen kwetsbaarheden
3. Basisvoorwaarden ; Zinvolle dagbesteding
4. Steunende omgeving ; Een luisterende oor
5. Goede hulp ; Mogelijkheden als uitgangspunt nemen
6. Ontluikende zelfgevoel ; Geen patiënten rol
7. Sociale zekerheid ; Informatie over wet- en regelgeving
8. Betrokken leefgemeenschap ; Medemensen om eigen ervaring mee te delen.
● Eigen kracht en kracht gericht werken ; Op welke manier de krachten uit de
omgeving kunnen bijdragen aan de zelfredzaamheid van de client.
● Herstel en herstelgericht werken ; Gaat hier niet om het ´ genezen´ van een
aandoening, met herstel wordt bedoeld dat de client ondanks zijn of haar aandoening
weer grip op het leven krijgt.
● Eigen regie en zelfbeschikking; Eigen regie gaat over het vermogen om zo veel
mogelijk te organiseren en te coördineren van het eigen leven, terwijl bij het
zelfbeschikking meer gaat over het recht om zelf keuzes te maken over hun eigen
lot.
De leefgebiedenwijzer
1. Zingeving : Men zoekt naar een betekenis en dat men de behoefte heeft om te
ervaren dat het leven waarde heeft. Zingeving betekent niet alleen dat iemand dmv.
religie nadenkt over de zin van het bestaan; het gaat er ook om dat iemand dingen
onderneemt die het gevoel van waarde kunnen vergroten. Er zijn een paar begrippen
die zingeving aanduiden o.a. Drijfveren, betekenis, dromen en verlangens, cultuur en
waarden, spiritualiteit en motivatie.
2. Wonen : Dak boven het hoofd, maar denk ook aan dilemma´s van de client of hij/zij
begeleid zelfstandig wilt wonen of in een woonvorm met begeleiding.
Begrippen ; Huisvesting, buurt of wijk, vervoer, HDL.
3. Financiën ; (piramide van maslow)
(Zelf) zorg en begeleiding
Het ondersteuningsproces is verdeeld in 6 stappen :
1. Het verzamelen van informatie :
Realistisch beeld te vormen van de client, ook worden de behoeften en problemen in
kaart gebracht. Om de informatie te verzamelen zijn er verschillende bronnen nodig :
De client, sociaal netwerk, andere professionals, dossier van client en eigen
observatie. De globale hulpvraag van de client, op welke leefgebieden is er hulp
nodig? Dit wordt gedaan dmv. een keukentafelgesprek die uitgevoerd wordt door de
gemeente ( instantie)
2. Vaststellen van behoeften en problemen : Voorkeur om samen met de client vast
stellen welke thema´s aandacht nodig hebben in de begeleiding. Voorbeeld vragen ;
Voor welke behoefte of problemen wil de client graag hulp / wat is de hulpvraag. Wat
kan de client zelf nog. Hierbij is het belangrijk om rekening te houden met de visie
van de naasten.
3. Doelen formuleren: Met een doel wordt beschreven wat de client wil bereiken in de
komende periode. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen Hoofd- en
Subdoelen. Hoofddoelen ; Een doel dat op het moment dat het gesteld wordt
misschien nog onbereikbaar lijkt. Het zijn vaak langetermijndoelen. Subdoelen; zijn
concrete formulering van wat de client wilt bereiken. Dit zijn vaak midden-lange
termijndoelen. ( Smart methode : Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en
tijdgebonden).
4. Een plan maken: Samen met de client een plan van aanpak maken. Waarin de
afspraken komen te staan over welke acties er aan de doelen verbonden worden en
wat de planning daarvan is. Het is belangrijk dat het betrokken sociale netwerk en de
betrokkenen professionals op de hoogte zijn van de afspraken. ( altijd met
toestemming).
5. Uitvoeren: Hier gaan alle betrokkenen aan de slag met de acties uit het
ondersteuningsplan. Het is belangrijk om goed in de gaten te houden wat het verloop
is. Als je ziet dat het plan niet goed aansluit, kan je het beste een paar stappen terug
gaan.
6. Evalueren : Houdt in dat je samen met de client, je collega´s en mogelijk andere
betrokkenen bekijkt wat de ondersteuning heeft opgeleverd. De bevindingen worden
in een digitaal formulier / dossier genoteerd. Evalueren kan op verschillende
manieren; bv. Een geplande gesprek, het kan ook tussendoor ( om het jaar of 1x per
half jaar).
