Samenvatting Ontwikkelingspathologie
hoofdstuk 1 t/m 16
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................4
Algemeen...............................................................................................................................................4
DSM5......................................................................................................................................................5
Diagnostische methoden........................................................................................................................5
Epidemiologie.........................................................................................................................................6
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................6
De bio-ecologische systeemtherapie......................................................................................................6
Ontwikkelingsopgaven...........................................................................................................................7
Beschermende -en risicofactoren...........................................................................................................8
Preventie en behandeling.......................................................................................................................9
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................10
DNA......................................................................................................................................................10
Prenatale hersenontwikkeling..............................................................................................................10
Prenatale programmering....................................................................................................................11
Post-partum depressie.........................................................................................................................11
Preventie en hulpverlening...................................................................................................................11
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................12
Biologische klokken..............................................................................................................................12
De normale ontwikkeling van slaap......................................................................................................12
Slaapstoornissen...................................................................................................................................13
Slaapgebonden beweginsstoornissen..................................................................................................15
Comorbiditeit.......................................................................................................................................15
Prevalentie, verschillen tussen sekse en culturele/maatschappelijke invloeden.................................15
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................16
Slaapproblemen als risicofactor voor verdere ontwikkeling.................................................................16
Preventie en behandeling.....................................................................................................................16
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................17
,De normale ontwikkeling van eten.......................................................................................................17
Voedings -en eetstoornissen................................................................................................................17
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit en prevalentie............................................................................18
Culturele en maatschappelijke invloeden.............................................................................................18
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................18
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................19
Voedingsproblemen en -stoornissen als risicofactor voor verdere ontwikkeling.................................19
Prevalentie en behandeling..................................................................................................................19
Hoofdstuk 7..........................................................................................................................................20
De normale ontwikkeling van gehechtheid..........................................................................................20
De indeling van gehechtheid................................................................................................................21
Verschillende hechtingsstoornissen.....................................................................................................22
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit en prevalentie............................................................................22
Culturele en maatschappelijke invloeden.............................................................................................23
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................23
Risicofactoren voor de verdere ontwikkeling, prevalentie en behandeling..........................................23
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................24
Algemeen beeld van ASS en kenmerken van het gedrag......................................................................24
Subgroepen binnen ASS.......................................................................................................................26
Differentiaaldiagnose en comorbiditeit................................................................................................26
Ondersteuning en begeleiding.............................................................................................................27
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................28
Normale ontwikkeling van zindelijkheid...............................................................................................28
Stoornissen in de zindelijkheid.............................................................................................................29
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................29
Risico -en beschermende factoren......................................................................................................29
Preventie en behandeling.....................................................................................................................30
Hoofdstuk 10........................................................................................................................................31
Normale ontwikkeling van taal, geletterdheid, leren en rekenen........................................................31
Taal-, spraak- en leerstoornissen..........................................................................................................31
De indeling en criteria uit de DSM5......................................................................................................32
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................32
Risico- en beschermende factoren.......................................................................................................33
Behandeling en preventie.....................................................................................................................33
Hoofdstuk 11........................................................................................................................................34
Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies...........................................................34
,ADHD....................................................................................................................................................34
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................35
Risico- en beschermende factoren.......................................................................................................35
Preventie en behandeling.....................................................................................................................36
Hoofdstuk 12........................................................................................................................................36
Normale ontwikkeling: agressie, gehoorzaamheid en moraliteit.........................................................37
Algemene kenmerken gedragsstoornissen...........................................................................................37
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................38
Risico- en beschermende factoren.......................................................................................................38
Preventie en behandeling.....................................................................................................................40
Hoofdstuk 13........................................................................................................................................41
Normale ontwikkeling van angst..........................................................................................................41
Differentiaaldiagnose, prevalentie, culturele invloeden en comorbiditeit...........................................42
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................43
Preventie en behandeling.....................................................................................................................44
Hoofdstuk 14........................................................................................................................................44
Normale ontwikkeling van stemming en emotie..................................................................................44
Stemmingsstoornissen.........................................................................................................................45
Verklaringen van de depressieve stoornis............................................................................................45
Beloop en indeling van de ernst van een depressieve stoornis............................................................45
Bipolaire stoornis..................................................................................................................................46
Differentiaaldiagnose, prevalentie, comorbiditeit en culturele invloeden...........................................46
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................46
Preventie en behandeling.....................................................................................................................47
Hoofdstuk 15........................................................................................................................................48
Normale ontwikkeling van gewichtsgroei en lichaamsbeeld................................................................48
Eetstoornissen......................................................................................................................................48
Differentiaaldiagnose, prevalentie, comorbiditeit en culturele invloeden...........................................48
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................49
Eetstoornissen als risico voor verdere ontwikkeling.............................................................................50
Preventie en behandeling.....................................................................................................................50
Hoofdstuk 16........................................................................................................................................51
Normale ontwikkeling van middelengebruik........................................................................................51
Tabak....................................................................................................................................................52
Alcohol..................................................................................................................................................52
Cannabis...............................................................................................................................................52
, Harddrugs en paddo’s..........................................................................................................................52
Gokken en internet...............................................................................................................................52
Energiedrankjes....................................................................................................................................52
Polygebruik...........................................................................................................................................52
Stoornis in middelengebruik en gokverslaving.....................................................................................52
Differentiaaldiagnose, prevalentie, comorbiditeit en culturele invloeden...........................................53
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................53
De stoornis als risico voor verdere ontwikkeling..................................................................................54
Preventie en behandeling.....................................................................................................................54
Hoofdstuk 2
Algemeen
Bij ontwikkelingspathologie gaat het erom vreemd gedrag goed in kaart te brengen. Hierbij
wordt gebruik gemaakt van de DSM5. In de ontwikkelingspathologie worden
classificatiesystemen gebruikt om gedragingen van kinderen te beschrijven, van elkaar te
onderscheiden en in te delen in verschillende categorieën.
