Psychologie, een inleiding - uitgebreide samenvatting + college aantekeningen

Samenvatting – Psychologie, een
inleiding
H1 - Geest, gedrag en psychologische wetenschap

Psychologie  de studie van de geest
- Wetenschap die menselijk gedrag, geestelijke- en mentale processen
bestudeert
- Gedraging  uitvoeren van iets
o Psychologie  waarom maken mensen die keuzes?
- Mentale processen  wat neem je waar?
o Waar ben je op gefocust (interesses)? Wat neem je waar (illusies)?
- Veel verschillende soorten psychologen:
o Experimenteel psycholoog  voeren onderzoek uit
(universiteiten)
o Docenten psychologie  geven les, soms mensen behandelen
o Toegepast psychologen  gebruiken kennis om problemen op te
lossen
 Sport-, school-, klinisch-, forensisch-, omgevingspsychologen

Psychiatrie  geen psychologie
- Medisch specialisme  opleiding geneeskunde gevolgd
- Behandeling mensen met psychische stoornissen  ‘geestelijke
ziekte’
- Psychologie  cliënten; psychiatrie  patiënten
o Psychologen mogen geen medicijnen voorschrijven

Pseudopsychologie
- Niet onderbouwde psychologische aannamen
o Die als wetenschappelijk worden gepresenteerd
- Horoscopen, handlezing, astronomie, waarzeggerij, etc.
- Correlatie, maar geen causaliteit
o Aantal verdringingen in zwembad en verkochte ijsjes
 Gebeurt beiden vaker bij hoge temperatuten

Psychologische perspectieven
Biologisch perspectief
- Menselijk gedrag en geestelijke processen worden bepaald door onze
biologie
o Neuropsychologie  hersenen, zenuwstelsel
o Evolutionaire psychologie  gedrag = overgeërfde neigingen
(genen)
- Fysieke lichaam en spirituele geest zijn gescheiden
o Onze geest komt voort uit onze lichamelijke eigenschappen
- Voorbeelden biologisch perspectief:

, o Genetische bagage  psychische stoornis (depressie, ADHD, etc.)
 genetische kwetsbaarheid (grotere kans bij ouder met
probleem)
 Tweelingonderzoek (eeneiig vs. twee-eiig)  bevestigd
o Alcoholconsumptie  brein ontwikkelt zich tot 20 jaar
o Evolutionair  wanneer vinden we iemand aantrekkelijk? 
Zorgzaam
 Zorgt ervoor dat kinderen overleven, zelf overleven
- Hersenen, zenuwstelsel, hormonen, genen

Cognitief perspectief
- Menselijk gedrag wordt veroorzaakt door geestelijke processen
o Waarnemen, interpretaties, verwachtingen, herinneringen
- Voorbeelden cognitivisme:
o Manier van vragen stellen belangrijk  andere antwoorden
 Manier van vertellen  betrouwbaarheid verhaal
o Verkeersborden  vorm, kleur, uitbeelden  wanneer valt het
op?
 Gebaseerd op kennis over bv. kleuren die aandacht trekken
- Introspectie = eigen gedachten, gevoelens en gedrag onderzoeken
o Onderzoek Wundt: sensorische en emotionele reacties op prikkels
 Gewaarwording en waarnemen, geheugen, aandacht,
emotie, denken, leren en taal  mentale processen
 Al onze verstandelijke activiteit bestaat uit combinaties
hiervan
 Wundt bedacht soort periodiek systeem van mentale
processen
- Structuralisme  ‘elementen van bewustzijn’  veel kritiek
o Te subjectief, hoe kunnen we nauwkeurigheid beoordelen?
o Introspectie komt wel terug in onderzoek over slapen en dromen
- Reacties op structuralisme:
o Gestaltpsychologie  het geheel is meer dan de som van de
delen
 Meer dan alleen zintuigelijke ervaringen
o Functionalisme  functie van het bewustzijn, niet alleen structuur
 Emoties en hun relatie tot het lichaam en tot gedrag
 Emoties zijn niet alleen elementen van bewustzijn
 Hoe passen mensen zich aan aan de werkelijke wereld?
  Toegepaste psychologie
- Zowel functionalisten als structuralisten zijn het eens met introspectie
en gestaltpsychologie  juist hun grootste kwetsbaarheid
o Introspectie is subjectief  ‘psychologie is niet wetenschappelijk’
o Meer disciplines  alles samen cognitief perspectief
- Tegenwoordig meer objectief door brain-imaging technieken

Behavioristisch perspectief
- Het gedrag wordt veroorzaakt door objectief waarneembare zaken in
de omgeving
- Behavioristen waren het niet eens met alle voorgaande theorieën

