Chronische aandoeningen aantekeningen
Introductie
Als Sportkundige binnen Aangepast Sporten kun je mensen begeleiden zoals:
- Inactief persoon binnen een AS-doelgroep
- Startende sporter met een beperking/ aandoening
- AS-Sporter met een veranderwens (nieuwe sport/ gezonder)
- AS-Sporter met wens voor (para)topsport
Meikirch model:
De vijf interactieve componenten van gezondheid
a. De eisen van het leven
b. Biologische mogelijkheden
c. Persoonlijke mogelijkheden
d. Sociale determinanten
e. Omgevingsdeterminanten
Chronische ziekten:
- Irreversibele aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met een relatief
lange ziekteduur.
- Een chronische ziekte gaat doorgaans gepaard met pijn, geestelijk lijden,
beperkingen in functioneren of andere klachten.
- De mate waarin mensen hinder ondervinden verschilt per ziekte en per individu.
- In Nederland wordt, afhankelijk van de ziekte, een termijn van het aanhouden van de
klacht van langer dan 6 weken tot 6 maanden gehanteerd.
Er zijn diverse chronische ziekten te onderscheiden:
1. Levensbedreigende ziekten (zoals kanker en CVA/beroerte);
2. Aandoeningen die tot periodiek terugkerende klachten leiden, (zoals astma en
epilepsie);
3. Aandoeningen die progressief verslechteren en invaliderend van aard zijn (zoals
reumatoïde artritis en chronisch hartfalen);
4. Chronische psychiatrische aandoeningen.
Wetenschappelijke bewijsvoering:
Betrouwbaarheid (precisie en reproduceerbaarheid)
Validiteit (geldigheid, accuraatheid)
Determinant – uitkomst
• Etiologische factoren (risicofactoren)
• Diagnostische factoren (indicatoren van aanwezigheid ziekte)
• Prognostische factoren (hoe loopt het af)
,Incidentie: hoe vaak wordt de ziekte in een bepaalde periode gediagnosticeerd (nieuwe
gevallen)
Prevalentie: deel van de populatie dat de ziekte heeft - op een gegeven tijdstip (alle levende
mensen die de ziekte hebben)
Morbiditeit: ziektecijfer
Multi-morbiditeit: meer dan één (chronische) ziekte in één individu.
Verklaring multi-morbiditeit:
- Co-occurring multi-morbiditeit = toeval (Bijv: COPD en toevallig ook osteoporose).
- Causale multi-morbiditeit = twee ziekten hebben eenzelfde risicofactor. (Bijv:
overgewicht is een risicofactor voor zowel diabetes mellitus als artrose)
- Complicerende multi-morbiditeit = bekende complicaties van een ziekte waarbij het
ontstaan van de ziekte aan de complicatie vooraf gaat. (Bijv: retinopathie of
diabetesvoet bij diabetes mellitus)
Mensen met een chronische aandoening worden gekenmerkt door:
- Een lang behandeltraject
- Frequente zorgbezoeken
- Angst om de ziektelast te verergeren bij verandering
- Weinig leefstijlbegeleiding binnen en buiten de zorg
ICF: International Classification of Functioning, Disability and Health
Model waar je het functioneren van een persoon kan bepalen.
Functies: Fysiologische en mentale eigenschappen van het menselijk organisme
Anatomische eigenschappen: Positie, aanwezigheid, vorm en continuïteit van onderdelen
van het menselijk lichaam.
Activiteiten: Onderdelen van iemands handelen (zoals oplossen van problemen, zich
verplaatsen, ADL).
Participatie: Iemands deelname aan het maatschappelijk leven (zoals (on)betaald werk,
sociale activiteiten, sport, recreatie)
Externe factoren: Iemands fysieke en sociale omgeving (geneesmiddelen, bril, huisvesting,
familie, geld, klimaat, sociale normen, voorzieningen in de buurt)
Persoonlijke factoren: Iemands individuele achtergrond (leeftijd, geslacht, sociale status,
levenservaring, eigenwaarde)
,Het hart
Coronaire aandoeningen
Vernauwing/ verkalking in de kransslagaders leidt tot ischemie
(zuurstoftekort).
Atherosclerose of plaquevorming is een ander woord voor
verkalking, dit komt door een slechte leefstijl.
Agina pectoris:
Tijdelijk zuurstoftekort in de hartspier tijdens/vlak na inspanning of stress door vernauwing
in coronaire vaten.