Er wordt gesproken van een diagnose op het moment dat er een stoornis is vastgesteld. Het
classificeren en diagnosticeren wordt gedaan door gespecialiseerde hulpverleners
(kinderarts, psychiater, orthopedagoog). Onderzoek naar hoe vaak een stoornis voorkomt
noemen we epidemiologisch onderzoek. Ook wordt er hierbij geprobeerd een samenhang
te vinden tussen het voorkomen van een stoornis en specifieke factoren (bijvoorbeeld door
naar iemands gedrag te vragen).
Onderzoek naar de oorzaken van een stoornis is erg lastig, omdat er verschillende factoren
meespelen. Zulk onderzoek heeft tot nu toe nog maar weinig opgeleverd.
Verschillen tussen classificatie en diagnostiek
Classificatie Diagnostiek
Wat (is er aan de hand)? Hoe (is dat zo gekomen)?
Algemene kennis Specifieke kennis
Beschrijvend Verklarend
Betreft groepen Betreft een individu
Gedragskenmerken Meerdere niveaus van de persoon en context
bij betrokken
Relatief snel te stellen Tijdrovend proces
Geeft enige richting aan hulpverleners Is voorwaardelijk voor goede hulpverlening
Bij classificatie en diagnostiek moet de hulpverlener zich altijd afvragen of zijn uitspraken
over een hulpvrager betrouwbaar en valide zijn.
hoofdstuk 1 t/m 16
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................4
Algemeen...............................................................................................................................................4
DSM5......................................................................................................................................................5
Diagnostische methoden........................................................................................................................5
Epidemiologie.........................................................................................................................................6
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................6
De bio-ecologische systeemtherapie......................................................................................................6
Ontwikkelingsopgaven...........................................................................................................................7
Beschermende -en risicofactoren...........................................................................................................8
Preventie en behandeling.......................................................................................................................9
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................10
DNA......................................................................................................................................................10
Prenatale hersenontwikkeling..............................................................................................................10
Prenatale programmering....................................................................................................................11
Post-partum depressie.........................................................................................................................11
Preventie en hulpverlening...................................................................................................................11
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................12
Biologische klokken..............................................................................................................................12
De normale ontwikkeling van slaap......................................................................................................12
Slaapstoornissen...................................................................................................................................13
Slaapgebonden beweginsstoornissen..................................................................................................15
Comorbiditeit.......................................................................................................................................15
Prevalentie, verschillen tussen sekse en culturele/maatschappelijke invloeden.................................15
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................16
Slaapproblemen als risicofactor voor verdere ontwikkeling.................................................................16
Preventie en behandeling.....................................................................................................................16
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................17
,De normale ontwikkeling van eten.......................................................................................................17
Voedings -en eetstoornissen................................................................................................................17
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit en prevalentie............................................................................18
Culturele en maatschappelijke invloeden.............................................................................................18
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................18
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................19
Voedingsproblemen en -stoornissen als risicofactor voor verdere ontwikkeling.................................19
Prevalentie en behandeling..................................................................................................................19
Hoofdstuk 7..........................................................................................................................................20
De normale ontwikkeling van gehechtheid..........................................................................................20
De indeling van gehechtheid................................................................................................................21
Verschillende hechtingsstoornissen.....................................................................................................22
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit en prevalentie............................................................................22
Culturele en maatschappelijke invloeden.............................................................................................23
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................23
Risicofactoren voor de verdere ontwikkeling, prevalentie en behandeling..........................................23
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................24
Algemeen beeld van ASS en kenmerken van het gedrag......................................................................24
Subgroepen binnen ASS.......................................................................................................................26
Differentiaaldiagnose en comorbiditeit................................................................................................26
Ondersteuning en begeleiding.............................................................................................................27
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................28
Normale ontwikkeling van zindelijkheid...............................................................................................28
Stoornissen in de zindelijkheid.............................................................................................................29
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................29
Risico -en beschermende factoren......................................................................................................29
Preventie en behandeling.....................................................................................................................30
Hoofdstuk 10........................................................................................................................................31
Normale ontwikkeling van taal, geletterdheid, leren en rekenen........................................................31
Taal-, spraak- en leerstoornissen..........................................................................................................31
