Samenvatting inleiding in de pedagogiek.
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1 het begrip opvoeden..........................................................................................................3
1.2 Beschrijving van het begrip pedagogiek.......................................................................................4
1.3 De vier basisdimensies van opvoeden..........................................................................................4
1.4 Pedagogische opvoedingsdoelen..................................................................................................8
1.5 Opvoeden als circulair proces.......................................................................................................9
1.6 Materiële en emotionele opvoeding............................................................................................9
1.7 Geestelijke en sociale vorming van het kind...............................................................................11
Hoofdstuk 2 de ouder en het kind........................................................................................................11
2.3 Ontwikkelingsfasen, ontwikkelingstaken en opvoedingsopgave.....................................................13
Ontwikkeling baby/peuter (0-2)........................................................................................................14
Peuter/-kleuterleeftijd 2-4................................................................................................................16
Basisschool periode 4 tot 12 jaar......................................................................................................19
Adolescentieperiode 12 tot 18 jaar......................................................................................................21
Opvoeding en de seksuele ontwikkeling...............................................................................................23
2.5 Communicatiepatronen in het gezin: onderhandelings- en bevelshuishouden..........................24
2.6 De invloed van de persoonlijkheid van de ouder........................................................................26
2.7 Draagkracht en draaglast van het gezin......................................................................................27
Hoofdstuk 3 het opvoedproces.............................................................................................................28
3.2 Het socialisatieproces.................................................................................................................28
3.3 De verschillende opvoedingsmilieus...........................................................................................28
3.4 Gezinssamenstelling...................................................................................................................32
3.5 Gezinstypen................................................................................................................................32
3.6 Opvoedingsstijlen.......................................................................................................................33
Hoofdstuk 4 problemen in de opvoeding.........................................................................................38
Problematische opvoedsituaties.......................................................................................................38
4.3 invloed van ingrijpende gebeurtenissen in het leven van het kind.............................................39
4.4 Kindermishandeling....................................................................................................................40
4.6 signalering van problematische opvoedingssituatie...................................................................47
Hoofdstuk 5 hulpveerlening bij opvoedingsproblemen........................................................................48
5.2 jeugdhulpverlening en de rechten van het kind..........................................................................48
5.3 hulpverlening in de ambulante begeleiding................................................................................49
5.4 hulpverlening in de semi residentiële instelling..........................................................................54
5.5 hulpverlening in de residentiele instelling..................................................................................55
2
,Hoofdstuk 7 pedagogiek en psychologie..............................................................................................56
7.2 de relatie tussen pedagogiek en ontwikkelingspedagogiek........................................................56
7.3 de behavioristische benadering in de pedagogiek......................................................................58
7.4 De cognitieve leer theoretische benadering in de pedagogiek...................................................61
Hoofdstuk 8 de humanistische benadering..........................................................................................63
8.2 de humanistische psychologie....................................................................................................63
8.3 verklaring van basisbehoeften....................................................................................................63
9 pedagogiek en sociologie...................................................................................................................67
9.2 pedagogiek vanuit sociologisch perspectief................................................................................67
9.3 culturele beleving van de opvoeding in sociologisch perspectief................................................70
Hoofdstuk 10 de systeemtheoretische benadering..............................................................................71
Hoofdstuk 1 het begrip opvoeden.
3
, 1.2 Beschrijving van het begrip pedagogiek.
Pedagogiek houdt zich bezig met de opvoeding van kinderen en jeugdigen van 0 tot 18 jaar.
Synoniemen voor pedagogiek:
Opvoedkunde: richt zich op de vaardigheden van de opvoeder.
Opvoedingsleer: richt zich op het vergaren van kennis over opvoeden.
Opvoedingswetenschap: richt zich op het ontwikkelen van theorieën over en methoden met
betrekking tot opvoeden
Pedagogiek is een opvoedingswetenschap met eigen theorieën en methoden. Hierdoor eigen positie
binnen wetenschappelijk denken.