Symptomen zijn; de pijn duurt korter dan 5 minuten, drukkende pijn op de borst, zweten,
misselijkheid, uitstralende pijn naar: armen, hals, kaak, rug/maag
Er bestaan 2 vormen van agina pectoris: je hebt de stabiele variant, die komt voor tijdens of
na inspanning en kan je dus verwachten.
En dan heb je de instabiele variant, dan komt het op onverwachte momenten, deze variant is
ook minder goed te behandelen.
, Hartinfarct:
Een langdurig zuurstoftekort in de hartspier met necrose (afsterving van weefsel) als gevolg
door afsluiting coronaire vaten.
Symptomen zijn; de pijn duurt meer dan 5
minuten, beklemmende pijn midden in de
borst of iets naar links, zweten, misselijkheid,
onrustig gevoel/ angst, medicijnen (nitraten,
verslappen de spieren van bloedvaten) helpen
onvoldoende, uitstralende pijn naar:
onderkaak, hals, armen, rug, maag, tussen
schouderbladen (vrouwen)
Cholesterol:
Cholesterol is een bouwstof voor nieuwe cellen en hormonen, word aangemaakt in de lever,
word opgenomen uit voeding.
Afkortingen:
TC = Totaal Cholesterol
LDL = slecht cholesterol (low density lipoprotein)
HDL = goed cholesterol (high density lipoprotein)
LDL transporteert cholesterol van de lever naar het lichaam, en zorgt dat het makkelijk
door de celwand heen kan, HDL brengt het overtollige cholesterol weer terug naar de lever
om te worden afgebroken (HDL = soort stofzuiger).
Totaal cholesterol moet ongeveer < 5,0 mmol/l zijn, als het > 8,0 mmol/l is dan is dat
zorgwekkend.
LDL moet < 3 mmol/l zijn.
HDL moet bij mannen >1,0 mmol/l zijn en bij vrouwen moet dat >1,2 mmol/l zijn.
Medicijnen die je voor een te hoge cholesterol kan gebruiken zijn; bloedverdunners,
cholesterolverlagers, bloeddrukverlagers, bètablokkers en nitraten.
Medische procedures die toegepast kunnen worden voor een te hoge cholesterol zijn;
dotteren/ stentplaatsing en een bypassoperatie.
Introductie
Als Sportkundige binnen Aangepast Sporten kun je mensen begeleiden zoals:
- Inactief persoon binnen een AS-doelgroep
- Startende sporter met een beperking/ aandoening
- AS-Sporter met een veranderwens (nieuwe sport/ gezonder)
- AS-Sporter met wens voor (para)topsport
Meikirch model:
De vijf interactieve componenten van gezondheid
a. De eisen van het leven
b. Biologische mogelijkheden
c. Persoonlijke mogelijkheden
d. Sociale determinanten
e. Omgevingsdeterminanten
Chronische ziekten:
- Irreversibele aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met een relatief
lange ziekteduur.
- Een chronische ziekte gaat doorgaans gepaard met pijn, geestelijk lijden,
beperkingen in functioneren of andere klachten.
- De mate waarin mensen hinder ondervinden verschilt per ziekte en per individu.
- In Nederland wordt, afhankelijk van de ziekte, een termijn van het aanhouden van de
klacht van langer dan 6 weken tot 6 maanden gehanteerd.
Er zijn diverse chronische ziekten te onderscheiden:
1. Levensbedreigende ziekten (zoals kanker en CVA/beroerte);
2. Aandoeningen die tot periodiek terugkerende klachten leiden, (zoals astma en
epilepsie);
3. Aandoeningen die progressief verslechteren en invaliderend van aard zijn (zoals
reumatoïde artritis en chronisch hartfalen);
4. Chronische psychiatrische aandoeningen.
Wetenschappelijke bewijsvoering:
Betrouwbaarheid (precisie en reproduceerbaarheid)
Validiteit (geldigheid, accuraatheid)
Determinant – uitkomst
• Etiologische factoren (risicofactoren)
• Diagnostische factoren (indicatoren van aanwezigheid ziekte)
• Prognostische factoren (hoe loopt het af)
,Incidentie: hoe vaak wordt de ziekte in een bepaalde periode gediagnosticeerd (nieuwe
gevallen)
Prevalentie: deel van de populatie dat de ziekte heeft - op een gegeven tijdstip (alle levende
mensen die de ziekte hebben)
Morbiditeit: ziektecijfer
Multi-morbiditeit: meer dan één (chronische) ziekte in één individu.