De indeling en criteria uit de DSM5......................................................................................................32
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................32
Risico- en beschermende factoren.......................................................................................................33
Behandeling en preventie.....................................................................................................................33
Hoofdstuk 11........................................................................................................................................34
Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies...........................................................34
,ADHD....................................................................................................................................................34
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................35
Risico- en beschermende factoren.......................................................................................................35
Preventie en behandeling.....................................................................................................................36
Hoofdstuk 12........................................................................................................................................36
Normale ontwikkeling: agressie, gehoorzaamheid en moraliteit.........................................................37
Algemene kenmerken gedragsstoornissen...........................................................................................37
Differentiaaldiagnose, comorbiditeit, prevalentie en culturele invloeden...........................................38
Risico- en beschermende factoren.......................................................................................................38
Preventie en behandeling.....................................................................................................................40
Hoofdstuk 13........................................................................................................................................41
Normale ontwikkeling van angst..........................................................................................................41
Differentiaaldiagnose, prevalentie, culturele invloeden en comorbiditeit...........................................42
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................43
Preventie en behandeling.....................................................................................................................44
Hoofdstuk 14........................................................................................................................................44
Normale ontwikkeling van stemming en emotie..................................................................................44
Stemmingsstoornissen.........................................................................................................................45
Verklaringen van de depressieve stoornis............................................................................................45
Beloop en indeling van de ernst van een depressieve stoornis............................................................45
Bipolaire stoornis..................................................................................................................................46
Differentiaaldiagnose, prevalentie, comorbiditeit en culturele invloeden...........................................46
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................46
Preventie en behandeling.....................................................................................................................47
Hoofdstuk 15........................................................................................................................................48
Normale ontwikkeling van gewichtsgroei en lichaamsbeeld................................................................48
Eetstoornissen......................................................................................................................................48
Differentiaaldiagnose, prevalentie, comorbiditeit en culturele invloeden...........................................48
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................49
Eetstoornissen als risico voor verdere ontwikkeling.............................................................................50
Preventie en behandeling.....................................................................................................................50
Hoofdstuk 16........................................................................................................................................51
Normale ontwikkeling van middelengebruik........................................................................................51
Tabak....................................................................................................................................................52
Alcohol..................................................................................................................................................52
Cannabis...............................................................................................................................................52
, Harddrugs en paddo’s..........................................................................................................................52
Gokken en internet...............................................................................................................................52
Energiedrankjes....................................................................................................................................52
Polygebruik...........................................................................................................................................52
Stoornis in middelengebruik en gokverslaving.....................................................................................52
Differentiaaldiagnose, prevalentie, comorbiditeit en culturele invloeden...........................................53
Risico -en beschermende factoren.......................................................................................................53
De stoornis als risico voor verdere ontwikkeling..................................................................................54
Preventie en behandeling.....................................................................................................................54
Hoofdstuk 2
Algemeen
Bij ontwikkelingspathologie gaat het erom vreemd gedrag goed in kaart te brengen. Hierbij
wordt gebruik gemaakt van de DSM5. In de ontwikkelingspathologie worden
classificatiesystemen gebruikt om gedragingen van kinderen te beschrijven, van elkaar te
onderscheiden en in te delen in verschillende categorieën.
Er wordt gesproken van een diagnose op het moment dat er een stoornis is vastgesteld. Het
classificeren en diagnosticeren wordt gedaan door gespecialiseerde hulpverleners
(kinderarts, psychiater, orthopedagoog). Onderzoek naar hoe vaak een stoornis voorkomt
noemen we epidemiologisch onderzoek. Ook wordt er hierbij geprobeerd een samenhang
te vinden tussen het voorkomen van een stoornis en specifieke factoren (bijvoorbeeld door
naar iemands gedrag te vragen).
Onderzoek naar de oorzaken van een stoornis is erg lastig, omdat er verschillende factoren
meespelen. Zulk onderzoek heeft tot nu toe nog maar weinig opgeleverd.
Verschillen tussen classificatie en diagnostiek
Classificatie Diagnostiek
Wat (is er aan de hand)? Hoe (is dat zo gekomen)?
Algemene kennis Specifieke kennis
Beschrijvend Verklarend
Betreft groepen Betreft een individu
Gedragskenmerken Meerdere niveaus van de persoon en context
bij betrokken
Relatief snel te stellen Tijdrovend proces
Geeft enige richting aan hulpverleners Is voorwaardelijk voor goede hulpverlening
Bij classificatie en diagnostiek moet de hulpverlener zich altijd afvragen of zijn uitspraken
over een hulpvrager betrouwbaar en valide zijn.
