SWK 3 opvoeding en opvoedingsondersteuning
hoorcollege 1
wat is opvoeden?
opvoeden: iedere invloed die mensen, onbedoeld of bedoeld, uitoefenen op de
ontwikkeling en het functioneren van het kind
→ kan dus ook onbedoeld, als een ouder je leert fietsen en je valt → en je staat op → je
leert onbedoeld dat ook als niemand je optilt, je zelf kan opstaan
opvoeden gaat eigenlijk vanzelf (en is dus eigenlijk zelfregulatief) → als wij een baby zien
gebeurt dat gewoon
→ protoconversatie (voordat je gaat praten) → als er een baby is tillen ouders deze op en
laten het dingen zien → langzaam komt er ineens een geluidje → ouders herhalen dit en
dan gaat de baby ineens nog een geluidje maken → en langzaam legt het de linkt door
middel van joint attention hoe dingen heten → dit hele proces is onbedoeld en gaat vanzelf
→ normen en waarden is iets wat ouders vanzelf overdragen → bvb gastvrijheid (als er bvb
mensen over de vloer komen vragen je ouders automatisch of ze iets willen eten of drinken)
kenmerken opvoedproces:
★ coregulatie : met min. 2 mensen iets samen doen → samen vormgeven aan de
opvoeding → je hebt thuis iets geleerd (ik bijvoorbeeld met op je telefoon zitten → als
ik ouder wordt heb ik het hier met mama over gehad) en bent daarna samen met je
ouder het meer gaan vormgeven → of bvb dat vakanties veranderen → vroeger met
hele gezin en inmiddels alleen met wie mee kan en ook zelf op vakantie
★ adaptatie : ouders en kinderen passen zich aan aan elkaar)
★ sensitief: gevoelig voor signalen van het kind → je merkt op wat het kind nodig heeft
🌧️ 👶
en responsief reageren: je gaat erop in → dus je reageert daadwerkelijk
→ denk aan het kindje in de regen → meer meer regen
Verdrag van de Rechten van het Kind 1989 → NL 1995
54 verdragen en 3 soorten →
Protectie → het bewaken/verzorgen/beschermen
Participatie → deelnemen van het kind in de maatschappij
Provisierechten → kinderen hebben recht op dingen zoals bvb onderwijs en zorg
kinderen hebben recht op onderwijs → overheid moet voorzieningen zoals kinderdagverblijf
en zorg regelen, maar ouders blijven eindverantwoordelijk
opvoedingsidealen ouders 🧑👩
ontstaan door:
- de eigen opvoeding → als ouder als kind heel erg in de natuur was → zullen dit ook
op hun eigen kids toepassen
- persoonlijkheidsontwikkeling → ouders ontwikkelen zich ook en denken niet meer
zoals zij dachten toen ze tiener of kind waren
- sociale netwerk → als je als ouder veel fijne mensen om je heen hebt kan je daar
ook bvb dingen aan vragen en krijg je daar steun van → maar kan ook druk geven,
want als jouw sociale omgeving vindt dat een kind minimaal HAVO moet halen →
geeft druk
, - maatschappelijke en culturele omgeving → elke cultuur is anders dus ook andere
opvoedingsidealen
universele opvoeddoelen 🌍
❖ we willen dat het fysiek, sociaal en emotioneel goed met ze gaat
❖ economische competenties
🇳🇱
❖ culturele waarden en normen overdragen
Nederalands opvoeddoel
❖ autonomie → dingen alleen kunnen (zijn veel landen waar kids tm hun 19e naar
school worden gebracht
ouders hebben vragen en zorgen over:
schoolprestaties, regels en grenzen, luisteren en gehoorzamen, straffen en belonen,
voeding, zindelijkheid, slapen, driftbuien woede en agressie, doe ik het wel goed als ouder,
spanningen en stress buiten de opvoeding
● ouders gaan hulp en steun vragen bij → familie en vrienden
● behoeften: informatie en advies, praktische en emotionele steun
● vaak ervaren ouders een gat tussen wat zij wensen aan steun en informatie en wat
zij daadwerkelijk krijgen
opvoedingsondersteuning: op intentionele wijze steun bieden aan ouders bij hun opdracht
en taak als opvoeders → ‘opvoeders helpen opvoeden’
zowel brede als smalle definitie
→ brede: het ondersteunen van alle opvoeders (van voetbalcoach en leerkracht tot
professionals van Bureau Jeugdzorg
→ smalle: het ondersteunen van ouders
🎯
doel van opvoedingsondersteuning
🎯
voorkomen van problemen in de opvoeding
🎯
helpen oplossen van bestaande zorgen en problemen
versterken van pedagogische competenties en vaardigheden van ouders
→ grote doel is het laten opgroeien van kinderen tot burgers die meedoen aan de samenlv.
