Publiek management
College 1
Waarom Publiek Management?
→ Als samenleving hebben we te maken met een grote reeks publieke
diensten en maatschappelijke opgaven die we als individuen,
groepen, bedrijven niet zelfstandig kunnen aanpakken.
Redenen
➢ Omvattendheid: gezondheidszorg, milieu, mobiliteit, veiligheid: raakt ons allemaal
➢ Conflicterende waarden (deels): lantaarns uit vanwege veiligheid of juist uit vanwege
(milieu) besparingen
➢ Kosten: alleen gezamenlijk kunnen we (via belastingen) grootschalige investeringen
(zoals maken van een brug, tunnel etc.) doen.
➢ Organisatie: om opgaven aan te kunnen pakken heb je een publieke organisatie nodig die
kan sturen en slim is georganiseerd.
→ Publiek Management is een kernthema in het wetenschappelijk
debat over de wijze waarop publieke organisaties zijn
georganiseerd en worden (aan)gestuurd.
Definitie Publiek Management
‘The use of organizational resources in and by public and non-profit organizations to coordinate
social efforts, so that objectives can be accomplished and public needs are met.’ (Noordegraaf, p.5)
Versus New Public Management / managerialism / businesslike management (focus van dit vak)
→ Voorbeeld maatschappelijke opgave: Vluchtelingenopvang in Ter
Apel: is een bestuurlijke crisis → Politics: Hoe organiseer je een
opgave zoals dit? Wat ga je daar dan mee bereiken? → Performance. Wie
staan er aan de lat? → Professionals.
Je kan heel veel keuzes maken om ergens de lead te leggen om dit vraagstuk aan te
pakken → gemeentelijk, provinciaal, waterschap of het rijk?
,En vanuit welke logica’s?
→ De drie P’s
Hoe is het hier aangepakt?
• Ministerie BZK bedenkt plan om zo snel mogelijk 2000 Flex-woningen gereed te hebben en
te plaatsen. Uitvoeringsdienst RVB (Rijksvastgoedbedrijf) gaat aan de slag met ‘PVE’ (plan
van eisen)
Keuze RVB: ‘Publiek-Private samenwerking’
• RVB doet ‘marktconsultatie’ van bedrijven die woningen kunnen maken (zelf heeft RVB
geen fabrieken). RVB verkoopt de woningen door aan ‘afnemers’
• Juridisch professionals doen ‘aanbesteding’ ‘en contractering’
• 9 bedrijven worden gecontracteerd, binnen drie maanden leveren.Dit lukt!
• Emoties RVB:
Uitkomst: gemeenten willen wel/niet
Samenvatten voorbeeld chat
,Wat leert deze casus ons?
➢ Maatschappelijke vraagstukken hebben vaak een gelaagd karakter van ideeënvorming,
wijze van interveniëren (sturing) en samenwerking tussen publieke (en private) diensten
(organisatie.
➢ Er zijn meerdere publieke partijen bij betrokken (Ministerie, RVB, gemeenten). Er is dus
niet zoiets als ‘een publieke sector’ die uniform is georganiseerd en vanuit hetzelfde
belang werkt.
➢ Uiteenlopende wijzen waarop de organisatie van de publieke sector is ingericht. Roept
veel sentiment op vanuit de uiteindelijke vraag: is ons belastinggeld op een efficiënte en
effectieve wijze aangewend?
→ Maatschappelijke vraagstukken als complex samenspel
Deel 1 van dit vak: belangrijkste organisatievormen:‘ions’ Publiek Management
5 ions
➢ Marketization: bedrijfsprincipes zouden beter zijn dan het bureaucratische model:
culturele, wat kan je splitsen van taken? Wat is voor de markt? Privatisering.
➢ Agentification: ‘milde’ versie van marketization. Op afstand plaatsen.
➢ Performatization: hoe kun je zo goed mogelijk publieke organisaties
aanspreken over het leveren van prestaties? Of het niet-
leveren daarvan? Het vormgeven door middel van
contractmanagement. Zo kan de burger op elk moment zien wat
de overheid heeft geleverd. → legitimiteitsvraag.
➢ Projectification: het idee om alles in projecten aan te pakken. Economische insteek. Het
zou soepeler moeten lopen als je het vanjuit de private kant bekijkt. Samenwerking
tussen publiek en privaat.
➢ E-governation: digitalisering (AI).
College 2
Marketization
Is als een antwoord op problemen die in de publieke sectoren (in de afgelopen jaren) naar voor
zijn gekomen. Hoe krijgen we het met alle actoren rond om alles georganiseerd te krijgen?
Jaren 80: moet de overheid niet meer als een bedrijf georganiseerd worden?
➢ Uitgangspunt: ‘Run the Government as a Business.’
➢ Plaats binnen NPM: Centraal: ambitie integrale ‘cultuurverandering’ door op grote schaal
overheidsdiensten uit publieke domein te transformeren via splitsing en privatisering;
Baseline: van ‘taak’ naar ‘markt’ cultuur. ‘Meanest Leanest’.
