Praktische Economie
Module 4 - Heden, verleden en toekomst
_________________________________________________________________________
Hoofdstuk 1 - De prijs van tijd
§1.1 Tijd is geld
Tijd is van waarde voor zowel consumenten als producenten. Tijd heeft daarom een
prijs, de rente. De rente die banken rekenen is voor iedereen gelijk en wordt daarom
ook wel de algemene prijs van tijd genoemd. De rente komt tot stand op de
vermogensmarkt. Op deze markt komt de vraag en het aanbod van financieel
kapitaal samen.
§1.2 Intertemporele substitutie
Omdat de factor tijd een prijs heeft kan het betrokken worden bij een ruil. Rente
maakt ruilen over de tijd mogelijk. Een consument kan geld lenen om nu te
consumeren en dus toekomstige consumptie naar voren halen. Daarnaast kan een
consument sparen. Hierbij wordt een consumptie nu vervangen voor een consumptie
in de toekomst. De individuele prijs van tijd, is het ongemak dat een consument
ondervindt als hij consumptie uitstelt. Als de individuele prijs van tijd lager is dan de
opbrengsten van het sparen, de rente, zal de consument gaan sparen. Iemand gaat
lenen als het voordeel van vervroegde consumptie groter is dan het nadeel van de
rentekosten.
§1.3 Inflatie
Inflatie is de stijging van het algemeen prijspeil door de tijd heen. Wanneer er meer
geld in omloop komt, zullen de prijzen na verloop van tijd hoger liggen. Er vindt dan
dus inflatie plaats. Wanneer de ECB (Europese Centrale Bank) de rente verlaagt is
het voor algemene banken, zoals de Rabobank, minder aantrekkelijk om geld te
sparen bij de ECB. Ze gaan dus geld lenen. Zij zullen vervolgens dit geld uitlenen
aan consumenten en producenten. Om dit aantrekkelijker te maken wordt de rente
verlaagd. Doordat veel mensen nu geld lenen, komt er meer geld in omloop en
zullen de prijzen uiteindelijk gaan stijgen. Op deze manier kan de ECB de economie
beïnvloeden. Dit wordt ook wel monetair beleid genoemd. Met een verlaging van de
rente wordt de economische activiteit gestimuleerd. Dit is het kredietkanaal. Een
hogere rente leidt tot een lagere inflatie.
De inflatie wordt door het CBS berekend. Deze berekening kent 5 stappen.
1. Bepaling van het goederenmandje => om het algemene prijspeil te berekenen
moet het goederenmandje samengesteld worden. Het goederenmandje is een
verzameling producten die representatief zijn voor wat een gemiddeld
huishouden koopt.
2. Bepaling van de wegingsfactoren => niet alle producten in het
goederenmandje zijn even belangrijk. Daarom wordt er een wegingsfactor
, aangehangen. Bv. kleding heeft een wegingsfactor van 0,2 en eten een
wegingsfactor van 0,4.
3. Omzetting van prijzen in partiële prijsindexcijfers.
4. Berekening consumentenprijsindex (CPI) => van elk product de wegingsfactor
vermenigvuldigen met het partiële prijsindexcijfer. Dit bij elk product doen en
vervolgens optellen voor het CPI.
5. Berekening van de inflatie => CPI vergelijken met het CPI in het basisjaar.
Het verschil is de inflatie.
Naast inflatie is er ook deflatie. Hierbij daalt het algemene prijspeil. Deflatie ontstaat
als consumenten en producenten minder geld uitgeven. De vraag naar goederen
daalt en bij een gelijkblijvend aanbod zorgt dit voor lagere prijzen.
§1.4 Rendement
Wanneer je gaat sparen is het bedrag dat je krijgt op je ingelegde spaargeld het
rendement. Dit is te berekenen met de volgende formule.
Investeringsopbrengst
rendement = Investering * 100%
Het rendement is daarnaast nog onder te verdelen in twee soorten. Als eerste het
nominale rendement. Dit rendement houdt geen rekening met een eventuele inflatie.
Het reële rendement doet dit wel. Hierbij hoort de volgende formule.
indexcijf er nominale spaarwaarde
indexcijf er reële spaarwaarde = CP I * 100%
Hoofdstuk 2 - Gezinnen in de tijd
§2.1 Arbeidsproductiviteit in een mensenleven
Gedurende een mensenleven verandert de arbeidsproductiviteit. Tijdens je kindertijd
en jeugd heb je leerplicht en heb je de meeste scholing. Na de jeugd begint het
arbeidzame leven. Hierbij is er sprake van de minimale arbeidsproductiviteit. Tijdens
het werken blijft er scholing plaatsvinden, hierdoor zal de maximale
arbeidsproductiviteit bereikt worden. Naarmate je ouder wordt daalt de
arbeidsproductiviteit. Op een gegeven moment zal je dus ook met pensioen gaan.
§2.2 Looninkomen in een mensenleven
Tijdens het arbeidzame leven ontvang je ook salaris. Je begint met een startsalaris.
De hoogte hiervan is gebaseerd op de hoogte van je arbeidsproductiviteit bij
aanvang. Deze is te verhogen met behulp van scholing. Vervolgens zal het salaris
met de arbeidsproductiviteit meestijgen. Als de maximale arbeidsproductiviteit is
bereikt is ook het maximale salaris bereikt. Dit salaris zal gedurende het arbeidzame
leven gelijk blijven door afspraken in de cao.
