Leerdoelen
• Herkennen wat de effecten in het lichaam zijn van deficiënties en
toxiciteit van de macro- en micromineralen
• Belangrijkste eigenschappen/functies van diverse macro- en
micromineralen in het lichaam weten
• Belangrijke effecten van phytochemicaliën kunnen benoemen
• Voorbeelden van “functional foods” weten
Mega effecten van micronutriënten
Wat zijn macro en micro nutriënten?
Macromineralen: meer dan 100 mg/dag en meer dan 5g in het lichaam.
Fosfor, Natrium, Calcium, Magnesium, Kalium en Chloor.
Micromineralen: minder dan 100 mg/dag en minder dan 5g in het
lichaam. IJzer, Koper, Jodium, Selenium, Mangaan, Zink, Fluor,
Molybdeen en Chroom.
Zink
Zink deficiëntie symptomen; groei retardatie en remmen van de seksuele
ontwikkeling. Oorzaak; slechte bio beschikbaarheid van zink door eten van brood
zonder gis en Geophagia (eten van klei)
In westersee landen: door erfelijke afwijking van zink transport eiwit (ZIP4),
verminderde opname van zink. Acrodermatis enteropathica. Symptomen;
dermatitis(ontsteking van de huid), diarree en verminderde immuniteit.
Functies van zink
Hormoonactiviteit, nachtvisie, immuun functie, hemoglobine activiteit, vet
metabolisme, eiwit metabolisme, gen expressie, cel groei, cel replicatie,
vruchtbaarheid en reproductie en seksueel gedrag.
Zink zit vooral in vlees, vooral aanwezig in spierweefsel en in vis. Ook in granen:
volkoren producten (schil).
RDA: Vrouw, 11 mg/dag
Man, 8 mg/dag
-> supplementen zijn snel toxisch: UL 40 mg/dag
In ontwikkelingslanden is er onder de 5 jaar veel sterfte; supplementen zouden hier
wel nuttig zijn; oplossing, de zink verwerken in hun dagelijkse eten: structurele
aanpak.
Bio beschikbaarheid
Verhoging van absorptie: dierlijke eiwitten, organisch zuur, aminozuren (histidine),
mensen melk en weinig zink inname.
Verlaging van absorptie: veel zink inname, metalen en fytaat. Fytaat bindt aan zink
en de opname van zink in de darm wordt hierdoor geremd.
Absorptie in het jejunum is normaal 10-60%. Totaal opslag 2-3 g zink in het lichaam.
Transport via bloed -> Albumine 70%, A2- macroglobuline (groot plasma-eiwit in het
bloed)20-30%
Opslag verdeling (2-3 g) -> Spierweefsel 60%, bot 30%, lever en pancreas 10% en
0,1% in plasma
• Herkennen wat de effecten in het lichaam zijn van deficiënties en
toxiciteit van de macro- en micromineralen
• Belangrijkste eigenschappen/functies van diverse macro- en
micromineralen in het lichaam weten
• Belangrijke effecten van phytochemicaliën kunnen benoemen
• Voorbeelden van “functional foods” weten
Mega effecten van micronutriënten
Wat zijn macro en micro nutriënten?
Macromineralen: meer dan 100 mg/dag en meer dan 5g in het lichaam.
Fosfor, Natrium, Calcium, Magnesium, Kalium en Chloor.
Micromineralen: minder dan 100 mg/dag en minder dan 5g in het
lichaam. IJzer, Koper, Jodium, Selenium, Mangaan, Zink, Fluor,
Molybdeen en Chroom.
Zink
Zink deficiëntie symptomen; groei retardatie en remmen van de seksuele
ontwikkeling. Oorzaak; slechte bio beschikbaarheid van zink door eten van brood
zonder gis en Geophagia (eten van klei)
In westersee landen: door erfelijke afwijking van zink transport eiwit (ZIP4),
verminderde opname van zink. Acrodermatis enteropathica. Symptomen;
dermatitis(ontsteking van de huid), diarree en verminderde immuniteit.
Functies van zink
Hormoonactiviteit, nachtvisie, immuun functie, hemoglobine activiteit, vet
metabolisme, eiwit metabolisme, gen expressie, cel groei, cel replicatie,
vruchtbaarheid en reproductie en seksueel gedrag.
Zink zit vooral in vlees, vooral aanwezig in spierweefsel en in vis. Ook in granen:
volkoren producten (schil).
RDA: Vrouw, 11 mg/dag
Man, 8 mg/dag
-> supplementen zijn snel toxisch: UL 40 mg/dag
In ontwikkelingslanden is er onder de 5 jaar veel sterfte; supplementen zouden hier
wel nuttig zijn; oplossing, de zink verwerken in hun dagelijkse eten: structurele
aanpak.
Bio beschikbaarheid
Verhoging van absorptie: dierlijke eiwitten, organisch zuur, aminozuren (histidine),
mensen melk en weinig zink inname.
Verlaging van absorptie: veel zink inname, metalen en fytaat. Fytaat bindt aan zink
en de opname van zink in de darm wordt hierdoor geremd.
Absorptie in het jejunum is normaal 10-60%. Totaal opslag 2-3 g zink in het lichaam.
Transport via bloed -> Albumine 70%, A2- macroglobuline (groot plasma-eiwit in het
bloed)20-30%
Opslag verdeling (2-3 g) -> Spierweefsel 60%, bot 30%, lever en pancreas 10% en
0,1% in plasma