➢ Aanpak:
● Institutioneel: nieuwe regels/positie stelsels;
, ●Organisatorisch: ontwikkeling producten catalogus;
● Cultureel: ‘corporate’ profiel en investeren in grootschalige ‘houding en gedrag’
programma’s.
➢ Voorbeeld: Splitsing in publieke netbeheerder en commercieel bedrijf: Prorail/NS,
Essent/Enexis, Nuon/Alliander.
Belangrijkste thema’s:
Marketization als overheidsmarketing
Principes overheidsmarketing:
1. Publieke producten zijn vrijwel altijd gericht op overheidsdiensten en processen.
2. Daarbij wordt de burger in 4 simultane rollen benaderd: als ‘klant’ (als een bewoner wordt
uitgenodigd om een wandeling te maken door een nieuwe tunnel), als cliënt (als
helpdesk persoon die subsidie aanvraagt), als burger (persoon die om inspraak wordt
gevraagd bij een bouwproject) en als subject (arrestant die uitgebreid rechten wordt
gelezen).
3. Centraal staat de vraag naar de toegankelijkheid van deze diensten, de snelheid van de
levering van de kwaliteit van de dienst
4. Bij publieke services is de ‘user’ tevens co-producent van de service: een burger (de user)
helpt altijd mee aan de productie. Denk aan een burger die een paspoort aanvraagt, die
moet gegevens aanleveren en daarbij werkt die mee aan de productie van een paspoort.
Noordergraaf: In relatie tot overheidsmarketing: professionals hebben andere mogelijkheden
om vooruitgang te krijgen. Liberale professionals zijn niet makkelijk te grijpen bij deze
activiteiten. Aan de andere kant heb je de organisatorische professionals. Deze zijn veel
gevoeliger voor marketingtechnieken. Je ziet dat het concept overheidsmarketing maar in delen
worden omarmd door hun eigen autonomie.
Marketization als privatisering
➢ Als de overheid afstand doet van een bepaalde taak of organisatie, bijvoorbeeld aandelen
in staatsdeelneming te verkopen of door een onderdeel van de overheidsorganisatie te
verkopen aan een bestaand bedrijf. Hierbij houdt de directe of zwaarwegende
overheidsbemoeienis op.
➢ Nederland: tussen 1989-2010 zijn 271 besluiten tot privatisering. Meest in het oog
springende privatiseringen.
➢ PTSS, NS, Nutsbedrijven, etc.
Onderscheid publiek en privaat (plaatje college)
➢ Publiek: diensten die te maken hebben met publiek gezag (denk aan gemeenten,
kadaster etc.
College 1
Waarom Publiek Management?
→ Als samenleving hebben we te maken met een grote reeks publieke
diensten en maatschappelijke opgaven die we als individuen,
groepen, bedrijven niet zelfstandig kunnen aanpakken.
Redenen
➢ Omvattendheid: gezondheidszorg, milieu, mobiliteit, veiligheid: raakt ons allemaal
➢ Conflicterende waarden (deels): lantaarns uit vanwege veiligheid of juist uit vanwege
(milieu) besparingen
➢ Kosten: alleen gezamenlijk kunnen we (via belastingen) grootschalige investeringen
(zoals maken van een brug, tunnel etc.) doen.
➢ Organisatie: om opgaven aan te kunnen pakken heb je een publieke organisatie nodig die
kan sturen en slim is georganiseerd.
→ Publiek Management is een kernthema in het wetenschappelijk
debat over de wijze waarop publieke organisaties zijn
georganiseerd en worden (aan)gestuurd.
Definitie Publiek Management
‘The use of organizational resources in and by public and non-profit organizations to coordinate
social efforts, so that objectives can be accomplished and public needs are met.’ (Noordegraaf, p.5)
Versus New Public Management / managerialism / businesslike management (focus van dit vak)
→ Voorbeeld maatschappelijke opgave: Vluchtelingenopvang in Ter
Apel: is een bestuurlijke crisis → Politics: Hoe organiseer je een
opgave zoals dit? Wat ga je daar dan mee bereiken? → Performance. Wie
staan er aan de lat? → Professionals.
Je kan heel veel keuzes maken om ergens de lead te leggen om dit vraagstuk aan te
pakken → gemeentelijk, provinciaal, waterschap of het rijk?
,En vanuit welke logica’s?
→ De drie P’s
Hoe is het hier aangepakt?
• Ministerie BZK bedenkt plan om zo snel mogelijk 2000 Flex-woningen gereed te hebben en
te plaatsen. Uitvoeringsdienst RVB (Rijksvastgoedbedrijf) gaat aan de slag met ‘PVE’ (plan
van eisen)
Keuze RVB: ‘Publiek-Private samenwerking’
• RVB doet ‘marktconsultatie’ van bedrijven die woningen kunnen maken (zelf heeft RVB
geen fabrieken). RVB verkoopt de woningen door aan ‘afnemers’
• Juridisch professionals doen ‘aanbesteding’ ‘en contractering’
• 9 bedrijven worden gecontracteerd, binnen drie maanden leveren.Dit lukt!
