Probleem Dwang
Verschijningsvormen OCS is een stoornis met obsessies (dwanggedachten) en compulsies (dwanghandelingen).
Diagnose bij > 1 uur per dag of aanzienlijk leed + beïnvloeding dagelijks leven.
Het ontstaat vaak tussen de 7,5 en 12,5 jaar en komt bij 1-4% van de kinderen voor.
60% geen volledige remissie. Jongere kinderen hebben vaak ordenen en herhalen en volwassenen vaak agressieve en seksuele obsessies.
Etiologie 1. Salkovskis’ model: OCD ontstaat door het interpreteren van normale intrusieve gedachten als verantwoordelijkheid voor schade.
2. Tweefa-senmodel van Mowrer: angst ontstaat door klassieke conditionering (traumatische gebeurtenis koppelt angst aan een situatie of
omgeving), en het uitvoeren van dwanghandelingen wordt bekrachtigd.
3. Genen/erfelijkheid (verklaart 40%).
4. Hersenanatomie: aspecifieke afwijkingen.
5. Functioneren van hersenen: + in netwerken voor affectieve processen en gewoontevorming (amygdala), - in netwerken voor cognitieve
controle (prefrontale cortex)
6. Auto-immuunrespons op infectie: PANDAS.
Rol van ouders in etiologie Ouders zijn niet de oorzaak maar hebben wel een rol bij de instandhouding (FA = family accomodation): accommodation (helpen bij
rituelen of vermijding triggers), routines aanpassen, geruststelling geven, overcontrole, angstig modelgedrag, kritiek.
Soorten behandeling + Inhibitory learning (bij exposure): het leren van nieuwe associaties en verwachtingen die belangrijker worden dan de oude, ook al
theoretische principes blijven de oude bestaan. De situatie heeft niet de gevreesde gevolgen.
Cognitieve Gedragstherapie (CGT) + Exposure en Responspreventie (ERP): opzoeken trigger + geen dwanghandelng uitvoeren
Acceptance and Commitment Therapy (ACT): leren omgaan met dwanggedachten zonder ertegen te vechten.
CGT met SSRIs: voor kinderen die niet volledig reageren op CBT of bij ernstige OCD
Specifieke SPACE: ouders leren hun steun te vergroten, grenzen te stellen en minder mee te gaan in de problematiek van het kind.
interventies/protocollen Cognitive Bias Modification: computertraining met verhaaltjes voor disfunctionele interpretaties.
Behandeltechnieken Cognitieve herstructurering: uitdagen negatieve gedachten.
Psycho-educatie:
Effectiviteit behandeling CGT met ERP is effectief tot wel 18 maanden.
SSRI’s is matig effect
CGT met SSRI is beter dan alleen medicatie, maar nauwelijks beter dan alleen CGT
Rol ouders in behandeling Psycho-educatie voor ouders.
Ouders als co-therapeut: als hulp bij de exposure oefeningen of als motivator.
Bij elke sessie even aanwezig.
Familiebetrokkenheid verbetert behandeling en vermindert ongewenste versterking van OCD-gedrag
Seksverschillen Jongens vaak vroegere onset. Geen verschillen in behandeling.
Transdiagnostische Bij jonge kinderen, kinderen met een taalachterstand en comorbide ASS kan CGT effectief zijn als het protocol wordt aangepast.
factoren en behandelingen
Probleem Eetproblemen
, Verschijningsvormen Anorexia Nervosa (AN): 0,3-0,6%, Boulimia nervosa (BN): 0,9%, Binge eating disorder (BED): 1,6%, AFRID: 5-22,5%
Ongeveer 13% van de adolescenten ontwikkelt voor hun 20 e een eetstoornis. Gemiddelde duur is 5-7 jaar.
Etiologie Erfelijkheid (30-75%) in combinatie met omgeving.
Multifactorieel model: voorbeschikkende factoren (aanleg), uitlokkende factoren (perfectionisme en obsessiviteit) en instandhoudende
factoren op biologisch, psychologisch en sociaal (gezin, cultuur) gebied.
Rol van ouders in etiologie Bij kinderen met gewichtsproblemen en eetstoornissen hebben vaak meerdere gezinsleden dit, maar het komt net zoveel voor in
combinatie met ziektes, affectieve stoornissen, OCD en alcoholisme.
Stress in gezin vergelijkbaar met andere ernstige ziektes van kinderen (bv. kanker).
Hoge emotional expression (kritiek, vijandigheid, overbescherming) maken het erger.
Soorten behandeling + Family-Based Treatment (FBT)/Maudsley method: Ouders nemen actief de regie over het eten en geven het langzaam terug
theoretische principes (eetstoornis wordt geëxternaliseerd (schaduwmodel): kind is niet de ziekte + ouders/kind bedenken samen oplossingen).
