asus
C
ShippingParts BV (“ShippingParts”) is een bedrijf dat zich specialiseert in het produceren van
hoogwaardige scheepsonderdelen. Voor deproductievancomplexescheepsmotoronderdelenhuurt
zijeengrote3D-printer(standaardmodel)van3D-EngineeringBV(“3D-Engineering”).Kortetijdlater
gaat 3D-Engineering failliet. De curator van 3D-Engineering zegt de huurovereenkomst met
ShippingPartsopenvordert,metinachtnemingvandeovereengekomenopzegtermijn,afgiftevande
3D-printeropgrondvanartikel5:2BW.ShippingPartsverweertzichdoortestellendatzijeigenaaris,
omdatde3D-printerinmiddelsintegraalonderdeelisgewordenvandefabriekshalwaardemachine
sinds de aanschaf staat. Zij wijst er daarbij op dat de 3D- printer met behulp van verschillende
schroeven is vastgemaakt aan de vloer van de fabriekshal.Bovendien,zosteltzij,isde3D-printer
essentieelenonmisbaarvoorhetproductieprocesvanShippingParts.
Vraaga:IsShippingPartseigenaarvande3D-printer?
→Isersprakevannatrekking?
1.Art.5:3BW→eigenaarvaneenzaakiseigenaarvanalhaarbestanddelen
- (Jo.art.5:14(1)BW→eighetzelfdemrdanspecifiektweeroerendezaken)
2.Welkezaakwordtdoorwelkezaaknagetrokken?Watisdehoofdzaak?
- onroerendezaak+roerendezaak→hoofdzaakisaltijddeonroerendezaak
- roerendezaak+roerendezaak→hoofdzaakdezaakdiedeverkeersopvattingenaanwijzen
ofwaarvandewaardedievandeanderezaakovertreft(art.5:14lid3)(altijdeerst
verkeersopvattingentoetsen)
3.Isdeanderezaakeenbestanddeelgeworden?Isersprakevanbestanddeelvorming?
- Art.3:4BWtoetsen;beginnenbijlid2endaarnapasevt.lid1
- Lid2→Materiëlebestanddeelvorming:eenzaakdiemeteenhoofdzaakzodanigverbonden
wordtdatzijdaarvannietkanwordenafgescheidenzonderdatbeschadigingvanbetekenis
wordttoegebrachtaaneenderzaken,wordtbestanddeelvandehoofdzaak:
- HRGlencoreII:bestanddeelvormingals…
- defysiekegevolgenvanafscheidingvanbetekeniszijn;nietrelevantzijnde
vermogensrechtelijkegevolgenofdemogelijkheidtotherstel;of
- afscheidingzonderfysiekegevolgenvanbetekenismogelijkis,maardie
afscheidingonevenredigveelkostenofmoeitemetzichmeebrengt
Alsdeconclusievanlid2is:‘geenbestanddeelvorming’→dannogtoetsenaanlid1;als
conclusie‘welbestanddeelvorming’→danlid1nietmeertoetsen
- Lid1→Immateriëlebestanddeelvorming:alhetgeenvolgensverkeersopvattingonderdeel
vaneenzaakuitmaakt,isbestanddeelvandiezaak.
- HRDepex/CuratorenBergel:bestanddeelals…
1. Afstemmingscriterium:inconstructiefopzichtopelkaarzijn
afgestemd/constructieveafstemming
2. Onvoltooidheidscriterium:isdehoofdzaakzonderdieanderezaak
onvoltooid?Beoordelenalsalgemeeniets,hetspecifiekeproductieprocesis
nietrelevant(bijv.ovensbijbakkersfabriek)
3D-Engineeringvordertde3D-printervanShippingPartsogv.art.5:2BW(Deeigenaarvaneenzaak
isbevoegdhaarvaneeniederdiehaarzonderrechthoudt,opteeisen;revindicatie).Omtebepalen
ofShippingPartseigenaarisvande3D-printer,moeterwordengekekenofersprakeisvan
natrekking.Natrekkinghoudtindatdeeigenaarvaneenzaakookdeeigenaarisvanalle
bestanddelenvandezezaak.Erisogv.art.3:4lid1en2sprakevannatrekkingindevolgende
gevallen:
1. Alhetgeenvolgensverkeersopvattingonderdeelvaneenzaakuitmaakt,isbestanddeelvan
diezaak(lid1)
, 2. E enzaakdiemeteenhoofdzaakzodanigverbondenwordtdatzijdaarvannietkanworden
afgescheidenzonderdatbeschadigingvanbetekeniswordttoegebrachtaaneenderzaken,
wordtbestanddeelvandehoofdzaak(lid2).