Piramide van Maslow
● 1e laag Fysiologische behoeften ; Voeding, drinken en slaap. Dit zijn
levensbehoeften. Samen met de client op zoek gaan naar mogelijkheden, bv.
aanvraag voedselbank/schuldhulpverlening.
● 2e laag Veiligheid en zekerheid ; Belangrijke factoren zijn geborgenheid en stabiliteit.
Belangrijke onderdeel van de veiligheid is een vaste woning ( veilig gevoel, orde en
structuur). Bv; Voel je je thuis in de wijk? Durf je in de avond alleen over straat?
● 3e laag Sociale acceptatie ; De mens heeft ook behoeften om ergens bij te horen,
vanuit deze behoefte willen mensen contacten en relaties aangaan en deze
onderhouden. Wanneer er niet voldoende aan deze behoefte wordt voldaan, kan
eenzaamheid ontstaan. Belangrijk om te weten is in hoeverre de sociale behoeften
, 2
van de client vervuld wordt, en op welke manier er aan de sociale behoeften gewerkt
kan worden.
● 4e laag Waardering ; De mens wilt er niet alleen bij horen, maar zich ook willen
onderscheiden van de ander. Bv. Door goed te zijn in iets, en erkenning te krijgen.
Cliënten kunnen in hun verleden weinig tot geen waardering gekregen hebben, dat
kan in latere stadium uitten dat ze neiging hebben om zich te bewijzen af in
onaangepaste gedrag waarmee de aandacht getrokken wordt.
● Hoogste laag Zelfactualisatie : Het heeft betrekking op de neiging van de mensen
om te groeien en zich te ontwikkelen totdat de vaardigheden van een persoon
optimaal benut zijn. Zelfactualisatie staat voor een toestand waarbij iemand objectief
en met humor naar de wereld kan kijken.
Empowerment is er op gericht dat mensen ondanks deze factoren, toch de eigen kracht
vinden om hun leven weer meer zin te geven.
Factoren ; Pijn, trauma of een ziekte/aandoening. Daarmee wordt bedoeld dat mensen met
(evt.) ondersteuning in contact komen met hun eigen vermogen en kwaliteiten en op deze
manier weer een stukje eigen regie terug krijgen.
Empowerment in 8 stappen :
1. Verbondenheid ; Ergens bij horen
2. Herstelwerk ; Leren omgaan met eigen kwetsbaarheden
3. Basisvoorwaarden ; Zinvolle dagbesteding
4. Steunende omgeving ; Een luisterende oor
5. Goede hulp ; Mogelijkheden als uitgangspunt nemen
6. Ontluikende zelfgevoel ; Geen patiënten rol
7. Sociale zekerheid ; Informatie over wet- en regelgeving
8. Betrokken leefgemeenschap ; Medemensen om eigen ervaring mee te delen.
● Eigen kracht en kracht gericht werken ; Op welke manier de krachten uit de
omgeving kunnen bijdragen aan de zelfredzaamheid van de client.
● Herstel en herstelgericht werken ; Gaat hier niet om het ´ genezen´ van een
aandoening, met herstel wordt bedoeld dat de client ondanks zijn of haar aandoening
weer grip op het leven krijgt.
● Eigen regie en zelfbeschikking; Eigen regie gaat over het vermogen om zo veel
mogelijk te organiseren en te coördineren van het eigen leven, terwijl bij het
zelfbeschikking meer gaat over het recht om zelf keuzes te maken over hun eigen
lot.
De leefgebiedenwijzer
1. Zingeving : Men zoekt naar een betekenis en dat men de behoefte heeft om te
ervaren dat het leven waarde heeft. Zingeving betekent niet alleen dat iemand dmv.
religie nadenkt over de zin van het bestaan; het gaat er ook om dat iemand dingen
onderneemt die het gevoel van waarde kunnen vergroten. Er zijn een paar begrippen
die zingeving aanduiden o.a. Drijfveren, betekenis, dromen en verlangens, cultuur en
waarden, spiritualiteit en motivatie.
2. Wonen : Dak boven het hoofd, maar denk ook aan dilemma´s van de client of hij/zij
begeleid zelfstandig wilt wonen of in een woonvorm met begeleiding.
Begrippen ; Huisvesting, buurt of wijk, vervoer, HDL.
3. Financiën ; (piramide van maslow)