Verklaring multi-morbiditeit:
- Co-occurring multi-morbiditeit = toeval (Bijv: COPD en toevallig ook osteoporose).
- Causale multi-morbiditeit = twee ziekten hebben eenzelfde risicofactor. (Bijv:
overgewicht is een risicofactor voor zowel diabetes mellitus als artrose)
- Complicerende multi-morbiditeit = bekende complicaties van een ziekte waarbij het
ontstaan van de ziekte aan de complicatie vooraf gaat. (Bijv: retinopathie of
diabetesvoet bij diabetes mellitus)
Mensen met een chronische aandoening worden gekenmerkt door:
- Een lang behandeltraject
- Frequente zorgbezoeken
- Angst om de ziektelast te verergeren bij verandering
- Weinig leefstijlbegeleiding binnen en buiten de zorg
ICF: International Classification of Functioning, Disability and Health
Model waar je het functioneren van een persoon kan bepalen.
Functies: Fysiologische en mentale eigenschappen van het menselijk organisme
Anatomische eigenschappen: Positie, aanwezigheid, vorm en continuïteit van onderdelen
van het menselijk lichaam.
Activiteiten: Onderdelen van iemands handelen (zoals oplossen van problemen, zich
verplaatsen, ADL).
Participatie: Iemands deelname aan het maatschappelijk leven (zoals (on)betaald werk,
sociale activiteiten, sport, recreatie)
Externe factoren: Iemands fysieke en sociale omgeving (geneesmiddelen, bril, huisvesting,
familie, geld, klimaat, sociale normen, voorzieningen in de buurt)
Persoonlijke factoren: Iemands individuele achtergrond (leeftijd, geslacht, sociale status,
levenservaring, eigenwaarde)
,Het hart
Coronaire aandoeningen
Vernauwing/ verkalking in de kransslagaders leidt tot ischemie
(zuurstoftekort).
Atherosclerose of plaquevorming is een ander woord voor
verkalking, dit komt door een slechte leefstijl.
Agina pectoris:
Tijdelijk zuurstoftekort in de hartspier tijdens/vlak na inspanning of stress door vernauwing
in coronaire vaten.
Symptomen zijn; de pijn duurt korter dan 5 minuten, drukkende pijn op de borst, zweten,
misselijkheid, uitstralende pijn naar: armen, hals, kaak, rug/maag
Er bestaan 2 vormen van agina pectoris: je hebt de stabiele variant, die komt voor tijdens of
na inspanning en kan je dus verwachten.
En dan heb je de instabiele variant, dan komt het op onverwachte momenten, deze variant is
ook minder goed te behandelen.
, Hartinfarct:
Een langdurig zuurstoftekort in de hartspier met necrose (afsterving van weefsel) als gevolg
door afsluiting coronaire vaten.
Symptomen zijn; de pijn duurt meer dan 5
minuten, beklemmende pijn midden in de
borst of iets naar links, zweten, misselijkheid,
onrustig gevoel/ angst, medicijnen (nitraten,
verslappen de spieren van bloedvaten) helpen
onvoldoende, uitstralende pijn naar:
onderkaak, hals, armen, rug, maag, tussen
schouderbladen (vrouwen)
Cholesterol:
Cholesterol is een bouwstof voor nieuwe cellen en hormonen, word aangemaakt in de lever,
word opgenomen uit voeding.
Afkortingen:
TC = Totaal Cholesterol
LDL = slecht cholesterol (low density lipoprotein)
HDL = goed cholesterol (high density lipoprotein)
LDL transporteert cholesterol van de lever naar het lichaam, en zorgt dat het makkelijk
door de celwand heen kan, HDL brengt het overtollige cholesterol weer terug naar de lever
om te worden afgebroken (HDL = soort stofzuiger).
Totaal cholesterol moet ongeveer < 5,0 mmol/l zijn, als het > 8,0 mmol/l is dan is dat
zorgwekkend.
LDL moet < 3 mmol/l zijn.
HDL moet bij mannen >1,0 mmol/l zijn en bij vrouwen moet dat >1,2 mmol/l zijn.
Medicijnen die je voor een te hoge cholesterol kan gebruiken zijn; bloedverdunners,
cholesterolverlagers, bloeddrukverlagers, bètablokkers en nitraten.
Medische procedures die toegepast kunnen worden voor een te hoge cholesterol zijn;
dotteren/ stentplaatsing en een bypassoperatie.