• Emoties RVB:
Uitkomst: gemeenten willen wel/niet
Samenvatten voorbeeld chat
,Wat leert deze casus ons?
➢ Maatschappelijke vraagstukken hebben vaak een gelaagd karakter van ideeënvorming,
wijze van interveniëren (sturing) en samenwerking tussen publieke (en private) diensten
(organisatie.
➢ Er zijn meerdere publieke partijen bij betrokken (Ministerie, RVB, gemeenten). Er is dus
niet zoiets als ‘een publieke sector’ die uniform is georganiseerd en vanuit hetzelfde
belang werkt.
➢ Uiteenlopende wijzen waarop de organisatie van de publieke sector is ingericht. Roept
veel sentiment op vanuit de uiteindelijke vraag: is ons belastinggeld op een efficiënte en
effectieve wijze aangewend?
→ Maatschappelijke vraagstukken als complex samenspel
Deel 1 van dit vak: belangrijkste organisatievormen:‘ions’ Publiek Management
5 ions
➢ Marketization: bedrijfsprincipes zouden beter zijn dan het bureaucratische model:
culturele, wat kan je splitsen van taken? Wat is voor de markt? Privatisering.
➢ Agentification: ‘milde’ versie van marketization. Op afstand plaatsen.
➢ Performatization: hoe kun je zo goed mogelijk publieke organisaties
aanspreken over het leveren van prestaties? Of het niet-
leveren daarvan? Het vormgeven door middel van
contractmanagement. Zo kan de burger op elk moment zien wat
de overheid heeft geleverd. → legitimiteitsvraag.
➢ Projectification: het idee om alles in projecten aan te pakken. Economische insteek. Het
zou soepeler moeten lopen als je het vanjuit de private kant bekijkt. Samenwerking
tussen publiek en privaat.
➢ E-governation: digitalisering (AI).
College 2
Marketization
Is als een antwoord op problemen die in de publieke sectoren (in de afgelopen jaren) naar voor
zijn gekomen. Hoe krijgen we het met alle actoren rond om alles georganiseerd te krijgen?
Jaren 80: moet de overheid niet meer als een bedrijf georganiseerd worden?
➢ Uitgangspunt: ‘Run the Government as a Business.’
➢ Plaats binnen NPM: Centraal: ambitie integrale ‘cultuurverandering’ door op grote schaal
overheidsdiensten uit publieke domein te transformeren via splitsing en privatisering;
Baseline: van ‘taak’ naar ‘markt’ cultuur. ‘Meanest Leanest’.
➢ Aanpak:
● Institutioneel: nieuwe regels/positie stelsels;
, ●Organisatorisch: ontwikkeling producten catalogus;
● Cultureel: ‘corporate’ profiel en investeren in grootschalige ‘houding en gedrag’
programma’s.
➢ Voorbeeld: Splitsing in publieke netbeheerder en commercieel bedrijf: Prorail/NS,
Essent/Enexis, Nuon/Alliander.
Belangrijkste thema’s:
Marketization als overheidsmarketing
Principes overheidsmarketing:
1. Publieke producten zijn vrijwel altijd gericht op overheidsdiensten en processen.
2. Daarbij wordt de burger in 4 simultane rollen benaderd: als ‘klant’ (als een bewoner wordt
uitgenodigd om een wandeling te maken door een nieuwe tunnel), als cliënt (als
helpdesk persoon die subsidie aanvraagt), als burger (persoon die om inspraak wordt
gevraagd bij een bouwproject) en als subject (arrestant die uitgebreid rechten wordt
gelezen).
3. Centraal staat de vraag naar de toegankelijkheid van deze diensten, de snelheid van de
levering van de kwaliteit van de dienst
4. Bij publieke services is de ‘user’ tevens co-producent van de service: een burger (de user)
helpt altijd mee aan de productie. Denk aan een burger die een paspoort aanvraagt, die
moet gegevens aanleveren en daarbij werkt die mee aan de productie van een paspoort.
Noordergraaf: In relatie tot overheidsmarketing: professionals hebben andere mogelijkheden
om vooruitgang te krijgen. Liberale professionals zijn niet makkelijk te grijpen bij deze
activiteiten. Aan de andere kant heb je de organisatorische professionals. Deze zijn veel
gevoeliger voor marketingtechnieken. Je ziet dat het concept overheidsmarketing maar in delen
worden omarmd door hun eigen autonomie.
Marketization als privatisering
➢ Als de overheid afstand doet van een bepaalde taak of organisatie, bijvoorbeeld aandelen
in staatsdeelneming te verkopen of door een onderdeel van de overheidsorganisatie te
verkopen aan een bestaand bedrijf. Hierbij houdt de directe of zwaarwegende
overheidsbemoeienis op.
➢ Nederland: tussen 1989-2010 zijn 271 besluiten tot privatisering. Meest in het oog
springende privatiseringen.
➢ PTSS, NS, Nutsbedrijven, etc.
Onderscheid publiek en privaat (plaatje college)
➢ Publiek: diensten die te maken hebben met publiek gezag (denk aan gemeenten,
kadaster etc.
