Samenvatting hoofdstuk 3 Attitude en werktevredenheid
Attitude
Theorie van Fishbein en Ajzen
Een houding die je hebt tegenover dingen, mensen, bepaald gedrag of gebeurtenissen.
Hieruit blijkt hoe je over iets denkt en voelt.
Gedragsintentie
De gedragscomponent van een attitude verwijst naar een intentie om je op een bepaalde manier te gedragen. Er
zijn 3 gedragscomponenten:
- Cognitief = evaluatie
- Affectief = gevoel
- Gedrag = actie/houding
Leon Festinger (1960)
Komt gedrag altijd voort uit attitudes?
Nee hoeft niet. Cognitieve dissonantie: wanneer twee of meer attitudes van iemand met elkaar botsen of wanneer
gedrag en attitudes tegenstrijdig zijn.
Cognitieve dissonantie: verwijst naar elke mogelijke inconsistentie die een individu kan waarnemen tussen twee of
meer attitudes of tussen gedrag en attitudes.
Of wij iets aan onze dissonantie willen doen, hangt af van verschillende factoren:
- Het belang van de attitudes die de dissonantie veroorzaken
- De invloed die je over de elementen denkt te hebben
- De beloning van dissonantie
Uit onderzoek blijkt inderdaad steevast dat mensen streven naar consistentie in hun attitudes en tussen hun
attitudes en gedrag. Dat doen ze door (1) hun attitude te veranderen (2) hun gedrag te veranderen of (3) door het
verschil tussen attitude en gedrag te rationaliseren.
Moderatorvariabelen
‘Onderdrukkers/versterkers’ van het verband tussen attitude en gedrag:
- Belang attitude
- Mate specificiteit
- Toegankelijkheid
- Aanwezigheid sociale druk
- Directe ervaring met attitude
Voornaamste attitudes ten aanzien van werk
- Werkbetrokkenheid: empowerment, identificeren zich sterk met het werk wat ze doen.
- Werktevredenheid: positief gevoel over het werk op basis van een beoordeling van de kenmerken ervan.
(werk zelf, salaris, promotie, collega’s, superieuren).
- Bevlogenheid: de toewijding en enthousiasme waarmee mensen hun werk uitvoeren.
Bevlogenheid is gekenmerkt door (schaufeli & bakker, 2008):
1. Vitaliteit: bruisend van energie, onvermoeibaar
2. Toewijding: sterke betrokkenheid bij het werk
3. Absorptie: opgaan in je werk, tijd gaat snel
Reacties (4) op werkontevredenheid op de werkvloer:
1. Exit (actief/destructief)
2. Stem (actief/constructief), verbeteren op proberen op te lossen
3. Loyaliteit (passief/constructief), vertrouwen op goede afloop
4. Verwaarlozing (passief/destructief)
- Werk(on)tevredenheid en voorbeeldig werkgedrag
- Werk(on)tevredenheid en klanttevredenheid
- Werk(on)tevredenheid en verzuim
, Samenvatting hoofdstuk 4 persoonlijkheid en waarden
Persoonlijkheid
Combinatie van betrekkelijk constante psychologische trekken die we gebruiken om iemand te classificeren.
Wat is het meest bepalend voor je persoonlijkheid?
- Nature: persoonlijkheid al vanaf de geboorte = erfelijkheidsbenadering
- Nuture: gevoed door iemand / interactie met omgeving = omgevingsbenadering
Omgeving verwijst naar opvoeding, scholing en de specifieke training voor een beroep.
- Omgevingsbenadering: vanuit dat alle gedrag is aangeleerd.
- Erfelijkheidsbenadering: voeren aan dat de ultieme verklaring voor iemands persoonlijkheid de moleculaire
structuur is van de genen in de chromosomen.
Ernst Kretschmer
Ontwikkelde een persoonlijkheidstypologie op basis van lichaamsbouw.
leptosoom – atletisch – picnisch
, Persoonlijkheidskenmerk
Bepaald gedragskenmerk door een persoon in diverse situaties bij herhaling en vaak op dezelfde manier wordt
vertoond.
Myers-Briggs Type Idicator
(Persoonlijkheidsmodellen) Test bestaande uit honderd uitspraken.
Aan de hand van deze uitspraken kunnen mensen aangeven hoe ze zich gewoonlijk voelen of handelen in bepaalde
situaties.
