Praktisch Straf(proces)recht
Hoofdstuk 1: Het strafbare feit 2
Paragraaf 1.1 Voorwaarden van het strafbare feit 2
1.1.1 Menselijke gedraging 2
1.1.2 De gedraging valt binnen een delictsomschrijving 3
1.1.3 Wederrechtelijke gedraging 3
1.1.4. Aan schuld te wijten 3
Paragraaf 1.2 Bestanddelen en elementen 4
Paragraaf 1.3 Verschillende strafbare feiten 4
1.3.1 Misdrijven en overtredingen 4
1.3.2 Formele en materiële delicten 5
1.3.3 Commissie- en omissiedelicten 5
1.3.4 Gronddelicten, gekwalificeerde delicten en geprivilegieerde delicten 5
Hoofdstuk 2: Wederrechtelijkheid 6
Paragraaf 2.1 Wederrechtelijkheid: element en bestanddeel 6
Paragraaf 2.2 Betekenis 1: zonder toestemming van de rechthebbende 6
Paragraaf 2.3 Betekenis 2: bestanddeel is element 6
Paragraaf 2.4 Verschillende betekenissen geven verschillende uitkomsten 7
Hoofdstuk 3: Opzet 7
Paragraaf 3.1 Kleurloos en boos opzet 7
3.1.1 Boos opzet 7
3.1.2 Kleurloos opzet 8
Paragraaf 3.2 Verschillende vormen van opzet 8
3.2.1 Opzet als bedoeling 8
3.2.2 Opzet als zekerheidsbewustzijn 9
3.2.3 Opzet als waarschijnlijkheidsbewustzijn 10
3.2.4 Voorwaardelijk opzet 10
Paragraaf 3.3 Opzet bewijzen 11
Hoofdstuk 4: Schuld 11
Paragraaf 4.1 Schuld als bestanddeel 11
Paragraaf 4.2 Onvoorzichtigheid 12
Paragraaf 4.3 Zorgvuldigheidseisen 12
Paragraaf 4.4 Verwijtbaarheid 12
Paragraaf 4.5 Aanmerkelijke mate 12
Paragraaf 4.6 Bewust en onbewuste schuld 13
4.6.1 Bewuste schuld 13
4.6.2 Onbewuste schuld 13
Hoofdstuk 5: Causaliteit 14
Paragraaf 5.1 Causaal verband 14
Paragraaf 5.2 Enkele vuistregels 14
Paragraaf 5.3 Afronding 15
1
,Hoofdstuk 6: Strafuitsluitingsgronden 16
Paragraaf 6.1 Twee soorten strafuitsluitingsgronden 16
Paragraaf 6.2 Rechtvaardigingsgronden 16
6.2.1 Overmacht noodtoestand 16
6.2.2 Noodweer 16
6.2.3 Bevoegd gegeven ambtelijk bevel 17
6.2.4 Wettelijk voorschrift 17
6.2.5 Ontbreken materiële wederrechtelijkheid 17
Paragraaf 6.3 Schulduitsluitingsgronden 17
6.3.1. Ontoerekeningsvatbaarheid 17
6.3.2 Psychische overmacht 18
6.3.3 Noodweerexces 18
6.3.4. Onbevoegd gegeven ambtelijk bevel 18
6.3.5. Afwezigheid van alle schuld 18
Hoofdstuk 7: Poging 19
Paragraaf 7.1 Voorwaarden 19
Paragraaf 7.2 Het voornemen van de dader 19
Paragraaf 7.3 Begin van uitvoering 19
7.3.1 Subjectief criterium 20
7.3.2 Objectief criterium 20
Paragraaf 7.4 Ondeugdelijke poging 20
7.4.1 Absoluut ondeugdelijke poging 20
7.4.2 Relatief ondeugdelijke poging 20
Paragraaf 7.5 Vrijwillige terugtred 20
Hoofdstuk 1: Het strafbare feit
Het is belangrijk om te weten of er sprake is van een strafbaar feit omdat artikel 27 van het
Wetboek van Strafvordering zegt dat iemand als verdachte kan worden aangemerkt als er
een redelijk vermoeden van schuld is dat deze persoon een strafbaar feit heeft gepleegd.
Paragraaf 1.1 Voorwaarden van het strafbare feit
Om over een strafbaar feit te kunnen spreken moet er aan vier voorwaarden zijn voldaan:
❏ Het gaat om een menselijke gedraging
❏ De gedraging valt binnen een delictsomschrijving
❏ De gedraging is wederrechtelijk
❏ De gedraging is aan schuld te wijten
1.1.1 Menselijke gedraging
Dit betekent dat een persoon een gewilde spierbeweging heeft uitgeoefend. De gedraging
kan bestaan uit doen of nalaten.
2
, Bij nalaten is doorslaggevend dat de verdachte een spierbeweging had kunnen maken maar
dit niet heeft gedaan. Dit is bijvoorbeeld het geval als iemand geen hulp verleent als iemand
aan het verdrinken is. [Artikel 450 Sr]
Ook rechtspersonen kunnen strafbare feiten plegen. Dit noemen we functioneel daderschap.