Hulpwetenschappen. Andere soorten wetenschappen die gebruikt worden in de pedagogiek.
- Psychologische wetenschappen.
- Sociologische wetenschappen.
- Filosofische wetenschappen.
- Theologische. (Levensbeschouwing).
- Andragogische wetenschappen.
Definitie van opvoeding.
Opvoeding is alle ogang tussen ouder en kind waarbij gericht een relatie wordt aangegaan. In deze
omgang biedt de ouder het kind liefde, geborgenheid, veiligheid, intimiteit, aandacht, grenzen,
instructie, ondersteuning en controle. Hierdoor zal het kind tot zelfontplooiing komen en over het
nodige zelfvertrouwen en de nodige zelfstandigheid en zelfredzaamheid beschikken om richting te
geven aan zijn verdere leven.
Punten in de opvoeding
1. Wederzijds respect tussen ouder en kind.
2. Veiligheid bij, heeft vertrouwen in, kan rekenen op, voelt zich geaccepteerd door en krijgt
ondersteuning van ouder.
3. Het kind wordt door de ouder uitgedaagd om eigen beslissingen te nemen en te
experimenteren met nieuwe dingen, waardoor hij vertrouwen krijgt in zijn omgeving.
1.3 De vier basisdimensies van opvoeden.
1. Ondersteuning bieden.
2. Instructies geven.
3. Controle uitoefenen.
4. Grenzen stellen.
Deze 4 dimensies zijn met elkaar verbonden deze kunnen niet afzonderlijk worden toegepast.
Deze worden beschreven door Rispens, Hermans en Meeuws. Hun onderzoek betreft het
opvoedgedrag van ouders en kinderen die in Nederland geboren zijn. Op meer vlakken kom je deze
dimensies tegen. Studenten werknemer in school of werksituatie. Het toepassen van deze dimensies
in de opvoeding maakt het dan ook makkelijker voor een volwassenen om hier mee op de gaan later
in het leven.
Ondersteuning bieden
Ondersteunend opvoedgedrag.
4
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1 het begrip opvoeden..........................................................................................................3
1.2 Beschrijving van het begrip pedagogiek.......................................................................................4
1.3 De vier basisdimensies van opvoeden..........................................................................................4
1.4 Pedagogische opvoedingsdoelen..................................................................................................8
1.5 Opvoeden als circulair proces.......................................................................................................9
1.6 Materiële en emotionele opvoeding............................................................................................9
1.7 Geestelijke en sociale vorming van het kind...............................................................................11
Hoofdstuk 2 de ouder en het kind........................................................................................................11
2.3 Ontwikkelingsfasen, ontwikkelingstaken en opvoedingsopgave.....................................................13
Ontwikkeling baby/peuter (0-2)........................................................................................................14
Peuter/-kleuterleeftijd 2-4................................................................................................................16
Basisschool periode 4 tot 12 jaar......................................................................................................19
Adolescentieperiode 12 tot 18 jaar......................................................................................................21
Opvoeding en de seksuele ontwikkeling...............................................................................................23
2.5 Communicatiepatronen in het gezin: onderhandelings- en bevelshuishouden..........................24
2.6 De invloed van de persoonlijkheid van de ouder........................................................................26
2.7 Draagkracht en draaglast van het gezin......................................................................................27
Hoofdstuk 3 het opvoedproces.............................................................................................................28
3.2 Het socialisatieproces.................................................................................................................28
3.3 De verschillende opvoedingsmilieus...........................................................................................28
3.4 Gezinssamenstelling...................................................................................................................32
3.5 Gezinstypen................................................................................................................................32
3.6 Opvoedingsstijlen.......................................................................................................................33
Hoofdstuk 4 problemen in de opvoeding.........................................................................................38