Multifamily treatment (MFT): meerdere gezinnen leren van elkaar, is veelbelovend maar resultaten zijn wisselend.
Systemic Family Therapy (SyFT): verbetering gezinsinteracties en communicatie i.p.v. focussen op het eetgedrag.
Adolescent-Focused Therapy (AFT): individuele therapie gericht op ontwikkelings- en emotionele uitdagingen die AN in stand houden.
Parent-Focused treatment (PFT): ouders zonder kind in therapie; soms snellen en effectiever dan FBT.
Intensive Parental Coaching (IPC): drie maaltijdcoachsessies bij uitblijven van vroege gewichtstoename, versterkt ouderlijke
zelfeffectiviteit.
Specifieke Poliklinisch: wekelijkse afspraken in de praktijk
interventies/protocollen Dagklinisch: dagbehandelprogramma
Klinisch: 24-uurs verblijf, meestal 3 maanden
Behandeltechnieken Psycho-educatie voor ouders en gezin.
Maaltijdcoaching: therapeut ondersteunt ouders tijdens een maaltijd.
Eerst gedragsmatige symptomen aanpakken. Er wordt vaak gewerkt in een driehoek van kinderarts, diëtist en GGZ psycholoog.
Effectiviteit behandeling FBT (40-50% hersteld) is de eerste keus en AF de tweede. CGT beperkt bewijs bij adolescenten.
Rol ouders in behandeling Co-therapeut
Seksverschillen AN komt vaker voor mij meisjes, onduidelijk of er verschil in behandeling is.
Transdiagnostische factoren Bij comorbiditeit moet AN eerst behandeld worden!
en behandelingen AN/ARFID en ASS gaan vaak samen: een aangepaste of intensievere behandeling is nodig.
Transdiagnostisch model van Fairburn: (1) Perfectionisme; (2) negatief “kern” zelfbeeld; (3) stemmingsintolerantie (minder negatieve
gevoelens kunnen verdragen); (4) interpersoonlijke problemen (sociaal contact); (5) overevaluatie van lichaamsvormen.
Cliënt ziet anorexia als vriend en wil er niet vanaf. Er is weinig behandelmotivatie vanwege trots (discipline, slank zijn, controle)
Probleem Gehechtheidsproblemen
Verschijningsvormen Gehechtheidsrelaties: Veilig (B), Onveilig vermijdend (A): weinig nabijheid en contact, wenden zich af van hechtingspersoon, Onveilig
Verschijningsvormen OCS is een stoornis met obsessies (dwanggedachten) en compulsies (dwanghandelingen).
Diagnose bij > 1 uur per dag of aanzienlijk leed + beïnvloeding dagelijks leven.
Het ontstaat vaak tussen de 7,5 en 12,5 jaar en komt bij 1-4% van de kinderen voor.
60% geen volledige remissie. Jongere kinderen hebben vaak ordenen en herhalen en volwassenen vaak agressieve en seksuele obsessies.
Etiologie 1. Salkovskis’ model: OCD ontstaat door het interpreteren van normale intrusieve gedachten als verantwoordelijkheid voor schade.
2. Tweefa-senmodel van Mowrer: angst ontstaat door klassieke conditionering (traumatische gebeurtenis koppelt angst aan een situatie of
omgeving), en het uitvoeren van dwanghandelingen wordt bekrachtigd.
3. Genen/erfelijkheid (verklaart 40%).
4. Hersenanatomie: aspecifieke afwijkingen.
5. Functioneren van hersenen: + in netwerken voor affectieve processen en gewoontevorming (amygdala), - in netwerken voor cognitieve
controle (prefrontale cortex)
6. Auto-immuunrespons op infectie: PANDAS.
Rol van ouders in etiologie Ouders zijn niet de oorzaak maar hebben wel een rol bij de instandhouding (FA = family accomodation): accommodation (helpen bij
rituelen of vermijding triggers), routines aanpassen, geruststelling geven, overcontrole, angstig modelgedrag, kritiek.
Soorten behandeling + Inhibitory learning (bij exposure): het leren van nieuwe associaties en verwachtingen die belangrijker worden dan de oude, ook al
theoretische principes blijven de oude bestaan. De situatie heeft niet de gevreesde gevolgen.
Cognitieve Gedragstherapie (CGT) + Exposure en Responspreventie (ERP): opzoeken trigger + geen dwanghandelng uitvoeren
Acceptance and Commitment Therapy (ACT): leren omgaan met dwanggedachten zonder ertegen te vechten.
CGT met SSRIs: voor kinderen die niet volledig reageren op CBT of bij ernstige OCD
Specifieke SPACE: ouders leren hun steun te vergroten, grenzen te stellen en minder mee te gaan in de problematiek van het kind.
interventies/protocollen Cognitive Bias Modification: computertraining met verhaaltjes voor disfunctionele interpretaties.