🎯 voorkomen van problemen in de opvoeding → preventie
● algemene preventie → laagdrempelig ‘gewoon probleem’ → bvb mijn kind lust geen
groente → hoe kan ik ervoor zorgen dat dit wel gebeurt
● selectieve preventie → opvoedspanning in het gezin → bvb kind krijgt bij het zien
van broccoli al enorme spanning en woedeaanvallen
● geïndiceerde preventie → een professionele pedagogen hebben gezegd dat ze hier
op moeten gaan focussen → het kindje dat geen broccoli lusten heeft bvb een
eetstoornis gekregen
vormen van opvoedingsondersteuning
- informatie en voorlichting over ontwikkeling van kinderen (folder met info)
- bevorderen van sociale steun en zelfhulp over omgang met kinderen (naar bieb)
- vroegtijdige signalering en verwijzing
- pedagogisch advisering en begeleiding
→ belang van opvoedingsondersteuning is dat het activerend is i.p.v compenserend
, opvoedingsondersteuning in de buurt of rondom huis
rondom huis: partner, vrienden, familieleden, buren,
opvoedtelefoon, internet, vrijwilligers via speciale
programma’s (huisbezoek), kinderopvang,
consultatiebureau
in de buurt: kinderopvang, scholen, buurtcentra,
opvoedsteunpunt, ouder- en kindteams, allerlei projecten
op buurtniveau
Boyhood Film → is een film die over 12 jaar verspreid
wordt. “De film vertelt het verhaal van een gescheiden koppel, Mason en Olivia, die hun
kinderen Samantha en Mason jr opvoeden. Het verhaal volgt Mason 12 jaar.
kijkvragen?: welke zorgen heeft deze moeder en welk sensitief gedrag zie je?
→ geen directe vragen over de film maar wel ‘casussen’
hoorcollege 1
wat is opvoeden?
opvoeden: iedere invloed die mensen, onbedoeld of bedoeld, uitoefenen op de
ontwikkeling en het functioneren van het kind
→ kan dus ook onbedoeld, als een ouder je leert fietsen en je valt → en je staat op → je
leert onbedoeld dat ook als niemand je optilt, je zelf kan opstaan
opvoeden gaat eigenlijk vanzelf (en is dus eigenlijk zelfregulatief) → als wij een baby zien
gebeurt dat gewoon
→ protoconversatie (voordat je gaat praten) → als er een baby is tillen ouders deze op en
laten het dingen zien → langzaam komt er ineens een geluidje → ouders herhalen dit en
dan gaat de baby ineens nog een geluidje maken → en langzaam legt het de linkt door
middel van joint attention hoe dingen heten → dit hele proces is onbedoeld en gaat vanzelf
→ normen en waarden is iets wat ouders vanzelf overdragen → bvb gastvrijheid (als er bvb
mensen over de vloer komen vragen je ouders automatisch of ze iets willen eten of drinken)
kenmerken opvoedproces:
★ coregulatie : met min. 2 mensen iets samen doen → samen vormgeven aan de
opvoeding → je hebt thuis iets geleerd (ik bijvoorbeeld met op je telefoon zitten → als
ik ouder wordt heb ik het hier met mama over gehad) en bent daarna samen met je
ouder het meer gaan vormgeven → of bvb dat vakanties veranderen → vroeger met
hele gezin en inmiddels alleen met wie mee kan en ook zelf op vakantie
★ adaptatie : ouders en kinderen passen zich aan aan elkaar)
★ sensitief: gevoelig voor signalen van het kind → je merkt op wat het kind nodig heeft
🌧️ 👶
en responsief reageren: je gaat erop in → dus je reageert daadwerkelijk
→ denk aan het kindje in de regen → meer meer regen
Verdrag van de Rechten van het Kind 1989 → NL 1995
54 verdragen en 3 soorten →
Protectie → het bewaken/verzorgen/beschermen
Participatie → deelnemen van het kind in de maatschappij
Provisierechten → kinderen hebben recht op dingen zoals bvb onderwijs en zorg
kinderen hebben recht op onderwijs → overheid moet voorzieningen zoals kinderdagverblijf
en zorg regelen, maar ouders blijven eindverantwoordelijk