- Extrovert vs. introvert= sociaal, spraakzaak en assertief, halen energie uit omgeving. vs. Verlegen en stil,
halen energie uit zichzelf door zich terug te trekken/af te zonderen.
- Observeren vs. intuïtieve= letten op feiten en praktisch ingesteld. Oog voor detail. vs. Vertrouwen op
onbewuste processen en zien meer het totaalbeeld
- Denken vs. gevoel= pakken problemen aan met logisch redeneren vs. Gaan meer af op hun persoonlijke
waarden en emoties bij oplossen van problemen.
- Oordeel (beoordelaars) vs. Waarnemen (ontvankelijk) = touwtje graag in eigen handen, willen ordelijke,
overzichtelijke wereld vs. Flexibel en reageren spontaan op nieuwe indrukken.
Big five
- Openheid voor ervaring: betreft de interesse en fascinatie voor nieuwe dingen
- Consciëntieus (plichtsgetrouwheid, nauwgezetheid): betrouwbaar, ordelijk en plichtsgetrouw
- Extraverted (extraversie): hoeverre iemand zich op zijn gemak voelt in relaties met anderen
- Agreeableness (inschikkelijkheid, vriendelijkheid): neiging zich te richten naar anderen, hartelijk
- Neurotisch (vs. emotionele stabiliteit): nerveus, angstig en onzeker vs. weerbaarheid tegen stress, kalm en
zelfvertrouwen.
Andere persoonlijkheidskenmerken die gedrag in organisaties beïnvloeden
1. Zelfbeeld/zelfevaluatie – Mensen met een positief zelfbeeld houden van zichzelf, zien zichzelf als effectief en
capabel, en denken dat ze controle hebben over hun omgeving. Mensen met een
negatief zelfbeeld hebben vaak een hekel aan zichzelf, zijn onzeker over hun
capaciteiten en zien zichzelf als machteloos tegenover de omgeving.
2. Locus of control - zegt iets over de mate waarin mensen denken dat ze hun lot in eigen handen hebben.
Interne – sterke interne LoC geeft aan dat iemand veronderstelt dat hij volledige zeggenschap heeft over zijn
keuzen, en dan zijn resultaten dus het gevolg zijn van zijn eigen handelen. Gelooft dat hij zijn eigen
Attitude
Theorie van Fishbein en Ajzen
Een houding die je hebt tegenover dingen, mensen, bepaald gedrag of gebeurtenissen.
Hieruit blijkt hoe je over iets denkt en voelt.
Gedragsintentie
De gedragscomponent van een attitude verwijst naar een intentie om je op een bepaalde manier te gedragen. Er
zijn 3 gedragscomponenten:
- Cognitief = evaluatie
- Affectief = gevoel
- Gedrag = actie/houding
Leon Festinger (1960)
Komt gedrag altijd voort uit attitudes?
Nee hoeft niet. Cognitieve dissonantie: wanneer twee of meer attitudes van iemand met elkaar botsen of wanneer
gedrag en attitudes tegenstrijdig zijn.
Cognitieve dissonantie: verwijst naar elke mogelijke inconsistentie die een individu kan waarnemen tussen twee of
meer attitudes of tussen gedrag en attitudes.
Of wij iets aan onze dissonantie willen doen, hangt af van verschillende factoren:
- Het belang van de attitudes die de dissonantie veroorzaken
- De invloed die je over de elementen denkt te hebben
- De beloning van dissonantie
Uit onderzoek blijkt inderdaad steevast dat mensen streven naar consistentie in hun attitudes en tussen hun
attitudes en gedrag. Dat doen ze door (1) hun attitude te veranderen (2) hun gedrag te veranderen of (3) door het
verschil tussen attitude en gedrag te rationaliseren.
Moderatorvariabelen
‘Onderdrukkers/versterkers’ van het verband tussen attitude en gedrag:
- Belang attitude
- Mate specificiteit
- Toegankelijkheid
- Aanwezigheid sociale druk
- Directe ervaring met attitude
Voornaamste attitudes ten aanzien van werk
- Werkbetrokkenheid: empowerment, identificeren zich sterk met het werk wat ze doen.
- Werktevredenheid: positief gevoel over het werk op basis van een beoordeling van de kenmerken ervan.
(werk zelf, salaris, promotie, collega’s, superieuren).
- Bevlogenheid: de toewijding en enthousiasme waarmee mensen hun werk uitvoeren.
