Samenvatting Sociologie

Sociologie
H1

Selectieve waarneming: hoewel we allemaal in dezelfde maatschappij leven, hebben we
daarvan niet per se allemaal dezelfde voorstelling. Verschillende mensen kunnen een
verschillende kijk op hun (sociale) omgeving hebben.

Sociologie: de wetenschap die het samenleven van mensen binnen grotere en kleinere
verbanden empirisch bestudeert.
Kenmerk > een manier van denken die alle activiteiten en voortbrengselen van mensen in
verband.

Socialisatie: leerprocessen waarbij nieuwelingen in de samenleving of groeperingen
gangbare sociale/ culturele vaardigheden zich eigen maken.

Referentiekader: geheel van kennis, verklaringen en oordelen met betrekking tot hun
(sociale) omgeving. De ervaringen die wij samen met onzen opdoen. Behalve aan deze
directe ervaringen ontlenen wij ons referentiekader gedeeltelijk aan onze opvoeding en ons
onderwijs: daarmee nemen wij ook indirect deel aan de ervaringen van onze voorgangers.

Selectieve perceptie: sociale waarneming, hoe mensen kijken naar sociale verschijnselen.
(perception) > wat wij zien of horen
Selective exposure: houdt in dat het selecteren al begint bij waar wij ons voor openstellen of
waaraan we worden blootgesteld.
Selective retention: wat wij onthouden van wat wij hebben waargenomen.

Sociale constructie van de werkelijkheid: mensen zijn sociaal ‘geprogrammeerd’ om dingen
op een bepaalde wijze waar te nemen en er op een specifieke wijze op te reageren.

Zakelijke werkelijkheid > objectief
Beleefde werkelijkheid > subjectief
- zoals het verschil tussen de gemeten temperatuur en de gevoelstemperatuur.

H5

Socialisatie
- Verwijst naar alles wat voortkomt of al eerder is voortgekomen uit de wisselwerking tussen
mensen (interactie)
- Het proces waarin je, bewust en onbewust, aangeleerd krijgt je sociaal te gedragen binnen
de groepen waartoe je behoort.
- Omvat de (leer)processen waarbij ‘nieuwelingen’ in brede zin zich de in de samenleving en
in groeperingen daarbinnen gangbare sociale en culturele vaardigheden eigen maken.
- Primaire groepen: gezin, familie en aanverwante groepen. (enculturatie)
- Primaire socialisatie: aangeleerd gedrag binnen het gezin, de familie en aanverwante
groepen.
- Secundaire groepen: school, werk, gemeenschap. (acculturatie)


1

, - Bij secundaire socialisatie gaat het om al het gedrag wat je aangeleerd krijgt na de primaire
socialisatie. Het gaat hier dus om grotere verbanden waarbinnen je begeeft.

Tijdens je gehele leven word je gesocialiseerd door de verschillende groepen waartoe je (in
verschillende fasen van je leven) behoort. Het is dus een doorlopend proces. In de sociologie
onderscheiden we socialisators en socialiserende instanties die ons socialiseren.


Voorbeelden socialisators:
 Ouders/opvoeders
 Broertjes/zusjes
 Vrienden
 Klasgenoten

Voorbeelden socialiserende instanties:

 Sportvereniging
 Het onderwijs
 Kerkgemeenschap
 En ook: Rechtbank, Juridisch Loket, Gerechtsdeurwaarderskantoor, Gemeente

H6
Normen: de bindende verwachtingen voor het handelen of niet handelen door het leden van
een samenleving of groepering Een essentieel kenmerk van normen is dat men ervan afwijkt;
dat wil zeggen dat als iemand niet voldoet (of extra goed voldoet) aan een bepaalde
verwachting, de omstanders hem op een manier bestraffen of belonen. Soms worden
mensen zich pas door zo een afwijzing bewust van een norm.

Waarden: collectief bewuste voorstellingen over wat mensen als goed en juist beschouwen

De hiervoor genoemde constateringen zijn van de meer abstracte waarden. Omdat de
normen uit waarden voortkomen is het dus logischer te spreken over waarden en normen
i.p.v. normen en waarden.

Waarden kunnen variëren van heel belangrijk tot zeer onbelangrijk en vormen de kern van
de cultuur. Bij cultuurveranderingen kun je daarom spreken van waardenverandering, dat
zeer langzaam gebeurt. Er is soms ook sprake van verandering van de inhoud van waarden
die belangrijk blijven.

Het verschil tussen waarde en belang is soms moeilijk te zien. Bij waarde zegt men vaak ik
wil.. (eerlijk, moedig of trouw zijn). De werkwoorden zijn is hier van belang. Wanneer het om
belangen gaat zegt men bijv. zegt men macht hebben, geld hebben. Het werkwoord hebben
is hier van belang.

Universals: Kenmerken van de subcultuur die overeenkomen met de dominante en/of
andere subculturen (fries)
De cultuurelementen die typerend zijn voor de leden van bepaalde groeperingen binnen de
samenleving, zoals sociale milieus, levensbeschouwelijke formaties, beroepsgroepen of

2