INTERVENTIES BIJ PERSONEN MET
BEPERKINGEN
1
,College 1
Defi niti es orthopedagogische interventi e
Orthopedagogische interventie: een interventie is op te vatten als een aantal geplande activiteiten gericht op
het verminderen van bepaalde problemen bij bepaalde kinderen of jeugdigen in een bepaalde context.
Orthopedagogische interventies bij personen met beperkingen kunnen ook toegepast worden bij volwassenen
die een ontwikkelingsniveau hebben van een kind of jeugdige, maar ook de betrokkenen hiervan.
De definitie zegt niets over hoe je de interventie gaat uitvoeren.
Evidence based interventie: interventie waarvan werkwijzen zorgvuldig zijn beschreven en de effecten
wetenschappelijk zijn getoetst met een voldoende grote en duidelijk omschreven onderzoeksgroep.
Interventies voor personen met beperkingen zijn niet altijd bewezen effectief. Dan kijk je naar een interventie
waarvan verwacht mag worden dat het effectief is.
Orthopedagogische behandeling van personen met een beperking
Waar richt dat zich op?
De visie in de maatschappij heeft invloed op hoe we naar interventies kijken en welke we inzetten.
Visie
Zelfbepaling
Verschillende effectieve interventies op het gebied van zelfbepaling voor personen met een verstandelijke
beperking. Ze hebben verschillende interventies bekeken en kritisch geanalyseerd. De focus ligt op
1) Vaardigheden van de cliënt (keuzes maken, assertiviteit)
2) Vaardigheden van opvoeders in het bevorderen van zelfbepaling
Voor 1977 waren er totaal geen studies op dit gebied, toen lag de focus daar niet op. De meeste studies
kwamen in 1995, toen kwam de focus op zeggenschap. Wat opvalt is dat er veel studies zijn en hoe divers
interventies zijn. Je moet elke keer weer kijken wat er past bij de cliënt. Vanuit die behoefte gaan mensen hun
eigen interventies ontwikkelen. Als je ze op 1 hoop gooit dan zie je wel veel overlap.
Voor de orthopedagoog die opzoek is naar een interventie kan het wel lastig zijn dat er zo veel diversiteit is.
Keuze voor een interventie, hoe kom je tot een keuze?
Casus Sophie, 3 jaar
- Te vroeg geboren, epilepsie
- Ernstige ontwikkelingsachterstand
2
, - Ze gaat naar een medisch kinderdagverblijf
Ze is nog niet zelfredzaam, loopt en praat niet. Ze kan wel communiceren via lichaamstaal.
Klacht ouders: ervaren veel stress m.b.t. opvoeding
Casus Daan, 17 jaar
- Licht verstandelijke beperking
- Praktijkschool
Klacht ouders: Daan heeft criminele vrienden en vertoont delinquent gedrag: stelen, vernielen
Klacht Daan: bang om nee te zeggen en niet aardig gevonden te worden, verveelt zich
Hoe ga je dan te werk?
Welke behandelvormen worden in de praktijk gebruikt?
Kritische analyse
- Basiselementen
- Werkzame componenten
- Geclaimde effecten
Mogelijke behandelvorm Sophie: psycho-educatie: allerlei educatieve of opvoedkundige interventies voor
personen met een chronische ziekte of beperking en/of hun betrokkenen met de bedoeling mensen de
vaardigheden, kennis en het zelfvertrouwen in handen te geven om hun leven in eigen handen te nemen.
Mogelijke behandelvorm Daan: sociale vaardigheidstraining voor jongeren die het moeilijk vinden om voor
zichzelf op te komen.
Ze weten op dat moment nog niet of de interventie effectief is voor de specifieke cliënt/het specifieke
probleem.
Je gaat dan kijken naar bewijs en informatie over effectiviteit van interventies.
Soorten onderzoek Erkenning
Experimenteel onderzoek Effectief volgens goede/sterke aanwijzingen
Quasi-experimenteel onderzoek Afhankelijk van:
Casestudies - Kwaliteit onderzoek
- Follow-up
- In praktijk uitgevoerd
- Aantal studies
Veranderingsonderzoek Effectief volgens eerste aanwijzingen
Doelrealisatie-onderzoek
Cliënttevredenheidsonderzoek
Beschrijvende literatuurstudies Goed onderbouwd
Studies naar impliciete kennis
In de gehandicaptenzorg ben je vaak al blij met effectief volgens eerste aanwijzingen.
Als een interventie niet in de database staat kan je artikelen onderzoeken. Uit meta-analyse blijkt dat psycho-
educatie een effectieve methode is om stress te verminderen bij ouders met een kind met een beperking. Het
zijn vaak korte termijn effecten, er is geen bewijs voor lange termijn vermindering.
Voor Daan ziet ze de interventie ‘alleen jij bepaalt wie je bent’. Je moet kijken of het goed aansluit dus
bijvoorbeeld kijken bij de basiselementen: doelgroep en het doel. Het is belangrijk dat Daan er zelf voor
gemotiveerd is.