Module 4 - Heden, verleden en toekomst
_________________________________________________________________________
Hoofdstuk 1 - De prijs van tijd
§1.1 Tijd is geld
Tijd is van waarde voor zowel consumenten als producenten. Tijd heeft daarom een
prijs, de rente. De rente die banken rekenen is voor iedereen gelijk en wordt daarom
ook wel de algemene prijs van tijd genoemd. De rente komt tot stand op de
vermogensmarkt. Op deze markt komt de vraag en het aanbod van financieel
kapitaal samen.
§1.2 Intertemporele substitutie
Omdat de factor tijd een prijs heeft kan het betrokken worden bij een ruil. Rente
maakt ruilen over de tijd mogelijk. Een consument kan geld lenen om nu te
consumeren en dus toekomstige consumptie naar voren halen. Daarnaast kan een
consument sparen. Hierbij wordt een consumptie nu vervangen voor een consumptie
in de toekomst. De individuele prijs van tijd, is het ongemak dat een consument
ondervindt als hij consumptie uitstelt. Als de individuele prijs van tijd lager is dan de
opbrengsten van het sparen, de rente, zal de consument gaan sparen. Iemand gaat
lenen als het voordeel van vervroegde consumptie groter is dan het nadeel van de
rentekosten.
§1.3 Inflatie
Inflatie is de stijging van het algemeen prijspeil door de tijd heen. Wanneer er meer
geld in omloop komt, zullen de prijzen na verloop van tijd hoger liggen. Er vindt dan
dus inflatie plaats. Wanneer de ECB (Europese Centrale Bank) de rente verlaagt is
het voor algemene banken, zoals de Rabobank, minder aantrekkelijk om geld te
sparen bij de ECB. Ze gaan dus geld lenen. Zij zullen vervolgens dit geld uitlenen
aan consumenten en producenten. Om dit aantrekkelijker te maken wordt de rente
verlaagd. Doordat veel mensen nu geld lenen, komt er meer geld in omloop en
zullen de prijzen uiteindelijk gaan stijgen. Op deze manier kan de ECB de economie
beïnvloeden. Dit wordt ook wel monetair beleid genoemd. Met een verlaging van de
rente wordt de economische activiteit gestimuleerd. Dit is het kredietkanaal. Een
hogere rente leidt tot een lagere inflatie.
De inflatie wordt door het CBS berekend. Deze berekening kent 5 stappen.
1. Bepaling van het goederenmandje => om het algemene prijspeil te berekenen
moet het goederenmandje samengesteld worden. Het goederenmandje is een
verzameling producten die representatief zijn voor wat een gemiddeld
huishouden koopt.
2. Bepaling van de wegingsfactoren => niet alle producten in het
goederenmandje zijn even belangrijk. Daarom wordt er een wegingsfactor
, aangehangen. Bv. kleding heeft een wegingsfactor van 0,2 en eten een
wegingsfactor van 0,4.
3. Omzetting van prijzen in partiële prijsindexcijfers.
4. Berekening consumentenprijsindex (CPI) => van elk product de wegingsfactor
vermenigvuldigen met het partiële prijsindexcijfer. Dit bij elk product doen en
vervolgens optellen voor het CPI.
5. Berekening van de inflatie => CPI vergelijken met het CPI in het basisjaar.
Het verschil is de inflatie.
Naast inflatie is er ook deflatie. Hierbij daalt het algemene prijspeil. Deflatie ontstaat
als consumenten en producenten minder geld uitgeven. De vraag naar goederen
daalt en bij een gelijkblijvend aanbod zorgt dit voor lagere prijzen.
§1.4 Rendement
Wanneer je gaat sparen is het bedrag dat je krijgt op je ingelegde spaargeld het
rendement. Dit is te berekenen met de volgende formule.
Investeringsopbrengst
rendement = Investering * 100%
Het rendement is daarnaast nog onder te verdelen in twee soorten. Als eerste het
nominale rendement. Dit rendement houdt geen rekening met een eventuele inflatie.
Het reële rendement doet dit wel. Hierbij hoort de volgende formule.
indexcijf er nominale spaarwaarde
indexcijf er reële spaarwaarde = CP I * 100%
Hoofdstuk 2 - Gezinnen in de tijd
§2.1 Arbeidsproductiviteit in een mensenleven
Gedurende een mensenleven verandert de arbeidsproductiviteit. Tijdens je kindertijd
en jeugd heb je leerplicht en heb je de meeste scholing. Na de jeugd begint het
arbeidzame leven. Hierbij is er sprake van de minimale arbeidsproductiviteit. Tijdens
het werken blijft er scholing plaatsvinden, hierdoor zal de maximale
arbeidsproductiviteit bereikt worden. Naarmate je ouder wordt daalt de
arbeidsproductiviteit. Op een gegeven moment zal je dus ook met pensioen gaan.
§2.2 Looninkomen in een mensenleven
Tijdens het arbeidzame leven ontvang je ook salaris. Je begint met een startsalaris.
De hoogte hiervan is gebaseerd op de hoogte van je arbeidsproductiviteit bij
aanvang. Deze is te verhogen met behulp van scholing. Vervolgens zal het salaris
met de arbeidsproductiviteit meestijgen. Als de maximale arbeidsproductiviteit is
bereikt is ook het maximale salaris bereikt. Dit salaris zal gedurende het arbeidzame
leven gelijk blijven door afspraken in de cao.
