Samenvatting Wetenschaps- & Argumentatieleer (a.h.v. colleges)

Samenvatting wetenschap en argumentatieleer

College 1: Empirisme en Logisch positivisme
Normatief/Descriptief en Feiten/Theorie en Logica

Normatief  een norm bevatten of een norm stellen. Rechtvaardigen.
Descriptief  beschrijvend, alledaagse gangbare concepten, feitelijk beschrijven van de realiteit

Empirisme: Waarnemingen  feiten  theorie
Deze mensen vonden:
 De waarneming is de autoriteit. Geen autoriteiten toekennen aan personen, kerk, etc. zoals
Aristoteles ( griekse filosoof, leerling van plato, leefde van 384 v Chr. tot 322 v Chr.) en de
bijbel. ‘Het boek van de natuur’ (Galileo 1564 tot 1642, natuurkundige, astronoom, filosoof
en wiskundige).
 Niet vasthouden aan natuurlijke taal, vrijheid om nieuwe termen te bedenken die
wetenschap dekken.
 Vanzelfsprekendheden (common sense waarheden) betwijfelen. Wetenschap niet zien als
een vorm van gezond verstand.
 Niet uitgaan van natuurlijke orde in natuur en universum. (alles is gericht om een bepaald
doel te bereiken).
 Veel experimenteren, vroeger was dat ondeugdelijk omdat dit de natuur zou verstoren
Tegenwoordig is dat heel gewoon maar in die tijd was deze manier van denken bijzonder. Het is een
product van de verlichting.

Waarnemingen – feiten –theorieProblematisch op verschillende fronten.
 Waarneming niet zuiver. Optische illusies.
 Er ging al kennis voorafgaand aan de feiten. Waarneming uitgedrukt in taal. Dus van
waarneming naar feiten is niet zuiver.


Logisch positivisme (wereldverbeteraars) begin 20e eeuw 1900 als een variant op empirisme en legt
nadruk op overgang van feiten naar theorie. Bestaat uit screening van feiten en aaneenrijging van
feiten tot een theorie (inductie). Bakermat voor de moderne wetenschapsfilosofie.

Vier aanleidingen:
 Logica inzetten bij screening van feiten en bij brug slaan tussen feiten en theorie.
Logica is net als wiskunde formele wetenschap. Gottlob Fege was de grondlegger van
fundamentele logische notities. Propositielogica = zinnen verbinden door logische factoren.




Predikaatlogica = complexer met binnen een zin subject en predikaat. Variabelen die kunnen
variëren over een domein (net als x, y, z in de wiskunde) en gebruik van kwantoren ( en ).
D.m.v. symbolische logica wordt onlogische formuleren vermeden.
 Intellectueel  Metafysica ( opzoek gaan naar het wezen van de werkelijkheid, niet zoals
wordt aangegeven met onze zintuigelijke eigenschappen.) Grote Duitse denkers met duistere
theorieën over het niets en het zijn.

,  Politiek  reactionaire en autoritaire Pruisen (Staat in Duitsland met veel macht ). Opkomst
Nazisme, staat in verband met de Duitse denkers.
 Nadruk op toetsbaarheid Einstein’s relativiteitstheorie: ruimte en tijd zijn relatieve
begrippen. Gelijktijdigheid is er alleen wanneer twee klokken vanuit gelijke gezichtspunten
gelijke wijzerstanden vertonen. (Volgens Newton was tijd en ruimte absoluut, waarin elk
punt te bepalen was). Omvergeworpen door verificatiecriterium van betekenis: een uitspraak
heeft alleen betekenis als er omstandigheden kunnen worden gespecificeerd waaronder die
uitspraak waar is, daar ontleent ze haar betekenis aan.

Deductie  Vanuit algemene premissen (aanname dat iets waar is) wordt met
gevolgtrekking een conclusie getrokken. Is waarheidsbehoudend en logisch geldend.
Jan is hier of Piet is hier
Jan is niet hier
Conclusie piet is hier

Inductie  vanuit het bijzondere specifieke gevallen wordt een algemene conclusie
getrokken met grote waarschijnlijkheid. Is niet waarheidsbehoudend, niet logisch geldend.
Het is echter wel bruikbaar als men het rechtvaardigt.
Inductieve redenering
Raaf 1 is zwart
Raaf 2 is zwart
Raaf n is zwart
Conclusie: alle raven zijn zwart

Problemen voor de logisch positivisten:
 Welke informatie telt als bevestiging? Uitspraken moeten worden getoetst aan een
waarheidstafel. Maar vaak worden uitspraken aan dezelfde waarheidstafel getoetst als ze
zijn opgesteld, dit is geen goede bevestiging. Criteria waaraan je uitspraken toetst moeten
los staan van wat je waarneemt. Hempel zegt dat het probleem ligt bij wetenschappelijke
intuïties (wetten gaan over alle dingen).
 Inductie probleem: cirkelredenering: inductie wordt gerechtvaardigd met inductie.
Logisch pos. probeerden ondanks het inductie probleem een inductieve logica te
ontwikkelen -> graad van bevestiging, gegeven een verzameling waarnemingen. Halstarrig
probleem. Nu: Bayesiaanse confirmatie-theorie (hfdst in Chalmers).

College 2: Popper
Falsificationisme

Karl Popper
wijst logisch positivisme af vanwege drie aanleidingen:
1) Op zoek gaan naar confirmatie is verkeerd.
Veel theorieën (bv. Sigmund Freund’s wensdromen en Rupert Sheldrake) zijn niet falsifieerbaar.
2) Theorie-geladenheid
3) Vertrekt vanuit deductie = logisch geldig.
Inductie is niet geldig. Er moet gelden: ‘als x…dan y’ (modus tollens).

Dus problemen met inductiepropleem en het conservatieve karakter van de wetenschap. Men gaat
opzoek naar bevestiging, verificatie-criterium  bevestiging. Dogmatisch (onveranderlijk ), dit is een
verkeerde wetenschappelijke houding. Ook is er geen gedurfdheid.

Taak van wetenschappers volgens Popper: gedurfde hypotheses opstellen die vatbaar zijn voor
weerlegging. Popper zijn aanpak: