RECHT EN ETHIEK
LES 1
GRONDWETTEN BELANGERIJK VOOR DE JOURNALIST
ART. 19 GW
“De vrijheid van eredienst, de vrije openbare uitoefening ervan, alsmede de
vrijheid om op elk gebied zijn mening te uiten, zijn gewaarborgd, behoudens
bestraffing van de misdrijven die ter gelegenheid van het gebruikmaken van
die vrijheden worden gepleegd.”
Dit recht omvat de vrijheid om je mening te geven over verschillende onderwerpen.
Deze vrijheden zijn niet absoluut maar maximaal. Er kunnen beperkingen zijn als
het gaat om strafbaarheid van misdrijven die gepleegd worden tijdens het uitoefenen van
deze vrijheden. : Hoewel je recht hebt om je mening te geven ben je niet vrijgesteld van
strafgerechtelijke vervolgingen als je een strafbaar feit pleegt. ( aanzet tot haat, geweld,
racisme..)
ART. 25 GW
- “De drukpers is vrij; de censuur kan nooit worden ingevoerd; geen
borgstelling kan worden geëist van de schrijvers, uitgevers of drukkers.”
- “Wanneer de schrijver bekend is en zijn woonplaats in België heeft, kan
de uitgever, de drukker of de verspreiden niet worden vervolgd.”
Dit recht beschermt de persvrijheid en regelt de verantwoordelijkheid van schrijvers,
uitgevers, en drukkers volgens 2 belangrijke bepalingen. Zorgt ervoor dat de pers in
België vrij kan functioneren zonder voorafgaande controle of garanties: regel van
getrapte afspraken over aansprakelijkheid.
1) Vrijheid van de drukpers: Het garandeert dat de persvrijheid in België
absoluut is. Er mag geen censuur worden opgelegd en niemand mag verplicht
worden om borg te stellen bij het publiceren van teksten. Censuur, het vooraf
controleren en goedkeuren van publicaties door de overheid is verboden. Zo
kunnen schrijvers, uitgevers, en drukkers niet verplicht worden om een
waarborg/garantie te geven voordat ze iets publiceren.
2) Strafrechtelijke aansprakelijkheid: Bepaalt dat als een schrijver bekend is en
zijn woonplaats in België heeft, de uitgever, drukker of verspreiden niet vervolgd
kan worden voor de inhoud van een publicatie. De verantwoordelijkheid en
mogelijke strafrechtelijke gevolgen van de publicatie liggen dan bij de schrijver
zelf.
ART. 150 GW
“De jury wordt ingesteld voor alle criminele zaken, alsmede voor politieke
misdrijven en drukpersmisdrijven, behoudens voor drukpersmisdrijven die door
racisme of xenofobie ingegeven zijn.”
Een jury moet worden ingezet voor ernstige criminele zaken, politieke misdrijven en
drukpersmisdrijven (Hof van assisen – volksjury) De uitzondering is dat voor
,drukpersmisdrijven die racisme of xenofobie bevatten er geen jury wordt ingesteld: deze
gaan naar de gewone traditionele strafbank.
Evado straffeloosheid: personen die misdaden hebben begaan zouden kunnen
ontsnappen aan vervolging of bestraffing :
1) Politieke misdrijven of criminele feiten niet effectief worden vervolgd, ondanks de
verplichting van een juryrechtspraak.
2) Drukpersmisdrijven die niet onder de uitzonderingen van racisme of xenofobie
vallen, onbestraft blijven vanwege een gebrek aan handhaving of politieke
beïnvloeding.
VVJ/AVBB
VVJ: VLAAMSE VERENIGING VAN JOURNALISTEN
Behartigen de belangen van journalisten in Vlaanderen. Bieden o.a. juridische
ondersteuning, advies en bescherming aan journalisten en zet zich in voor
persvrijheid en ethische normen binnen de journalistiek. Zetten zich in voor het
verdedigen van de rechten van de journalistiek en de vrijheid van meningsuiting,
streven naar goede werkomstandigheden voor journalisten.
AVBB: ALGEMENE VERENIGING VAN BEROEPSJOURNALISTEN
De overkoepelende nationale beroepsvereniging voor journalisten in België, zowel
Vlaamse als Franstalige journalisten. Verdedigt de professionele, sociale en
wettelijke belangen van journalisten en zet zich in voor persvrijheid en de
bescherming van journalisten tegen inmenging en bedreigingen. Ze
vertegenwoordigen de Belgische journalistiek op internationaal niveau.
