Samenvatting AML
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – Witwassen (uitgebreid met casussen)...................................3
Hoofdstuk 2 – De strijd tegen witwassen.....................................................7
Hoofdstuk 3 – De FATF............................................................................11
Hoofdstuk 4 – Europa en witwasbestrijding................................................15
Hoofdstuk 5 – De bestrijding van terrorisme..............................................23
Hoofdstuk 6 — Sanctiemaatregelen...........................................................28
Hoofdstuk 7 – De anti-witwaswetgeving in Nederland...............................34
Hoofdstuk 8 - Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme (Wwft).......................................................................................40
Hoofdstuk 9 - Cliëntonderzoek en risicomanagement...............................47
Hoofdstuk 11 – Waarom agressieve tax planning een CDD-issue is...........67
Hoofdstuk 12 – Due diligence voor trade finance en correspondent banking
...................................................................................................................71
Hoofdstuk 13 — Witwassen en cryptocurrencies.......................................78
Hoofdstuk 14 – Overige witwasmethoden en verschuivingseffecten: de
karavaan trekt verder................................................................................82
,Hoofdstuk 1 – Witwassen (uitgebreid met casussen)
1.1 Wat is witwassen?
De term komt van money laundering (“geld wassen”). Begin 20e eeuw in
de VS waren biljetten van katoen, ze werden snel vuil. De Federal Reserve
liet daarom biljetten letterlijk wassen met een machine. Later verdween de
machine naar een museum, maar de term bleef bestaan. Sindsdien
betekent “vuile dollars”: crimineel geld. Criminelen willen illegale
opbrengsten in de bovenwereld gebruiken zonder dat de herkomst
zichtbaar is → witwassen.
1.2 Definitie van witwassen
De EU maakt richtlijnen die lidstaten strafbaar moeten stellen. Definitie
bestaat uit drie kernpunten (altijd met kennis van criminele herkomst):
1. Omzetten/overdragen van voorwerpen om herkomst te verhullen of
dader te helpen.
2. Verhelen/verhullen van aard, oorsprong, vindplaats, rechten of
eigendom.
3. Verwerven, voorhanden hebben of gebruiken.
Ook strafbaar als je het gronddelict zelf pleegt.
Voorbeeld: iemand smokkelt vluchtelingen uit Syrië tegen betaling
(mensensmokkel = gronddelict). Als hij dit geld daarna op de bank
zet alsof het legaal is, is dit ook witwassen.
In Nederland staat dit in art. 420 Sr: opzetwitwassen, gewoontewitwassen,
schuldwitwassen en eenvoudig witwassen. Het gaat niet alleen om geld
maar ook om goederen (auto’s, kunst, sieraden).
Casus De Kwakel (2021): In een woning in De Kwakel vond de politie 11
miljoen euro cash en een grote hoeveelheid cocaïne in de kruipruimte. De
eigenaar leek een nette ondernemer: lid van Business Club Aalsmeer en
geprofileerd als succesvol zakenman in hun blad. Hij vertelde over
ondernemingen in Mexico (vastgoed, skydiving, roetfiltermeting). In
werkelijkheid zat zijn huis vol drugsgeld. Dit laat zien hoe witwassen onder
onze neus kan plaatsvinden.
Waarom niet gewoon cash uitgeven?
1. Risico op diefstal.
2. Cash wordt ontmoedigd: €500-biljet uit roulatie, maximumgrenzen.
3. Meer meldplichten (banken, notarissen, advocaten, kunst- en
autohandelaren).
, 4. Opvallende luxe-uitgaven trekken aandacht van politie en
belastingdienst.
1.3 Misdaad mag niet lonen
Sinds 1983 kan criminele winst worden ontnomen via de Pluk-ze-
wetgeving. De Cabrio-uitspraken maakten duidelijk dat pronken met
crimineel geld een verkeerd signaal geeft en de samenleving ondermijnt.