Basiselementen (Van Yperen & Veerman, 2008)
- Naam
- Doel
- Aanpak
- Uitvoeringseisen
3
BEPERKINGEN
1
,College 1
Defi niti es orthopedagogische interventi e
Orthopedagogische interventie: een interventie is op te vatten als een aantal geplande activiteiten gericht op
het verminderen van bepaalde problemen bij bepaalde kinderen of jeugdigen in een bepaalde context.
Orthopedagogische interventies bij personen met beperkingen kunnen ook toegepast worden bij volwassenen
die een ontwikkelingsniveau hebben van een kind of jeugdige, maar ook de betrokkenen hiervan.
De definitie zegt niets over hoe je de interventie gaat uitvoeren.
Evidence based interventie: interventie waarvan werkwijzen zorgvuldig zijn beschreven en de effecten
wetenschappelijk zijn getoetst met een voldoende grote en duidelijk omschreven onderzoeksgroep.
Interventies voor personen met beperkingen zijn niet altijd bewezen effectief. Dan kijk je naar een interventie
waarvan verwacht mag worden dat het effectief is.
Orthopedagogische behandeling van personen met een beperking
Waar richt dat zich op?
De visie in de maatschappij heeft invloed op hoe we naar interventies kijken en welke we inzetten.
Visie
Zelfbepaling
Verschillende effectieve interventies op het gebied van zelfbepaling voor personen met een verstandelijke
beperking. Ze hebben verschillende interventies bekeken en kritisch geanalyseerd. De focus ligt op
1) Vaardigheden van de cliënt (keuzes maken, assertiviteit)
2) Vaardigheden van opvoeders in het bevorderen van zelfbepaling
Voor 1977 waren er totaal geen studies op dit gebied, toen lag de focus daar niet op. De meeste studies
kwamen in 1995, toen kwam de focus op zeggenschap. Wat opvalt is dat er veel studies zijn en hoe divers
interventies zijn. Je moet elke keer weer kijken wat er past bij de cliënt. Vanuit die behoefte gaan mensen hun
eigen interventies ontwikkelen. Als je ze op 1 hoop gooit dan zie je wel veel overlap.
Voor de orthopedagoog die opzoek is naar een interventie kan het wel lastig zijn dat er zo veel diversiteit is.
Keuze voor een interventie, hoe kom je tot een keuze?
Casus Sophie, 3 jaar
- Te vroeg geboren, epilepsie
- Ernstige ontwikkelingsachterstand
2
, - Ze gaat naar een medisch kinderdagverblijf
Ze is nog niet zelfredzaam, loopt en praat niet. Ze kan wel communiceren via lichaamstaal.
Klacht ouders: ervaren veel stress m.b.t. opvoeding
Casus Daan, 17 jaar
- Licht verstandelijke beperking
- Praktijkschool
Klacht ouders: Daan heeft criminele vrienden en vertoont delinquent gedrag: stelen, vernielen
Klacht Daan: bang om nee te zeggen en niet aardig gevonden te worden, verveelt zich
Hoe ga je dan te werk?
Welke behandelvormen worden in de praktijk gebruikt?
Kritische analyse
- Basiselementen
- Werkzame componenten
- Geclaimde effecten
Mogelijke behandelvorm Sophie: psycho-educatie: allerlei educatieve of opvoedkundige interventies voor
personen met een chronische ziekte of beperking en/of hun betrokkenen met de bedoeling mensen de
vaardigheden, kennis en het zelfvertrouwen in handen te geven om hun leven in eigen handen te nemen.
Mogelijke behandelvorm Daan: sociale vaardigheidstraining voor jongeren die het moeilijk vinden om voor
zichzelf op te komen.
Ze weten op dat moment nog niet of de interventie effectief is voor de specifieke cliënt/het specifieke
probleem.
Je gaat dan kijken naar bewijs en informatie over effectiviteit van interventies.
Soorten onderzoek Erkenning
Experimenteel onderzoek Effectief volgens goede/sterke aanwijzingen
Quasi-experimenteel onderzoek Afhankelijk van:
Casestudies - Kwaliteit onderzoek
- Follow-up
- In praktijk uitgevoerd
- Aantal studies
Veranderingsonderzoek Effectief volgens eerste aanwijzingen
Doelrealisatie-onderzoek
Cliënttevredenheidsonderzoek
Beschrijvende literatuurstudies Goed onderbouwd
Studies naar impliciete kennis
In de gehandicaptenzorg ben je vaak al blij met effectief volgens eerste aanwijzingen.
Als een interventie niet in de database staat kan je artikelen onderzoeken. Uit meta-analyse blijkt dat psycho-
educatie een effectieve methode is om stress te verminderen bij ouders met een kind met een beperking. Het
zijn vaak korte termijn effecten, er is geen bewijs voor lange termijn vermindering.
Voor Daan ziet ze de interventie ‘alleen jij bepaalt wie je bent’. Je moet kijken of het goed aansluit dus
bijvoorbeeld kijken bij de basiselementen: doelgroep en het doel. Het is belangrijk dat Daan er zelf voor
gemotiveerd is.
Basiselementen (Van Yperen & Veerman, 2008)
- Naam
- Doel
- Aanpak
- Uitvoeringseisen
3