3-LEDIGE OPDRACHT:
zorgt ervoor dat journalisten niet enkel officieel erkend worden maar ook ethisch
werken en juridisch en professioneel ondersteund worden.
1) Wettelijke opdracht: Erkenning als beroepsjournalist.
De erkenningscommissie is verantwoordelijk voor het beoordelen en erkennen
van journalisten die aan bepaalde criteria voldoen. De erkenning bied toegang
tot bepaalde rechten zoals een perskaart, en bied journalistieke bescherming
onder de wet.
2) Zelfregulering
De raad voor journalistiek fungeert als een zelfregulerend orgaan dat waakt
over de ethiek en deontologie binnen de journalistiek. Het beoordeelt klachten
over journalisten en mediakanalen die mogelijk de journalistieke normen
hebben geschonden en biedt richtlijnen om de kwaliteit en integriteit van de
berichtgeving te waarborgen.
3) Belangenverdediging
Net zoals de vakbond verdedigen ze de rechten en werkomstandigheden van
journalisten, zorgen ze voor goede arbeidsvoorwaarden, en bieden ze
juridische ondersteuning wanneer dat nodig is. Ze spelen een rol in de dialoog
met werkgevers, overheden en andere stakeholders.
,ERKENNING ALS BEROEPSJOURNALIST / JOURNALIST VAN BEROEP
Iedereen mag zichzelf een journalist noemen maar niet zomaar een beroepsjournalist.
BEROEPSJOURNALIST:
Erkend door de erkenningscommissie. Komt met voordelen zoals recht op een perskaart,
bescherming van journalistieke bronnen en juridische bijstand. Deze titel is wettelijk
beschermd. Een beroepsjournalist werkt voor een algemeen nieuwsmedium (VRT, HLN,
het nieuwsblad)
JOURNALIST VAN BEROEP:
verdient het inkomen door journalistiek werk, maar is niet erkend. Heeft dus geen
toegang tot de officiële perskaart en geniet niet van extra juridische bescherming en
voordelen zoals beroepsjournalisten. Deze kan ook commerciële activiteiten uitoefenen
naast het journalistiek werk. Zij werken voor de vakpers ( folie, bierpassie..)
- Minimum twee jaar.
Een journalist moet minstens twee jaar als hoofdberoep journalistiek werk
verrichtten om in aanmerking te komen voor de erkenning als beroepsjournalist.
Het journalistieke werk moet de voornaamste bron van inkomsten zijn.
- Algemeen nieuws of vakpers.
Het werk moet uitgevoerd worden voor een algemeen nieuwsmedium (VRT, HLN,
Het nieuwsblad…) of de vakpers (folie, bierpassie). De journalist moet werkzaam
zijn in een medium dat gericht is op het brengen van nieuws aan een breed
publiek of een specifiek vakgebied.
- Geen combinatie met commerciële nevenactiviteiten.
Ze mogen bv geen handel drijven of werk verrichten dat gericht is op reclame of
marketing. Dit bedoeld om de onafhankelijkheid en objectiviteit van de journalist
te waarborgen. Een journalist moet volledig neutraal blijven en mag geen mening
geven.
INLEIDING
WAT IS RECHT?
Een reflectie op wat er gebeurt in onze samenleving en komt meestal te boven wanneer
er iets problematisch gebeurd. Een systeem van regels en normen dat door een
samenleving of staat wordt vastgesteld om het gedrag van mensen te ordenen en
reguleren. Bevorderen van gerechtigheid, waarborgen van orde en stabiliteit in de
samenleving, en het bieden van een oplossingen. Kan worden afgedwongen door de
overheid, rechtbank, politie.
BRONNEN VAN HET RECHT
- Grondwet
Hoogste rechtsdocument in een land. Het legt de fundamentele principe en
waarde van een land vast. Evenals de organisatie en bevoegdheden van
staatsorganen en de rechten en vrijheden van burgers. De basis waarop alle
andere wetten en regelgevingen worden gebouwd.
- Wetten
, Formele regels die zijn aangenomen door de wetgevende macht. Ze zijn bindend
voor alle burgers en organisaties binnen het rechtsgebied. Ze kunnen breed zijn of
zeer specifiek.
- Administratieve besluiten en verordeningen
Regels en besluiten uitgevaardigd door administratieve overheden of andere
bestuursorganen. Vaak betrekking op de uitvoering van wetten en kunnen
gedetailleerde regels en procedures vaststellen.