Erzijntweearrestenverderrelevant:HRDepex/CuratorenenHRGlencoreII:
● Depex/Curatoren
○ Ofapparatuureneengebouwtezamennaarverkeersopvattingalséénzaakkunnen
wordengezien,kanzichbijvoorbeeldvoordoenalzijinconstructiefopzichtspecifiek
opelkaarzijnafgestemdofalshetgebouwbijontbrekenvandeapparatuurals
onvoltooidmoetwordenbeschouwd
● GlencoreII
○ Omtebepalenofisvoldaanaanhetcriteriumvan‘beschadigingvanbetekenis’(art.
3:4lid2BW),moetredelijkerwijswordengekekenofafscheidingmogelijkiszonder
onevenredigveelmoeiteomhetlostekrijgen(fysiekecriterium);de
vermogensrechtelijkeconsequentieszijnnietvanbelang
Isde3D-printerzodanigverbondenmetdefabriekshaldatzijdaarvannietkanwordenafgescheiden
zonderdatbeschadigingvanbetekeniswordttoegebrachtaaneenderzaken?De3D-printerismet
verschillendeschroevenvastgemaaktaandevloervandefabriekshal.Deschroevenkunnen
losgeschroefdworden.Ditkostnietonevenredigveelmoeiteenleidtookniettotdebeschadigingvan
eenderzaken.
Maaktde3D-printervolgensverkeersopvattingenonderdeeluitvandefabriekshal?(Zijnzij
constructiefopelkaarafgestemd?)Defabriekshalwordtbijhetontbrekenvande3D-printernietals
onvoltooidbeschouwd.Menigfabriekshalvereistgeen3D-printeromvoltooidfabriekshaltezijn.Dat
deprinteressentieelenonmisbaarisvoorhetproductieprocesishiernietrelevant,hetgaatimmers
omdefabriekshalenniethetproductieproces.
Conclusie:Erisgeensprakevannatrekking.ShippingPartsisgeeneigenaarvande3D-printer.
Zodoendeisderevindicatievan3D-Engeneeringmogelijk.
ervolgcasus
V
Op 8 mei 2025 heeft ShippingParts rechtsgeldig klepzittingen (metalen ringen) aan Bootsma BV
(“Bootsma”)overgedragenondereigendomsvoorbehoud.DezeklepzittingenkooptBootsmavoorhet
onderhoud aan de dieselmotor van één van haar schepen. Bij dit onderhoud, dat op 12 mei2025
wordt verricht, worden deze klepzittingen in het motorblok gemonteerd in een proces dat
‘koudkrimpen’ heet. De klepzittingen worden daartoe in een bad met vloeibare stikstof extreem
gekoeld (tot -195 °C), waardoor zij krimpen. Vervolgens worden de gekrompen klepzittingeninhet
motorblokgeplaatst.Wanneerdeklepzittingenweeropkamertemperatuurkomen,zettenzijweeruit
tothunnormalegrootte.Daardoorontstaateenvaste,zeersterkeverbindingtussendeklepzittingen
enhetmotorblok.
Bootsma gaat op 8 juli 2025 failliet. De factuur van de door ShippingParts geleverde klepzittingen
heeftBootsmaonbetaaldgelaten.ShippingPartsberoeptzichdaaromophaareigendomsvoorbehoud
eneistopdiegrondafgiftevandeklepzittingen.Decuratorsteltzichechterophetstandpuntdatde
leverancier haar eigendomsrecht heeft verloren door de montage van de klepzittingen in het
motorblokenweigertdaaromafgifte.