, o Je kunt alleen zekerheid verwerven over wat je kunt waarnemen
o Gedachten en emoties zijn irrelevant, alleen gedrag kun je meten
- Tabula rasa  mens leert gedrag aan (uit omgeving)
- Voorbeelden behaviorisme:
o Specifieke fobieën  blootstelling werkt het beste  leereffect
o Kind bang maken voor witte rat  elke keer als witte rat wordt
laten zien, hard geluid laten horen  kind werd bang voor alle
witte dingen  leren
o Wat moet je doen in een bepaalde situatie? 
 Behaviorisme  kind huilt, niet uit bed halen, dan beloon je
je kind
 Gehechtheidstheorie  je moet kind troosten, veilige
hechting
- Skinner  ‘de geest’ leidt tot cirkelredeneringen in de psychologie
o We kunnen niet eens bewijzen dat we een geest hebben
- We begrijpen nu dat omgeving invloed heeft op ons vermogen tot
leren
Whole-person perspectief
- Om menselijk gedrag te begrijpen moeten we kijken naar de hele
persoon
o Drie perspectieven  samen ‘whole-person’ perspectief
 Psychodynamisch (het onbewuste)
 Humanisme (groeimogelijkheden, sterke kanten i.p.v.
risico’s)
 Karaktertrekken en temperament (verandert niet)
- Psychodynamische psychologie
o Persoonlijkheid en stoornissen komen voort uit ons onbewuste
 Ellende uit het verleden, etc.
 Structuralisme, functionalisme, gestalt hadden dit idee niet
o Freud  we zijn ons onbewust van bepaalde geestelijke
processen
 Doel Freud: elk aspect van de geest in een grote theorie
verklaren
o Psychoanalyse  analyse van dromen, versprekingen, vrije
associatie
 Onbewuste conflicten/verlangens  gecensureerd door
bewuste
 Kritiek  psychoanalyse zijn voorspellingen die niet
toetsbaar zijn
- Humanistische psychologie
o Als reactie op psychoanalytici (het onbewuste) en behaviorisme
 Onze innerlijke processen zijn belangrijk, niet alleen
omgeving
o Nadruk op positieve kanten van onze natuur
 Aangeboren mogelijkheden, groei, potentie
o Mensen zijn organismen met een vrije wil  kunnen keuzes
maken

, o Opvattingen over jezelf, fysieke/emotionele behoeften hebben
grote invloed op gedachten, emoties en handelingen  invloed
op ontwikkeling
- Psychologie van karaktertrekken en temperament
o Verschillen tussen mensen ontstaan uit verschillen in stabiele
kenmerken
o Introvert/extravert, angst/comfort, openstaan voor ervaringen of
juist niet
o Temperament  verklaart verschillen in neigingen van
pasgeboren baby’s

Ontwikkelingsperspectief
- Psychologische verandering is het gevolg van een interactie tussen
erfelijke eigenschappen die in onze genen zijn vastgelegd en invloed
van onze omgeving
o Genen (nature)  biologisch perspectief
o Omgeving (nurture)  behavioristisch perspectief
- Menselijk gedrag verandert gedurende de levensloop op voorspelbare
wijze
o Mensen denken verschillend op verschillende momenten in hun
leven
o Voorspelbare processen  groei, puberteit, menopauze
- Voorbeelden ontwikkelingsperspectief:
o Moeilijk eetgedrag  voedselneofobie  ontwikkelingsangst
 6 maanden  vast voedsel mogen eten  geen angst
 1,5 jaar  sterk genoeg om te lopen en blaadjes te pakken
die ze niet mogen eten  ontwikkelt een angst voor groene
dingen
o Watervrees, verlatingsangst, etc.
o Puberteit  hormonen
o Moeder worden  hormonen, verantwoordelijkheid
- Vroeger richtte de ontwikkelingspsychologie zich vooral op kinderen
o Nu ook tieners en adolescenten

Sociocultureel perspectief
- Menselijk gedrag wordt bepaald door sociale invloed en cultuur
o Alle lagen uit de maatschappij  Bronfenbrenner
- Sociale psychologie  Aardig vinden, vooroordelen, agressie,
gehoorzaamheid
o Hoe verschillen deze per cultuur?
- Culturele psychologie  taal, opvattingen, gewoonten, waarden,
tradities
- Voorstanders ontkennen effecten van erfelijkheid, leren, het
onbewuste niet
o Kracht van de situatie  sociale- en culturele situatie zijn soms
sterker dan alle andere factoren die gedrag beïnvloeden
- Voorbeelden sociocultureel perspectief:
o Welk land woon je? Wat wordt er geaccepteerd?