- Rondzendbrieven en soft law
Rondzendbrieven zijn documenten waarin administratieve richtlijnen of
aanbevelingen worden gegeven, maar die niet altijd juridische kracht hebben
zoals wetten of verordeningen. "Soft law" verwijst naar regels of normen die niet
juridisch bindend zijn maar wel invloed hebben op de praktijk, zoals aanbevelingen
van internationale organisaties of codes of conduct.
- Rechtspraktijk
Rechters interpreteren en passen de wet toe in specifieke zaken. Ze kunnen
invloed hebben op hoe wetten in de toekomst geïnterpreteerd en toegepast
worden.
- Rechtsleer
De academische studie en de theoretische ontwikkeling van het recht. Rechtsleer
wordt vaak gepresenteerd in boeken, artikelen, en andere publicaties door
juridische deskundigen en academici.
- De gewoonten en de gebruiken
Gewoonten en gebruiken zijn ongeschreven regels die voortkomen uit
herhaaldelijk en consistent gedrag in een samenleving of beroepsgroep. Deze
kunnen juridisch erkend worden, vooral in situaties waar geen specifieke
wetgeving bestaat.
- De algemene rechtsbeginselen
Dit zijn fundamentele juridische principes die in veel rechtsstelsels worden erkend,
zoals rechtszekerheid, eerlijkheid en rechtvaardigheid. Ze kunnen dienen als
richtsnoer bij het interpreteren en toepassen van de wet.
BASISBEGRIPPEN
OPENBARE ORDERECHT: VERTICALE VERHOUDING, PUBLIEKRECHT
Het openbare orderecht zorgt voor de handhaving van veiligheid en orde in de
samenleving. Het regelt zaken zoals politie-inzet, vergunningen en openbare ruimtes, en
balanceert individuele vrijheden met de noodzaak van een veilige omgeving. Handhaving
gebeurt via politie, boetes en juridische maatregelen. Verhouding: burger en overheid. Je
kan hier nooit van afwijken.
DWINGEND RECHT: HORIZONTAAL RECHTE VERHOUDING , PRIVAATRECHT
Dwingend recht zijn wettelijke regels waarover partijen niet kunnen afwijken door
contractuele afspraken. Ze zijn verplicht en moeten altijd worden nageleefd. Dit
recht beschermt essentiële belangen en waarden, zoals
LES 1
GRONDWETTEN BELANGERIJK VOOR DE JOURNALIST
ART. 19 GW
“De vrijheid van eredienst, de vrije openbare uitoefening ervan, alsmede de
vrijheid om op elk gebied zijn mening te uiten, zijn gewaarborgd, behoudens
bestraffing van de misdrijven die ter gelegenheid van het gebruikmaken van
die vrijheden worden gepleegd.”
Dit recht omvat de vrijheid om je mening te geven over verschillende onderwerpen.
Deze vrijheden zijn niet absoluut maar maximaal. Er kunnen beperkingen zijn als
het gaat om strafbaarheid van misdrijven die gepleegd worden tijdens het uitoefenen van
deze vrijheden. : Hoewel je recht hebt om je mening te geven ben je niet vrijgesteld van
strafgerechtelijke vervolgingen als je een strafbaar feit pleegt. ( aanzet tot haat, geweld,
racisme..)
ART. 25 GW
- “De drukpers is vrij; de censuur kan nooit worden ingevoerd; geen
borgstelling kan worden geëist van de schrijvers, uitgevers of drukkers.”
- “Wanneer de schrijver bekend is en zijn woonplaats in België heeft, kan
de uitgever, de drukker of de verspreiden niet worden vervolgd.”
Dit recht beschermt de persvrijheid en regelt de verantwoordelijkheid van schrijvers,
uitgevers, en drukkers volgens 2 belangrijke bepalingen. Zorgt ervoor dat de pers in
België vrij kan functioneren zonder voorafgaande controle of garanties: regel van
getrapte afspraken over aansprakelijkheid.
1) Vrijheid van de drukpers: Het garandeert dat de persvrijheid in België
absoluut is. Er mag geen censuur worden opgelegd en niemand mag verplicht
worden om borg te stellen bij het publiceren van teksten. Censuur, het vooraf
controleren en goedkeuren van publicaties door de overheid is verboden. Zo
kunnen schrijvers, uitgevers, en drukkers niet verplicht worden om een
waarborg/garantie te geven voordat ze iets publiceren.