opvoedingsidealen ouders 🧑👩
ontstaan door:
- de eigen opvoeding → als ouder als kind heel erg in de natuur was → zullen dit ook
op hun eigen kids toepassen
- persoonlijkheidsontwikkeling → ouders ontwikkelen zich ook en denken niet meer
zoals zij dachten toen ze tiener of kind waren
- sociale netwerk → als je als ouder veel fijne mensen om je heen hebt kan je daar
ook bvb dingen aan vragen en krijg je daar steun van → maar kan ook druk geven,
want als jouw sociale omgeving vindt dat een kind minimaal HAVO moet halen →
geeft druk
, - maatschappelijke en culturele omgeving → elke cultuur is anders dus ook andere
opvoedingsidealen
universele opvoeddoelen 🌍
❖ we willen dat het fysiek, sociaal en emotioneel goed met ze gaat
❖ economische competenties
🇳🇱
❖ culturele waarden en normen overdragen
Nederalands opvoeddoel
❖ autonomie → dingen alleen kunnen (zijn veel landen waar kids tm hun 19e naar
school worden gebracht
ouders hebben vragen en zorgen over:
schoolprestaties, regels en grenzen, luisteren en gehoorzamen, straffen en belonen,
voeding, zindelijkheid, slapen, driftbuien woede en agressie, doe ik het wel goed als ouder,
spanningen en stress buiten de opvoeding
● ouders gaan hulp en steun vragen bij → familie en vrienden
● behoeften: informatie en advies, praktische en emotionele steun
● vaak ervaren ouders een gat tussen wat zij wensen aan steun en informatie en wat
zij daadwerkelijk krijgen
opvoedingsondersteuning: op intentionele wijze steun bieden aan ouders bij hun opdracht
en taak als opvoeders → ‘opvoeders helpen opvoeden’
zowel brede als smalle definitie
→ brede: het ondersteunen van alle opvoeders (van voetbalcoach en leerkracht tot
professionals van Bureau Jeugdzorg
→ smalle: het ondersteunen van ouders
🎯
doel van opvoedingsondersteuning
🎯
voorkomen van problemen in de opvoeding
🎯
helpen oplossen van bestaande zorgen en problemen
versterken van pedagogische competenties en vaardigheden van ouders
→ grote doel is het laten opgroeien van kinderen tot burgers die meedoen aan de samenlv.
🎯 voorkomen van problemen in de opvoeding → preventie
● algemene preventie → laagdrempelig ‘gewoon probleem’ → bvb mijn kind lust geen
groente → hoe kan ik ervoor zorgen dat dit wel gebeurt
● selectieve preventie → opvoedspanning in het gezin → bvb kind krijgt bij het zien
van broccoli al enorme spanning en woedeaanvallen
● geïndiceerde preventie → een professionele pedagogen hebben gezegd dat ze hier
op moeten gaan focussen → het kindje dat geen broccoli lusten heeft bvb een
eetstoornis gekregen
vormen van opvoedingsondersteuning
- informatie en voorlichting over ontwikkeling van kinderen (folder met info)
- bevorderen van sociale steun en zelfhulp over omgang met kinderen (naar bieb)
- vroegtijdige signalering en verwijzing
- pedagogisch advisering en begeleiding
→ belang van opvoedingsondersteuning is dat het activerend is i.p.v compenserend
, opvoedingsondersteuning in de buurt of rondom huis
rondom huis: partner, vrienden, familieleden, buren,
opvoedtelefoon, internet, vrijwilligers via speciale
programma’s (huisbezoek), kinderopvang,
consultatiebureau
in de buurt: kinderopvang, scholen, buurtcentra,
opvoedsteunpunt, ouder- en kindteams, allerlei projecten
op buurtniveau
Boyhood Film → is een film die over 12 jaar verspreid
wordt. “De film vertelt het verhaal van een gescheiden koppel, Mason en Olivia, die hun
kinderen Samantha en Mason jr opvoeden. Het verhaal volgt Mason 12 jaar.
kijkvragen?: welke zorgen heeft deze moeder en welk sensitief gedrag zie je?
→ geen directe vragen over de film maar wel ‘casussen’