1.1.2 De gedraging valt binnen een delictsomschrijving
In een delictsomschrijving staat welke gedraging strafbaar is. De wetgever schrijft in een
delictsomschrijving op welke gedragingen strafbaar zijn.
Legaliteitsbeginsel
Een delictsomschrijving moet altijd wettelijk zijn vastgelegd. [Artikel 1 Sr]. Dit artikel bepaald
dat een feit pas strafbaar is als er voorafgaand aan de gedraging een wettelijke
strafbepaling is geformuleerd.
1.1.3 Wederrechtelijke gedraging
Met wederrechtelijk bedoelen we “in strijd met het recht”.
Je zou denken dat wanneer iemand voldoet aan de delictsomschrijving hij automatisch in
strijd is met de recht. Dit is echter niet altijd het geval.
❏ Politie gebruikt geweld bij een aanhouding: het geweld gebruiken is een gedraging
die valt binnen een delictsomschrijving. Echter is het gerechtvaardigd dat de politie
geweld mag gebruiken. Er is dus geen sprake van wederrechtelijkheid.
❏ Een meisje wordt aangevallen door een man welke haar probeert mee te nemen. Ze
geeft de man een knietje. Het knietje geven is een gedraging die valt binnen een
delictsomschrijving. Echter is er sprake van noodweer, een rechtvaardigingsgrond en
is er dus geen sprake van wederrechtelijkheid.
1.1.4. Aan schuld te wijten
De menselijke gedraging die onder een delictomscgrijvung valt en wederrechtelijk is moet
aan schuld te wijten zijn. Hiermee wordt bedoeld dat de verdachte een verwijt moet kunnen
worden gemaakt. De gedraging moet hem, met andere woorden, kunnen worden
toegerekend. Er is sprake van verwijtbaarheid als de verdachte anders had kunnen
handelen, maar dit niet heeft gedaan.
Schulduitsluitingsgrond
Iemand pleegt een strafbaar feit maar wordt bijvoorbeeld gedwongen.
❏ Voorbeeld: iemand moet van een ander iemand aanrijden, in de auto wordt hij
bedreigt met de dood door hem continu een pistool tegen het hoofd te houden. Er
wordt een strafbaar feit gepleegd, de gedraging valt onder de delictsomschrijving
doodslag en de gedraging is wederrechtelijk maar er kan hem geen verwijt gemaakt
worden, hij werd immers gedwongen, hij had geen keus.
3
Hoofdstuk 1: Het strafbare feit 2
Paragraaf 1.1 Voorwaarden van het strafbare feit 2
1.1.1 Menselijke gedraging 2
1.1.2 De gedraging valt binnen een delictsomschrijving 3
1.1.3 Wederrechtelijke gedraging 3
1.1.4. Aan schuld te wijten 3
Paragraaf 1.2 Bestanddelen en elementen 4
Paragraaf 1.3 Verschillende strafbare feiten 4
1.3.1 Misdrijven en overtredingen 4
1.3.2 Formele en materiële delicten 5
1.3.3 Commissie- en omissiedelicten 5
1.3.4 Gronddelicten, gekwalificeerde delicten en geprivilegieerde delicten 5
Hoofdstuk 2: Wederrechtelijkheid 6
Paragraaf 2.1 Wederrechtelijkheid: element en bestanddeel 6
Paragraaf 2.2 Betekenis 1: zonder toestemming van de rechthebbende 6
Paragraaf 2.3 Betekenis 2: bestanddeel is element 6
Paragraaf 2.4 Verschillende betekenissen geven verschillende uitkomsten 7
Hoofdstuk 3: Opzet 7
Paragraaf 3.1 Kleurloos en boos opzet 7
3.1.1 Boos opzet 7
3.1.2 Kleurloos opzet 8
Paragraaf 3.2 Verschillende vormen van opzet 8
3.2.1 Opzet als bedoeling 8
3.2.2 Opzet als zekerheidsbewustzijn 9
3.2.3 Opzet als waarschijnlijkheidsbewustzijn 10
3.2.4 Voorwaardelijk opzet 10
Paragraaf 3.3 Opzet bewijzen 11
Hoofdstuk 4: Schuld 11
Paragraaf 4.1 Schuld als bestanddeel 11
Paragraaf 4.2 Onvoorzichtigheid 12
Paragraaf 4.3 Zorgvuldigheidseisen 12
Paragraaf 4.4 Verwijtbaarheid 12
Paragraaf 4.5 Aanmerkelijke mate 12
Paragraaf 4.6 Bewust en onbewuste schuld 13
4.6.1 Bewuste schuld 13
4.6.2 Onbewuste schuld 13
Hoofdstuk 5: Causaliteit 14
Paragraaf 5.1 Causaal verband 14
Paragraaf 5.2 Enkele vuistregels 14
Paragraaf 5.3 Afronding 15
1
,Hoofdstuk 6: Strafuitsluitingsgronden 16
Paragraaf 6.1 Twee soorten strafuitsluitingsgronden 16
Paragraaf 6.2 Rechtvaardigingsgronden 16
6.2.1 Overmacht noodtoestand 16
6.2.2 Noodweer 16