Problematische opvoedsituaties.......................................................................................................38
4.3 invloed van ingrijpende gebeurtenissen in het leven van het kind.............................................39
4.4 Kindermishandeling....................................................................................................................40
4.6 signalering van problematische opvoedingssituatie...................................................................47
Hoofdstuk 5 hulpveerlening bij opvoedingsproblemen........................................................................48
5.2 jeugdhulpverlening en de rechten van het kind..........................................................................48
5.3 hulpverlening in de ambulante begeleiding................................................................................49
5.4 hulpverlening in de semi residentiële instelling..........................................................................54
5.5 hulpverlening in de residentiele instelling..................................................................................55
2
,Hoofdstuk 7 pedagogiek en psychologie..............................................................................................56
7.2 de relatie tussen pedagogiek en ontwikkelingspedagogiek........................................................56
7.3 de behavioristische benadering in de pedagogiek......................................................................58
7.4 De cognitieve leer theoretische benadering in de pedagogiek...................................................61
Hoofdstuk 8 de humanistische benadering..........................................................................................63
8.2 de humanistische psychologie....................................................................................................63
8.3 verklaring van basisbehoeften....................................................................................................63
9 pedagogiek en sociologie...................................................................................................................67
9.2 pedagogiek vanuit sociologisch perspectief................................................................................67
9.3 culturele beleving van de opvoeding in sociologisch perspectief................................................70
Hoofdstuk 10 de systeemtheoretische benadering..............................................................................71
Hoofdstuk 1 het begrip opvoeden.
3
, 1.2 Beschrijving van het begrip pedagogiek.
Pedagogiek houdt zich bezig met de opvoeding van kinderen en jeugdigen van 0 tot 18 jaar.
Synoniemen voor pedagogiek:
Opvoedkunde: richt zich op de vaardigheden van de opvoeder.
Opvoedingsleer: richt zich op het vergaren van kennis over opvoeden.
Opvoedingswetenschap: richt zich op het ontwikkelen van theorieën over en methoden met
betrekking tot opvoeden
Pedagogiek is een opvoedingswetenschap met eigen theorieën en methoden. Hierdoor eigen positie
binnen wetenschappelijk denken.
Hulpwetenschappen. Andere soorten wetenschappen die gebruikt worden in de pedagogiek.
- Psychologische wetenschappen.
- Sociologische wetenschappen.
- Filosofische wetenschappen.
- Theologische. (Levensbeschouwing).
- Andragogische wetenschappen.
Definitie van opvoeding.
Opvoeding is alle ogang tussen ouder en kind waarbij gericht een relatie wordt aangegaan. In deze
omgang biedt de ouder het kind liefde, geborgenheid, veiligheid, intimiteit, aandacht, grenzen,
instructie, ondersteuning en controle. Hierdoor zal het kind tot zelfontplooiing komen en over het
nodige zelfvertrouwen en de nodige zelfstandigheid en zelfredzaamheid beschikken om richting te
geven aan zijn verdere leven.
Punten in de opvoeding
1. Wederzijds respect tussen ouder en kind.
2. Veiligheid bij, heeft vertrouwen in, kan rekenen op, voelt zich geaccepteerd door en krijgt
ondersteuning van ouder.
3. Het kind wordt door de ouder uitgedaagd om eigen beslissingen te nemen en te
experimenteren met nieuwe dingen, waardoor hij vertrouwen krijgt in zijn omgeving.
1.3 De vier basisdimensies van opvoeden.
1. Ondersteuning bieden.
2. Instructies geven.
3. Controle uitoefenen.
4. Grenzen stellen.
Deze 4 dimensies zijn met elkaar verbonden deze kunnen niet afzonderlijk worden toegepast.
Deze worden beschreven door Rispens, Hermans en Meeuws. Hun onderzoek betreft het
opvoedgedrag van ouders en kinderen die in Nederland geboren zijn. Op meer vlakken kom je deze
dimensies tegen. Studenten werknemer in school of werksituatie. Het toepassen van deze dimensies
in de opvoeding maakt het dan ook makkelijker voor een volwassenen om hier mee op de gaan later
in het leven.
Ondersteuning bieden
Ondersteunend opvoedgedrag.
4