TussenBootsmaenShippingPartsstaathetvolgendevast:
● De verbinding tussen het motorblok en de klepzittingen is zodanig vast dat het weliswaar
mogelijkisomdeklepzittingenzonderschadevanbetekenislostemakenvanhetmotorblok,
maardemetdezescheidinggepaardgaandekostenzijnhogerdandegezamenlijkewaarde
vanhetmotorblokendedaarmeeverbondenklepzittingen.
● De waarde van het motorblok is vele malen hoger dan dewaardevandeinhetmotorblok
geplaatsteklepzittingen.
Vraag b: Is ShippingParts eigenaar van de klepzittingen? Laat daarbij de verkeersopvatting buiten
beschouwing.
Art.5:3jo.art.5:14lid1(wantsprakevantweeroerendezaken)
, oofdzaak?Art.5:14lid3→verkeersopvattingmagbuitenbeschouwingblijven;waarde:motormeer
H
waard
Bestanddeelvorming?
● Hetiswelmogelijkdeklepzittingenzonderschadevanbetekenislostemaken…
● maarditweldmv.onevenredigveelkostenenmoeite
Erissprakevanmateriëlebestanddeelvorming;toetsart.3:4lid1nietmeernodig
Erissprakevannatrekking;Bootsmaiseigenaargewordenvandekleppen
asusclip1;‘Debakensverzet’(stellingenoververkrijgingdoorverjaring)
C
LanadeKnijff,inwoonstervandegemeenteLeiden,oefentalmeerdan20jaardefeitelijkemachtuit
overeenstukgemeentegronddatgrenstaanhaareigenperceelgrond.HoewelDeKnijffweetdathet
om gemeentegrond gaat, pretendeert zij op duidelijk zichtbare en voor derden kenbare wijze
rechthebbendetezijnvandegrond.AlsdegemeenteLeidennaverloopvanmeerdan20jaar,maar
minder dan 25 jaar, de grond wil gebruiken voor de herinrichting van deopenbareruimte,komtzij
erachterdatDeKnijffdegrondmeerdan20jaargeledeninbezitheeftgenomen.
Geefvoordeonderstaandestellingengemotiveerdaanofdezejuistofonjuistis.
1. DegemeenteLeidenkangeengoederenrechtelijke,maarweleenverbintenisrechtelijkeactie
tegenDeKnijffinstellenomhetstukgrondterugtekrijgen.
Goederenrechtelijkeactie?AlsdegemeenteLeideneigenaarisvandegrond,kanzijeen
revindicatieactieexart.5:1instellen.OfisgemeenteLeidengeeneigenaarmeerenisersprakevan
verkrijgingdmv.verjaring?
Verkrijgingdoorverjaring(tweesmaken):
1. Verkrijgende(acquisitieve)verjaring
Art.3:99lid1BW:bezittertegoedertrouw(art.3:11BW)verkrijgtgoednabepaalde
tijdsperiodebijonafgebrokenbezit:
- Voorroerendezaken,niet-registergoederen:3jaar
- Vooranderegoederen:10jaar
- Voorwaarden:
- Bezitter
- Tegoedertrouwex3:11
- Onafgebroken
- Tijdsperiode(3/10jaar)
2. Bevrijdende(extinctieve)verjaring
Art.3:105lid1:bezitterverkrijgtgoeddoorverjaringvanderechtsvorderingtotbeëindiging
vanhetbezit,óókbijbezitniettegoedertrouw(!);geenonafgebrokenbezitvereist
- Voorwaarden:
- Bezitter
wordteigenaardoorverjaringvanderechtsvorderingtotbeëindigingvanhet
bezit
- Nietpersetegoedertrouw
- Nietperseonafgebrokenbezit
- Verjaringstermijn:art.3:306BW→20jaar(’indiendewetnietanders
bepaalt’)
- Aanvang:art.3:314lid2BW:aanvangverjaringstermijn
Bezit(art.3:107lid1jo.3:108)
=Hethoudenvaneengoedvoorzichzelf.
- Ofiemandeengoedhoudtenofhijditvoorzichzelfhoudtofvooreenanderdoet,wordtnaar
verkeersopvattingbeoordeeld,metinachtnemingvandenavolgenderegelsenoverigensogv.
uiterlijkefeiten.
- Lanaoefentdefeitelijkemachtuitenzijpretendeertduidelijkzichtbareenvoorderden
kenbarewijzerechthebbendetezijnvandegrond.