Behandeltechnieken Cognitieve herstructurering: uitdagen negatieve gedachten.
Psycho-educatie:
Effectiviteit behandeling CGT met ERP is effectief tot wel 18 maanden.
SSRI’s is matig effect
CGT met SSRI is beter dan alleen medicatie, maar nauwelijks beter dan alleen CGT
Rol ouders in behandeling Psycho-educatie voor ouders.
Ouders als co-therapeut: als hulp bij de exposure oefeningen of als motivator.
Bij elke sessie even aanwezig.
Familiebetrokkenheid verbetert behandeling en vermindert ongewenste versterking van OCD-gedrag
Seksverschillen Jongens vaak vroegere onset. Geen verschillen in behandeling.
Transdiagnostische Bij jonge kinderen, kinderen met een taalachterstand en comorbide ASS kan CGT effectief zijn als het protocol wordt aangepast.
factoren en behandelingen
Probleem Eetproblemen
, Verschijningsvormen Anorexia Nervosa (AN): 0,3-0,6%, Boulimia nervosa (BN): 0,9%, Binge eating disorder (BED): 1,6%, AFRID: 5-22,5%
Ongeveer 13% van de adolescenten ontwikkelt voor hun 20 e een eetstoornis. Gemiddelde duur is 5-7 jaar.
Etiologie Erfelijkheid (30-75%) in combinatie met omgeving.
Multifactorieel model: voorbeschikkende factoren (aanleg), uitlokkende factoren (perfectionisme en obsessiviteit) en instandhoudende
factoren op biologisch, psychologisch en sociaal (gezin, cultuur) gebied.
Rol van ouders in etiologie Bij kinderen met gewichtsproblemen en eetstoornissen hebben vaak meerdere gezinsleden dit, maar het komt net zoveel voor in
combinatie met ziektes, affectieve stoornissen, OCD en alcoholisme.
Stress in gezin vergelijkbaar met andere ernstige ziektes van kinderen (bv. kanker).
Hoge emotional expression (kritiek, vijandigheid, overbescherming) maken het erger.
Soorten behandeling + Family-Based Treatment (FBT)/Maudsley method: Ouders nemen actief de regie over het eten en geven het langzaam terug
theoretische principes (eetstoornis wordt geëxternaliseerd (schaduwmodel): kind is niet de ziekte + ouders/kind bedenken samen oplossingen).
Multifamily treatment (MFT): meerdere gezinnen leren van elkaar, is veelbelovend maar resultaten zijn wisselend.
Systemic Family Therapy (SyFT): verbetering gezinsinteracties en communicatie i.p.v. focussen op het eetgedrag.
Adolescent-Focused Therapy (AFT): individuele therapie gericht op ontwikkelings- en emotionele uitdagingen die AN in stand houden.
Parent-Focused treatment (PFT): ouders zonder kind in therapie; soms snellen en effectiever dan FBT.
Intensive Parental Coaching (IPC): drie maaltijdcoachsessies bij uitblijven van vroege gewichtstoename, versterkt ouderlijke
zelfeffectiviteit.
Specifieke Poliklinisch: wekelijkse afspraken in de praktijk
interventies/protocollen Dagklinisch: dagbehandelprogramma
Klinisch: 24-uurs verblijf, meestal 3 maanden
Behandeltechnieken Psycho-educatie voor ouders en gezin.
Maaltijdcoaching: therapeut ondersteunt ouders tijdens een maaltijd.
Eerst gedragsmatige symptomen aanpakken. Er wordt vaak gewerkt in een driehoek van kinderarts, diëtist en GGZ psycholoog.
Effectiviteit behandeling FBT (40-50% hersteld) is de eerste keus en AF de tweede. CGT beperkt bewijs bij adolescenten.
Rol ouders in behandeling Co-therapeut
Seksverschillen AN komt vaker voor mij meisjes, onduidelijk of er verschil in behandeling is.
Transdiagnostische factoren Bij comorbiditeit moet AN eerst behandeld worden!
en behandelingen AN/ARFID en ASS gaan vaak samen: een aangepaste of intensievere behandeling is nodig.
Transdiagnostisch model van Fairburn: (1) Perfectionisme; (2) negatief “kern” zelfbeeld; (3) stemmingsintolerantie (minder negatieve
gevoelens kunnen verdragen); (4) interpersoonlijke problemen (sociaal contact); (5) overevaluatie van lichaamsvormen.
Cliënt ziet anorexia als vriend en wil er niet vanaf. Er is weinig behandelmotivatie vanwege trots (discipline, slank zijn, controle)
Probleem Gehechtheidsproblemen
Verschijningsvormen Gehechtheidsrelaties: Veilig (B), Onveilig vermijdend (A): weinig nabijheid en contact, wenden zich af van hechtingspersoon, Onveilig
