Hoofdstuk 1: Politiek en politieke
wetenschap
1.1 Politiek
Politiek heeft betrekking tot de samenleving
omgaan met verschillen en conflicten
‘politika’ = de zaken die met de polis (= oud griekse samenleving) te
maken hebben
Aristotoles noemde mens: ‘zoön politikon’ = een sociaal wezen, dat van
naturen met anderen leeft
Definitie politiek: Politiek is alles wat te maken heeft met het besturen van
een samenleving
Gevolgen politiek beleid:
- Gemm. Levensverwachting van VS opmerkelijk lager dan EU
o Politiek negeert problemen individueel probleem
- Conclusie:
Politiek systeem maakt keuzes, beleid maakt een verschil (gezondheid,
vrijheid…)
Politieke wetenschappen “waarom worden deze keuzes gemaakt?”
Doelstellingen:
Politieke wetenschappen = wetenschappelijke kennis over de politiek, niet
zelf aan politiek doen of deelnemen aan politieke show
1) Kennis: begrip, methoden, actoren, instellingen
2) Begrip: politiek als maatschappelijk proces
, 3) Vaardigheden: kritische, academische, wetenschappelijke analyse
4) Reflexie: politieke wetenschappen als academische discipline
Politiek kan macht uitoefenen (staf) maar moet ons ook beschermen
(zwaard)
Definitie politiek: “alles wat te maken heeft met het besturen van een
samenleving”
- Ruim: elke groep van ‘samenleven’
- Beperkter: gebonden aan bep. Grondgebied
- omgaan met conflicten en verschillen
- Verdere definitie: het proces waarbij samenlevingen op een voor de
leden bindende wijze de regels van hun samenleving bepalen,
bewaren, wijzigen of handhaven
Politiek dynamisch proces op niveaus: ligt niet vast, multi-level
governance
= het vermogen om taken niet op één niveau te beleggen, maar op
verschillende niveaus, en van daaruit af te stemmen en samen te werken
Samenleving: sociale groep die gemeenschappelijk territorium deelt (en
cultuur)
Kan ook op basis van vereniging, …
Bindend: voor de leden (macht is beperkt op eigen volk), afdwingbaar en
sanctioneerbaar
Soeverein= geen gezag boven nationale niveau
Regels van samenleven wettelijke regels (met bindende sancties)
Dubbelzinnige verhouding tegenover regels (vrijheid <-> orde)
,Bepalen, bewaren, wijzigen: verandering = strategie voor bewaren van
pol. Syst.
Regels handhaven: inzetten van leger, inningsdiensten, mijlpalen, …
Regels: zorgen voor controle
Politika = de zaken die met de polis (samenleving oude grieken) te maken
hebben
Wereld verdeeld in staten
Staat = hedendaagse structuur, waarin zich de sturing van samenlevingen
afspeelt
Rooms-karholieke kerk ook belangrijk staat, heeft geen territorium
Variaties in politiek o.b.v. soorten samenlevingen, de inhoud en reikwijdte
1.2 Variaties in politiek
1.2.1 Politiek & territorium
Wereld is verdeeld in staten, politiek o.a. Territoriaal gebonden
Staat= hedendaagse structuur, waarin zich de sturing van samenlevingen
afspeelt
Andere politieke besturen zoals Rooms-Katholieke Kerk ( heeft geen
territorium)
16e eeuw strijd tussen katholieken en liberalen kerk bindt met staten
Wij focussen op territoriale politiek afgebakend in territoriaal
gefundeerde samenleving
Politiek speelt vooral af op bep. grondgebied, in staten gaat verder dan in
vereniging
Variaties door:
- Soorten samenleving
, - Naargelang inhoud en reikwijdte (= hoe ver invloed uitstrekt)
1.2.2 Verschuivende culturele grenzen van de politiek
Vroeger politiek minder reikwijdte, enkel:
- Justitie & binnenlandse zaken
- Defensie & buitenlandse zaken
- Financiën
Later ook controle over vrij economisch verkeer
Marshall sociale rechten ook belangrijk!
Ook cover onderwijs, verkeer, cultuur, gezondheid, …
Samenleving vraagt constant voor nieuwe regels van politiek systeem
Samenleving regels voor politiek (afh. van noden op dat moment)
Westerse wereld veel belang tussen privé & publiek
- Privé politiek niet aanwezig
- Bewegelijke grens ertussen (bv. mishandeling in privé tegen
politieke regels)
- Technologie verstoort privé bv. afluisteren telefoongesprel tegen
terreur
1.2.3 De vormen en structuren van politiek
3de variatie: verschillende inhoud/vormen van politiek (door elke dag andere
kwesties)
Politieke vormen rangschikken met vraag:
“Wat zijn grootste principes die ten grondslag liggen aan het functioneren
van een bestel?” politiek regime
Regimes onderscheiden a.d.h.v. vragen:
- Wie mag besturen?