2) Strafrechtelijke aansprakelijkheid: Bepaalt dat als een schrijver bekend is en
zijn woonplaats in België heeft, de uitgever, drukker of verspreiden niet vervolgd
kan worden voor de inhoud van een publicatie. De verantwoordelijkheid en
mogelijke strafrechtelijke gevolgen van de publicatie liggen dan bij de schrijver
zelf.
ART. 150 GW
“De jury wordt ingesteld voor alle criminele zaken, alsmede voor politieke
misdrijven en drukpersmisdrijven, behoudens voor drukpersmisdrijven die door
racisme of xenofobie ingegeven zijn.”
Een jury moet worden ingezet voor ernstige criminele zaken, politieke misdrijven en
drukpersmisdrijven (Hof van assisen – volksjury) De uitzondering is dat voor
,drukpersmisdrijven die racisme of xenofobie bevatten er geen jury wordt ingesteld: deze
gaan naar de gewone traditionele strafbank.
Evado straffeloosheid: personen die misdaden hebben begaan zouden kunnen
ontsnappen aan vervolging of bestraffing :
1) Politieke misdrijven of criminele feiten niet effectief worden vervolgd, ondanks de
verplichting van een juryrechtspraak.
2) Drukpersmisdrijven die niet onder de uitzonderingen van racisme of xenofobie
vallen, onbestraft blijven vanwege een gebrek aan handhaving of politieke
beïnvloeding.
VVJ/AVBB
VVJ: VLAAMSE VERENIGING VAN JOURNALISTEN
Behartigen de belangen van journalisten in Vlaanderen. Bieden o.a. juridische
ondersteuning, advies en bescherming aan journalisten en zet zich in voor
persvrijheid en ethische normen binnen de journalistiek. Zetten zich in voor het
verdedigen van de rechten van de journalistiek en de vrijheid van meningsuiting,
streven naar goede werkomstandigheden voor journalisten.
AVBB: ALGEMENE VERENIGING VAN BEROEPSJOURNALISTEN
De overkoepelende nationale beroepsvereniging voor journalisten in België, zowel
Vlaamse als Franstalige journalisten. Verdedigt de professionele, sociale en
wettelijke belangen van journalisten en zet zich in voor persvrijheid en de
bescherming van journalisten tegen inmenging en bedreigingen. Ze
vertegenwoordigen de Belgische journalistiek op internationaal niveau.
3-LEDIGE OPDRACHT:
zorgt ervoor dat journalisten niet enkel officieel erkend worden maar ook ethisch
werken en juridisch en professioneel ondersteund worden.
1) Wettelijke opdracht: Erkenning als beroepsjournalist.
De erkenningscommissie is verantwoordelijk voor het beoordelen en erkennen
van journalisten die aan bepaalde criteria voldoen. De erkenning bied toegang
tot bepaalde rechten zoals een perskaart, en bied journalistieke bescherming
onder de wet.
2) Zelfregulering
De raad voor journalistiek fungeert als een zelfregulerend orgaan dat waakt
over de ethiek en deontologie binnen de journalistiek. Het beoordeelt klachten
over journalisten en mediakanalen die mogelijk de journalistieke normen
hebben geschonden en biedt richtlijnen om de kwaliteit en integriteit van de
berichtgeving te waarborgen.
3) Belangenverdediging
Net zoals de vakbond verdedigen ze de rechten en werkomstandigheden van
journalisten, zorgen ze voor goede arbeidsvoorwaarden, en bieden ze
juridische ondersteuning wanneer dat nodig is. Ze spelen een rol in de dialoog
met werkgevers, overheden en andere stakeholders.
,ERKENNING ALS BEROEPSJOURNALIST / JOURNALIST VAN BEROEP
Iedereen mag zichzelf een journalist noemen maar niet zomaar een beroepsjournalist.
BEROEPSJOURNALIST:
Erkend door de erkenningscommissie. Komt met voordelen zoals recht op een perskaart,
bescherming van journalistieke bronnen en juridische bijstand. Deze titel is wettelijk
beschermd. Een beroepsjournalist werkt voor een algemeen nieuwsmedium (VRT, HLN,
het nieuwsblad)
JOURNALIST VAN BEROEP:
verdient het inkomen door journalistiek werk, maar is niet erkend. Heeft dus geen
toegang tot de officiële perskaart en geniet niet van extra juridische bescherming en
voordelen zoals beroepsjournalisten. Deze kan ook commerciële activiteiten uitoefenen
naast het journalistiek werk. Zij werken voor de vakpers ( folie, bierpassie..)
- Minimum twee jaar.