Casus paardenhandel (2021): Een Spaanse paardenhandelaar
investeerde miljoenen in een megacomplex voor exclusieve paarden. FIU-
Nederland onderzocht zijn transacties: miljoenen euro’s omzet zonder
belastingbetaling, facturen klopten niet, officiële paardenpapieren werden
verwisseld, kopers en verkopers bleven buiten beeld. Waarde van paarden
is moeilijk objectief vast te stellen en daarom gevoelig voor
witwassen. De rechtbank concludeerde dat zijn vermogen deels uit
misdrijf kwam. Veroordeling: 15 maanden cel (waarvan 6 voorwaardelijk)
en een procedure om geld af te pakken.
Signalen van witwassen: veel kleine coupures, vreemde valuta zonder
reden, omwisseling naar grote coupures, ongebruikelijke stortingen of
omzet, boekhoudkundig spoor breken, katvangers of stromannen.
1.4 Het witwasproces
Het proces kent vier fasen:
Plaatsing – Versluiering – Rechtvaardiging – Integratie.
Essentieel is het doorbreken van het papierspoor.
Financiële instellingen en stromannen spelen vaak een rol.
1.4.1 Plaatsing
Crimineel geld (vaak contant of virtueel) het systeem in brengen.
Bijvoorbeeld wisselen naar grotere coupures, omzetten in goud of
diamanten, of storten bij een bank of wisselkantoor.
Casus zakelijke structuur: Een bank ziet dat een slapende zakelijke
rekening ineens actief wordt. Eerst wordt $150.000 gestort en
geïnvesteerd in aandelen van ABC S.A. Drie maanden later stort
gevolmachtigde Brian $250.000 in contanten en boekt $100.000 direct
over naar zijn privérekening. Hij zegt dat dit uit persoonlijk vermogen
komt. Hij toont papieren waaruit blijkt dat hij aandelen ABC S.A. voor
$250.000 verkocht heeft aan 123 S.A., terwijl hij er $150.000 voor
betaalde. Maar Brian blijkt ook bestuurslid van 123 S.A. → hij verkocht dus
aan zichzelf. FIU meldt dit, politie onderzoekt, Brian wordt gearresteerd en
het geld in beslag genomen.
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – Witwassen (uitgebreid met casussen)...................................3
Hoofdstuk 2 – De strijd tegen witwassen.....................................................7
Hoofdstuk 3 – De FATF............................................................................11
Hoofdstuk 4 – Europa en witwasbestrijding................................................15
Hoofdstuk 5 – De bestrijding van terrorisme..............................................23
Hoofdstuk 6 — Sanctiemaatregelen...........................................................28
Hoofdstuk 7 – De anti-witwaswetgeving in Nederland...............................34
Hoofdstuk 8 - Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme (Wwft).......................................................................................40
Hoofdstuk 9 - Cliëntonderzoek en risicomanagement...............................47
Hoofdstuk 11 – Waarom agressieve tax planning een CDD-issue is...........67
Hoofdstuk 12 – Due diligence voor trade finance en correspondent banking
...................................................................................................................71
Hoofdstuk 13 — Witwassen en cryptocurrencies.......................................78
Hoofdstuk 14 – Overige witwasmethoden en verschuivingseffecten: de
karavaan trekt verder................................................................................82
,Hoofdstuk 1 – Witwassen (uitgebreid met casussen)
1.1 Wat is witwassen?
De term komt van money laundering (“geld wassen”). Begin 20e eeuw in
de VS waren biljetten van katoen, ze werden snel vuil. De Federal Reserve
liet daarom biljetten letterlijk wassen met een machine. Later verdween de
machine naar een museum, maar de term bleef bestaan. Sindsdien
betekent “vuile dollars”: crimineel geld. Criminelen willen illegale
opbrengsten in de bovenwereld gebruiken zonder dat de herkomst
zichtbaar is → witwassen.
1.2 Definitie van witwassen
De EU maakt richtlijnen die lidstaten strafbaar moeten stellen. Definitie
bestaat uit drie kernpunten (altijd met kennis van criminele herkomst):
1. Omzetten/overdragen van voorwerpen om herkomst te verhullen of
dader te helpen.
2. Verhelen/verhullen van aard, oorsprong, vindplaats, rechten of
eigendom.