Bevlogenheid is gekenmerkt door (schaufeli & bakker, 2008):
1. Vitaliteit: bruisend van energie, onvermoeibaar
2. Toewijding: sterke betrokkenheid bij het werk
3. Absorptie: opgaan in je werk, tijd gaat snel
Reacties (4) op werkontevredenheid op de werkvloer:
1. Exit (actief/destructief)
2. Stem (actief/constructief), verbeteren op proberen op te lossen
3. Loyaliteit (passief/constructief), vertrouwen op goede afloop
4. Verwaarlozing (passief/destructief)
- Werk(on)tevredenheid en voorbeeldig werkgedrag
- Werk(on)tevredenheid en klanttevredenheid
- Werk(on)tevredenheid en verzuim
, Samenvatting hoofdstuk 4 persoonlijkheid en waarden
Persoonlijkheid
Combinatie van betrekkelijk constante psychologische trekken die we gebruiken om iemand te classificeren.
Wat is het meest bepalend voor je persoonlijkheid?
- Nature: persoonlijkheid al vanaf de geboorte = erfelijkheidsbenadering
- Nuture: gevoed door iemand / interactie met omgeving = omgevingsbenadering
Omgeving verwijst naar opvoeding, scholing en de specifieke training voor een beroep.
- Omgevingsbenadering: vanuit dat alle gedrag is aangeleerd.
- Erfelijkheidsbenadering: voeren aan dat de ultieme verklaring voor iemands persoonlijkheid de moleculaire
structuur is van de genen in de chromosomen.
Ernst Kretschmer
Ontwikkelde een persoonlijkheidstypologie op basis van lichaamsbouw.
leptosoom – atletisch – picnisch
, Persoonlijkheidskenmerk
Bepaald gedragskenmerk door een persoon in diverse situaties bij herhaling en vaak op dezelfde manier wordt
vertoond.
Myers-Briggs Type Idicator
(Persoonlijkheidsmodellen) Test bestaande uit honderd uitspraken.
Aan de hand van deze uitspraken kunnen mensen aangeven hoe ze zich gewoonlijk voelen of handelen in bepaalde
situaties.
- Extrovert vs. introvert= sociaal, spraakzaak en assertief, halen energie uit omgeving. vs. Verlegen en stil,
halen energie uit zichzelf door zich terug te trekken/af te zonderen.
- Observeren vs. intuïtieve= letten op feiten en praktisch ingesteld. Oog voor detail. vs. Vertrouwen op
onbewuste processen en zien meer het totaalbeeld
- Denken vs. gevoel= pakken problemen aan met logisch redeneren vs. Gaan meer af op hun persoonlijke
waarden en emoties bij oplossen van problemen.
- Oordeel (beoordelaars) vs. Waarnemen (ontvankelijk) = touwtje graag in eigen handen, willen ordelijke,
overzichtelijke wereld vs. Flexibel en reageren spontaan op nieuwe indrukken.
Big five
- Openheid voor ervaring: betreft de interesse en fascinatie voor nieuwe dingen
- Consciëntieus (plichtsgetrouwheid, nauwgezetheid): betrouwbaar, ordelijk en plichtsgetrouw
- Extraverted (extraversie): hoeverre iemand zich op zijn gemak voelt in relaties met anderen
- Agreeableness (inschikkelijkheid, vriendelijkheid): neiging zich te richten naar anderen, hartelijk
- Neurotisch (vs. emotionele stabiliteit): nerveus, angstig en onzeker vs. weerbaarheid tegen stress, kalm en
zelfvertrouwen.
Andere persoonlijkheidskenmerken die gedrag in organisaties beïnvloeden
1. Zelfbeeld/zelfevaluatie – Mensen met een positief zelfbeeld houden van zichzelf, zien zichzelf als effectief en
capabel, en denken dat ze controle hebben over hun omgeving. Mensen met een
negatief zelfbeeld hebben vaak een hekel aan zichzelf, zijn onzeker over hun
capaciteiten en zien zichzelf als machteloos tegenover de omgeving.
2. Locus of control - zegt iets over de mate waarin mensen denken dat ze hun lot in eigen handen hebben.
Interne – sterke interne LoC geeft aan dat iemand veronderstelt dat hij volledige zeggenschap heeft over zijn
keuzen, en dan zijn resultaten dus het gevolg zijn van zijn eigen handelen. Gelooft dat hij zijn eigen