- Wat gebeurt er met erfgenaam van bestuurder?
wetenschap
1.1 Politiek
Politiek heeft betrekking tot de samenleving
omgaan met verschillen en conflicten
‘politika’ = de zaken die met de polis (= oud griekse samenleving) te
maken hebben
Aristotoles noemde mens: ‘zoön politikon’ = een sociaal wezen, dat van
naturen met anderen leeft
Definitie politiek: Politiek is alles wat te maken heeft met het besturen van
een samenleving
Gevolgen politiek beleid:
- Gemm. Levensverwachting van VS opmerkelijk lager dan EU
o Politiek negeert problemen individueel probleem
- Conclusie:
Politiek systeem maakt keuzes, beleid maakt een verschil (gezondheid,
vrijheid…)
Politieke wetenschappen “waarom worden deze keuzes gemaakt?”
Doelstellingen:
Politieke wetenschappen = wetenschappelijke kennis over de politiek, niet
zelf aan politiek doen of deelnemen aan politieke show
1) Kennis: begrip, methoden, actoren, instellingen
2) Begrip: politiek als maatschappelijk proces
, 3) Vaardigheden: kritische, academische, wetenschappelijke analyse
4) Reflexie: politieke wetenschappen als academische discipline
Politiek kan macht uitoefenen (staf) maar moet ons ook beschermen
(zwaard)
Definitie politiek: “alles wat te maken heeft met het besturen van een
samenleving”
- Ruim: elke groep van ‘samenleven’
- Beperkter: gebonden aan bep. Grondgebied
- omgaan met conflicten en verschillen
- Verdere definitie: het proces waarbij samenlevingen op een voor de
leden bindende wijze de regels van hun samenleving bepalen,
bewaren, wijzigen of handhaven
Politiek dynamisch proces op niveaus: ligt niet vast, multi-level
governance
= het vermogen om taken niet op één niveau te beleggen, maar op
verschillende niveaus, en van daaruit af te stemmen en samen te werken
Samenleving: sociale groep die gemeenschappelijk territorium deelt (en
cultuur)
Kan ook op basis van vereniging, …
Bindend: voor de leden (macht is beperkt op eigen volk), afdwingbaar en
sanctioneerbaar
Soeverein= geen gezag boven nationale niveau
Regels van samenleven wettelijke regels (met bindende sancties)
Dubbelzinnige verhouding tegenover regels (vrijheid <-> orde)
,Bepalen, bewaren, wijzigen: verandering = strategie voor bewaren van
pol. Syst.
Regels handhaven: inzetten van leger, inningsdiensten, mijlpalen, …
Regels: zorgen voor controle
Politika = de zaken die met de polis (samenleving oude grieken) te maken
hebben
Wereld verdeeld in staten
Staat = hedendaagse structuur, waarin zich de sturing van samenlevingen
afspeelt
Rooms-karholieke kerk ook belangrijk staat, heeft geen territorium
Variaties in politiek o.b.v. soorten samenlevingen, de inhoud en reikwijdte
1.2 Variaties in politiek
1.2.1 Politiek & territorium
Wereld is verdeeld in staten, politiek o.a. Territoriaal gebonden
Staat= hedendaagse structuur, waarin zich de sturing van samenlevingen
afspeelt
Andere politieke besturen zoals Rooms-Katholieke Kerk ( heeft geen
territorium)
16e eeuw strijd tussen katholieken en liberalen kerk bindt met staten
Wij focussen op territoriale politiek afgebakend in territoriaal
gefundeerde samenleving
Politiek speelt vooral af op bep. grondgebied, in staten gaat verder dan in
vereniging
Variaties door:
- Soorten samenleving
, - Naargelang inhoud en reikwijdte (= hoe ver invloed uitstrekt)
1.2.2 Verschuivende culturele grenzen van de politiek
Vroeger politiek minder reikwijdte, enkel:
- Justitie & binnenlandse zaken
- Defensie & buitenlandse zaken
- Financiën
Later ook controle over vrij economisch verkeer
Marshall sociale rechten ook belangrijk!
Ook cover onderwijs, verkeer, cultuur, gezondheid, …
Samenleving vraagt constant voor nieuwe regels van politiek systeem
Samenleving regels voor politiek (afh. van noden op dat moment)
Westerse wereld veel belang tussen privé & publiek
- Privé politiek niet aanwezig
- Bewegelijke grens ertussen (bv. mishandeling in privé tegen
politieke regels)
- Technologie verstoort privé bv. afluisteren telefoongesprel tegen
terreur
1.2.3 De vormen en structuren van politiek
3de variatie: verschillende inhoud/vormen van politiek (door elke dag andere
kwesties)
Politieke vormen rangschikken met vraag:
“Wat zijn grootste principes die ten grondslag liggen aan het functioneren
van een bestel?” politiek regime
Regimes onderscheiden a.d.h.v. vragen:
- Wie mag besturen?
- Wat gebeurt er met erfgenaam van bestuurder?