, - anaheeftbezitverkregendoorinbezitneming(art.3:112joart.3:113):dmv.feitelijkemacht
L
verschaffen.
- Bezittekwadertrouw,althansniettegoedertrouw(3:11BW):zijweetdathetom
gemeentegrondgaat
→Lanakangeenberoepdoenopverkrijgende(acquisitieve)verjaringexart.3:99BWaangezien
hiergoedetrouwvoorvereistis.
IservoorLanasprakevanverkrijgingdoorbevrijdende(extinctieve)verjaringexart.3:105lid1BW?
- Bezit,ongeachtoftegoedertrouw(art.3:11BW).
- Verkrijgingbijverjaringvanderechtsvorderingtotbeëindigingbezit
- Wanneerverjaartdevorderingvanrevindicatieexart.5:2BW?
Art.3:306BW:verjaringstermijnvan20jaar
Art.3:314lid2BW:determijnbeginttelopenopdedagnabezitsverkrijging
→Derechtsvorderingvandegemeenteisverjaard(verloopvanmeerdan20jaar)→Lanaisdus
eigenaargeworden.
Tussenconclusie:nee,erisgeengoederenrechtelijkeactiemogelijkvoordegemeente.
Verbintenisrechtelijkeactie?
- HRLandjepikI:hetisookmogelijkeenvorderinguitonrechtmatigedaad(art.6:162 BW)
tegendeverkrijgerex3:105BWintestellen.
- Want‘eenpersoondieeenzaakinbezitneemtenhoudt,wetendedateenanderdaarvan
eigenaaris,handelttegenoverdieeigenaarimmersonrechtmatig’
- Schadevergoedinginnaturaexart.6:103BW:teruggavevandegronddoor
eigendomsoverdracht.
- Devorderingisonderworpenaaneenverjaringstermijnvanart.3:310lid1BW(ofwel5jaar
nabekendheidmetschade,anders20jaar);schadetreedtinbijeigendomsverlies
- GemeenteLeidenkandevorderingogv.ODinstellentegenLana;
- Alsschadevergoedinginnaturakunnenzijteruggavevandegrondvorderen.
- Dezevorderingisnognietverjaard:nadatdeschadeisingetreden,iserminderdan5jaar
verstreken
Tussenconclusie:ja,eriseenverbintenisrechtelijkeactiemogelijk.
Conclusie:stelling1isjuist.
.Deverjaringstermijnvoorverkrijgingdoorbevrijdendeverjaringvaneenonroerendezaakbij
2
inbezitnemingdooreenniet-rechthebbendevangtpasaanophetmomentdatderechthebbende
daadwerkelijkkennisdraagtvandebezitsdadenvandeniet-rechthebbendewaardoorhetbezitvan
derechthebbendeistenietgegaan.
Verkrijgingdmv.bevrijdendeverjaring(art.3:105lid1BW).Wanneervangtdieverjaringstermijnuit
art.3:105lid1aan?
- Aanvangverjaringstermijn:art.3:314lid2BW→Opdedagvolgendopdiewaaropde
niet-rechthebbendebezitterisgeworden
- Bezit:art.3:107lid1jo.3:108BWenzieHRLandjepikI
- Beoordelennaarverkeersopvatting;en
- Opgrondvanuiterlijkefeiten:‘objectievemaatstaf’
- Inbezitneming:art.3:112jo.3:113BW(enart.3:117BW)
- Vereistisdat‘demachtsuitoefeningzodanigisdatnaarverkeersopvattinghetbezit
vandeoorspronkelijkebezitterwordttenietgedaan’
- ‘Metnameisnietvereistdatderechthebbendedaadwerkelijkheeftkennisgedragen
vandebezitsdadenvandeniet-rechthebbendewaardoorzijnbezitistenietgegaan.
Voldoendeisdateenenandernaarbuitentoe–endusookvoordeeigenaar–
kenbaarwas”
Conclusie:stelling2isonjuist;hetisnietnodigdatderechthebbendedaadwerkelijkkennisdraagtvan
diebezitsdaden;hetgaateromofdiebezitsdadennaarbuitentoekenbaarzijn(objectievemaatstaf)