Een journalist moet minstens twee jaar als hoofdberoep journalistiek werk
verrichtten om in aanmerking te komen voor de erkenning als beroepsjournalist.
Het journalistieke werk moet de voornaamste bron van inkomsten zijn.
- Algemeen nieuws of vakpers.
Het werk moet uitgevoerd worden voor een algemeen nieuwsmedium (VRT, HLN,
Het nieuwsblad…) of de vakpers (folie, bierpassie). De journalist moet werkzaam
zijn in een medium dat gericht is op het brengen van nieuws aan een breed
publiek of een specifiek vakgebied.
- Geen combinatie met commerciële nevenactiviteiten.
Ze mogen bv geen handel drijven of werk verrichten dat gericht is op reclame of
marketing. Dit bedoeld om de onafhankelijkheid en objectiviteit van de journalist
te waarborgen. Een journalist moet volledig neutraal blijven en mag geen mening
geven.
INLEIDING
WAT IS RECHT?
Een reflectie op wat er gebeurt in onze samenleving en komt meestal te boven wanneer
er iets problematisch gebeurd. Een systeem van regels en normen dat door een
samenleving of staat wordt vastgesteld om het gedrag van mensen te ordenen en
reguleren. Bevorderen van gerechtigheid, waarborgen van orde en stabiliteit in de
samenleving, en het bieden van een oplossingen. Kan worden afgedwongen door de
overheid, rechtbank, politie.
BRONNEN VAN HET RECHT
- Grondwet
Hoogste rechtsdocument in een land. Het legt de fundamentele principe en
waarde van een land vast. Evenals de organisatie en bevoegdheden van
staatsorganen en de rechten en vrijheden van burgers. De basis waarop alle
andere wetten en regelgevingen worden gebouwd.
- Wetten
, Formele regels die zijn aangenomen door de wetgevende macht. Ze zijn bindend
voor alle burgers en organisaties binnen het rechtsgebied. Ze kunnen breed zijn of
zeer specifiek.
- Administratieve besluiten en verordeningen
Regels en besluiten uitgevaardigd door administratieve overheden of andere
bestuursorganen. Vaak betrekking op de uitvoering van wetten en kunnen
gedetailleerde regels en procedures vaststellen.
- Rondzendbrieven en soft law
Rondzendbrieven zijn documenten waarin administratieve richtlijnen of
aanbevelingen worden gegeven, maar die niet altijd juridische kracht hebben
zoals wetten of verordeningen. "Soft law" verwijst naar regels of normen die niet
juridisch bindend zijn maar wel invloed hebben op de praktijk, zoals aanbevelingen
van internationale organisaties of codes of conduct.
- Rechtspraktijk
Rechters interpreteren en passen de wet toe in specifieke zaken. Ze kunnen
invloed hebben op hoe wetten in de toekomst geïnterpreteerd en toegepast
worden.
- Rechtsleer
De academische studie en de theoretische ontwikkeling van het recht. Rechtsleer
wordt vaak gepresenteerd in boeken, artikelen, en andere publicaties door
juridische deskundigen en academici.
- De gewoonten en de gebruiken
Gewoonten en gebruiken zijn ongeschreven regels die voortkomen uit
herhaaldelijk en consistent gedrag in een samenleving of beroepsgroep. Deze
kunnen juridisch erkend worden, vooral in situaties waar geen specifieke
wetgeving bestaat.
- De algemene rechtsbeginselen
Dit zijn fundamentele juridische principes die in veel rechtsstelsels worden erkend,
zoals rechtszekerheid, eerlijkheid en rechtvaardigheid. Ze kunnen dienen als
richtsnoer bij het interpreteren en toepassen van de wet.
BASISBEGRIPPEN
OPENBARE ORDERECHT: VERTICALE VERHOUDING, PUBLIEKRECHT
Het openbare orderecht zorgt voor de handhaving van veiligheid en orde in de
samenleving. Het regelt zaken zoals politie-inzet, vergunningen en openbare ruimtes, en
balanceert individuele vrijheden met de noodzaak van een veilige omgeving. Handhaving
gebeurt via politie, boetes en juridische maatregelen. Verhouding: burger en overheid. Je
kan hier nooit van afwijken.
DWINGEND RECHT: HORIZONTAAL RECHTE VERHOUDING , PRIVAATRECHT
Dwingend recht zijn wettelijke regels waarover partijen niet kunnen afwijken door
contractuele afspraken. Ze zijn verplicht en moeten altijd worden nageleefd. Dit
recht beschermt essentiële belangen en waarden, zoals