6.2.3 Bevoegd gegeven ambtelijk bevel 17
6.2.4 Wettelijk voorschrift 17
6.2.5 Ontbreken materiële wederrechtelijkheid 17
Paragraaf 6.3 Schulduitsluitingsgronden 17
6.3.1. Ontoerekeningsvatbaarheid 17
6.3.2 Psychische overmacht 18
6.3.3 Noodweerexces 18
6.3.4. Onbevoegd gegeven ambtelijk bevel 18
6.3.5. Afwezigheid van alle schuld 18
Hoofdstuk 7: Poging 19
Paragraaf 7.1 Voorwaarden 19
Paragraaf 7.2 Het voornemen van de dader 19
Paragraaf 7.3 Begin van uitvoering 19
7.3.1 Subjectief criterium 20
7.3.2 Objectief criterium 20
Paragraaf 7.4 Ondeugdelijke poging 20
7.4.1 Absoluut ondeugdelijke poging 20
7.4.2 Relatief ondeugdelijke poging 20
Paragraaf 7.5 Vrijwillige terugtred 20
Hoofdstuk 1: Het strafbare feit
Het is belangrijk om te weten of er sprake is van een strafbaar feit omdat artikel 27 van het
Wetboek van Strafvordering zegt dat iemand als verdachte kan worden aangemerkt als er
een redelijk vermoeden van schuld is dat deze persoon een strafbaar feit heeft gepleegd.
Paragraaf 1.1 Voorwaarden van het strafbare feit
Om over een strafbaar feit te kunnen spreken moet er aan vier voorwaarden zijn voldaan:
❏ Het gaat om een menselijke gedraging
❏ De gedraging valt binnen een delictsomschrijving
❏ De gedraging is wederrechtelijk
❏ De gedraging is aan schuld te wijten
1.1.1 Menselijke gedraging
Dit betekent dat een persoon een gewilde spierbeweging heeft uitgeoefend. De gedraging
kan bestaan uit doen of nalaten.
2
, Bij nalaten is doorslaggevend dat de verdachte een spierbeweging had kunnen maken maar
dit niet heeft gedaan. Dit is bijvoorbeeld het geval als iemand geen hulp verleent als iemand
aan het verdrinken is. [Artikel 450 Sr]
Ook rechtspersonen kunnen strafbare feiten plegen. Dit noemen we functioneel daderschap.
1.1.2 De gedraging valt binnen een delictsomschrijving
In een delictsomschrijving staat welke gedraging strafbaar is. De wetgever schrijft in een
delictsomschrijving op welke gedragingen strafbaar zijn.
Legaliteitsbeginsel
Een delictsomschrijving moet altijd wettelijk zijn vastgelegd. [Artikel 1 Sr]. Dit artikel bepaald
dat een feit pas strafbaar is als er voorafgaand aan de gedraging een wettelijke
strafbepaling is geformuleerd.
1.1.3 Wederrechtelijke gedraging
Met wederrechtelijk bedoelen we “in strijd met het recht”.
Je zou denken dat wanneer iemand voldoet aan de delictsomschrijving hij automatisch in
strijd is met de recht. Dit is echter niet altijd het geval.
❏ Politie gebruikt geweld bij een aanhouding: het geweld gebruiken is een gedraging
die valt binnen een delictsomschrijving. Echter is het gerechtvaardigd dat de politie
geweld mag gebruiken. Er is dus geen sprake van wederrechtelijkheid.
❏ Een meisje wordt aangevallen door een man welke haar probeert mee te nemen. Ze
geeft de man een knietje. Het knietje geven is een gedraging die valt binnen een
delictsomschrijving. Echter is er sprake van noodweer, een rechtvaardigingsgrond en
is er dus geen sprake van wederrechtelijkheid.
1.1.4. Aan schuld te wijten
De menselijke gedraging die onder een delictomscgrijvung valt en wederrechtelijk is moet
aan schuld te wijten zijn. Hiermee wordt bedoeld dat de verdachte een verwijt moet kunnen
worden gemaakt. De gedraging moet hem, met andere woorden, kunnen worden
toegerekend. Er is sprake van verwijtbaarheid als de verdachte anders had kunnen
handelen, maar dit niet heeft gedaan.
Schulduitsluitingsgrond
Iemand pleegt een strafbaar feit maar wordt bijvoorbeeld gedwongen.
❏ Voorbeeld: iemand moet van een ander iemand aanrijden, in de auto wordt hij
bedreigt met de dood door hem continu een pistool tegen het hoofd te houden. Er
wordt een strafbaar feit gepleegd, de gedraging valt onder de delictsomschrijving
doodslag en de gedraging is wederrechtelijk maar er kan hem geen verwijt gemaakt
worden, hij werd immers gedwongen, hij had geen keus.
3