3. Verwerven, voorhanden hebben of gebruiken.
Ook strafbaar als je het gronddelict zelf pleegt.
Voorbeeld: iemand smokkelt vluchtelingen uit Syrië tegen betaling
(mensensmokkel = gronddelict). Als hij dit geld daarna op de bank
zet alsof het legaal is, is dit ook witwassen.
In Nederland staat dit in art. 420 Sr: opzetwitwassen, gewoontewitwassen,
schuldwitwassen en eenvoudig witwassen. Het gaat niet alleen om geld
maar ook om goederen (auto’s, kunst, sieraden).
Casus De Kwakel (2021): In een woning in De Kwakel vond de politie 11
miljoen euro cash en een grote hoeveelheid cocaïne in de kruipruimte. De
eigenaar leek een nette ondernemer: lid van Business Club Aalsmeer en
geprofileerd als succesvol zakenman in hun blad. Hij vertelde over
ondernemingen in Mexico (vastgoed, skydiving, roetfiltermeting). In
werkelijkheid zat zijn huis vol drugsgeld. Dit laat zien hoe witwassen onder
onze neus kan plaatsvinden.
Waarom niet gewoon cash uitgeven?
1. Risico op diefstal.
2. Cash wordt ontmoedigd: €500-biljet uit roulatie, maximumgrenzen.
3. Meer meldplichten (banken, notarissen, advocaten, kunst- en
autohandelaren).
, 4. Opvallende luxe-uitgaven trekken aandacht van politie en
belastingdienst.
1.3 Misdaad mag niet lonen
Sinds 1983 kan criminele winst worden ontnomen via de Pluk-ze-
wetgeving. De Cabrio-uitspraken maakten duidelijk dat pronken met
crimineel geld een verkeerd signaal geeft en de samenleving ondermijnt.
Casus paardenhandel (2021): Een Spaanse paardenhandelaar
investeerde miljoenen in een megacomplex voor exclusieve paarden. FIU-
Nederland onderzocht zijn transacties: miljoenen euro’s omzet zonder
belastingbetaling, facturen klopten niet, officiële paardenpapieren werden
verwisseld, kopers en verkopers bleven buiten beeld. Waarde van paarden
is moeilijk objectief vast te stellen en daarom gevoelig voor
witwassen. De rechtbank concludeerde dat zijn vermogen deels uit
misdrijf kwam. Veroordeling: 15 maanden cel (waarvan 6 voorwaardelijk)
en een procedure om geld af te pakken.
Signalen van witwassen: veel kleine coupures, vreemde valuta zonder
reden, omwisseling naar grote coupures, ongebruikelijke stortingen of
omzet, boekhoudkundig spoor breken, katvangers of stromannen.
1.4 Het witwasproces
Het proces kent vier fasen:
Plaatsing – Versluiering – Rechtvaardiging – Integratie.
Essentieel is het doorbreken van het papierspoor.
Financiële instellingen en stromannen spelen vaak een rol.
1.4.1 Plaatsing
Crimineel geld (vaak contant of virtueel) het systeem in brengen.
Bijvoorbeeld wisselen naar grotere coupures, omzetten in goud of
diamanten, of storten bij een bank of wisselkantoor.
Casus zakelijke structuur: Een bank ziet dat een slapende zakelijke
rekening ineens actief wordt. Eerst wordt $150.000 gestort en
geïnvesteerd in aandelen van ABC S.A. Drie maanden later stort
gevolmachtigde Brian $250.000 in contanten en boekt $100.000 direct
over naar zijn privérekening. Hij zegt dat dit uit persoonlijk vermogen
komt. Hij toont papieren waaruit blijkt dat hij aandelen ABC S.A. voor
$250.000 verkocht heeft aan 123 S.A., terwijl hij er $150.000 voor
betaalde. Maar Brian blijkt ook bestuurslid van 123 S.A. → hij verkocht dus
aan zichzelf. FIU meldt dit, politie onderzoekt, Brian wordt gearresteerd en
het geld in beslag genomen.
