Inleiding Arbeidsrecht
Leerdoelen:
Verschillende soorten dwingend recht onderscheiden
Arbeidsovereenkomst onderscheiden van andere overeenkomsten en beheerst de
elementen van een arbeidsovereenkomst.
Kent de verschillende type arbeidsovereenkomsten: bepaalde- onbepaalde tijd en
flexibele arbeidsovereenkomsten.
Type overeenkomsten:
Wederkerige overeenkomst: overeenkomst waarvoor ieder der partijen een
verplichting tot prestatie vloeit.
Arbeidsovereenkomst: er is sprake van privaatrecht met veel dwingend recht:
beschermen van de zwakkere partijen (in dit geval de werknemers). Kan niet van
worden afgeweken ook als er wel een overeenkomst tussen de werknemer- en gever
is gekomen.
Soorten rechten:
Dwingend recht
Regelend recht
Publiek recht: bevoegdheid alleen van de overheid.
Privaat recht: bevoegdheid van burgers.
Soorten recht in arbeidsrecht:
Aanvullend recht: mag van het recht afwijken indien tot overeenstemming gekomen
(Art. 7:638 lid 8 BW).
Semidwingend recht: recht waarvan je mag afwijken bij schriftelijke overeenkomst
en ook CAO want dit wordt schriftelijk vastgesteld (Art. 7:638 lid 8 BW)
5/8e dwingend recht: recht waarvan je mag afwijken als werkgever door
overeenkomst met ondernemingsraad (Art. 5:16 WAZO)
3/4e dwingend recht: recht waarvan je mag afwijken door overeenkomst met
vakbonden (bevoegd bestuursorgaan) (collectieve arbeidsovereenkomsten) (Art.
7:634 lid 3 BW)
Dwingend recht: recht waarvan je niet kan afwijken (Art. 7:634 lid 1 BW)
Bronnen voor arbeidsrecht:
Boek 7 burgerlijk WB
Wet Arbeid en Zorg
Algemene Wet Gelijke Behandeling
Definitie arbeidsovereenkomst: overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich
verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd
arbeid te verrichten. (Art. 7:610)
Arbeid: voor de werkgever productieve arbeidsprestaties (ruime zin van het woord).
Geen stage: in kader van reguliere opleiding (Art. 7:610 BW, 2b).
, Loon: tegenprestatie van werkgever voor de door de werknemer verrichte arbeid
(geen fooi)
o Toegestane vormen (Art. 7:617 BW):
- Geld.
- Zaken: wegens aard van de onderneming; geen alcoholhoudende dranken of
andere gezondheid schadelijke genotmiddelen.
- Woning: met verlichting en verwarming.
- Diensten.
- Effecten: aandelen.
o Tijdstip van betaling (Art. 7:623 BW):
- Voor het einde van het tijdvak: eind Oktober, betalen over Oktober (Lid 1)
- Niet korter dan een week, niet langer dan een maand (Lid 1)
- Weekloon mag verlengd worden tot een maand en maandloon tot een
kwartaal, indien schriftelijk overeenkomst (Lid 2)
o Niet tijdige betaling Art. 7:625 BW): recht op wettelijke rente en incassokosten,
sprake van dwingend recht (Lid 2). Zonder afspraak is de standaardregeling
betaling aan het einde van de maand of week.
- Recht op verhoging van het loon wanneer het niet wordt voldaan na uiterlijk
drie werkdagen: 4-8 werkdagen betekend een verhoging van 5% extra per
dag, vanaf dag 8 een verhoging van 1% tot een maximum van 50% (Lid 1)
o Loonstrookje (Art. 7:626 BW): iedere keer als het salaris veranderd moet er een
loonstrook gegeven worden (Lid 1), dwingend recht (Lid 5)
o Arbeid & Loon (Art. 7:628 BW): vrijwilligerswerk geen arbeidsovereenkomst,
waardoor geen loon ontvangen.
Gedurende zekere tijd: geen onderscheidend karakter.
In dienst van (Gezag criterium): maakt arbeidsovereenkomst anders dan de andere
overeenkomsten, werknemer staat onder werkgever waardoor er sprake is van gezag
over de werknemer.
o Materieel gezag criterium: bevoegdheid tot het geven van eenzijdige instructies,
werkgever aan werknemer tijdens het verrichten van de arbeid (bevoegdheid is
voldoende)
o Formeel gezag criterium:
- Continuïteit: standaard werkzaamheden voor bedrijf of eens in de zoveel tijd.
- Eindverantwoordelijkheid: wie is verantwoordelijk voor de fouten van de
werknemer.
- Wijze van loonbetaling: bruto- nettoloon of factuur.
Definitie overeenkomst van opdracht (Art. 7:400): werkzaamheden anders dan van
stoffelijke aard, dus ook niet tastbare werkzaamheden zoals een fysio behandeling (Geen
sprake van gezag)
Definitie overeenkomst van aanneming tot werk (Art. 7:750 BW): werkzaamheden van
stoffelijke aard, dus tastbare werkzaamheden zoals het bouwen van een woning (Geen
sprake van gezag)
Is er sprake van een Arbeidsovereenkomst of niet?
Arbeidsovereenkomst heeft veel dwingend recht: op het gebied van vakantie, verlof, loon,
, doorbetaling ziekte, beëindiging overeenkomst, werknemersverzekeringen, toepasselijke
cao’s en pensioenregelingen.
Flexibele arbeidsrelaties:
Uitzendovereenkomst: arbeidsovereenkomst (Art. 7:690 BW). Op veel punten kan er
worden afgeweken op basis van cao.
Oproepkrachten:
o Vooreenkomst: op het moment van oproepen ontstaat pas een
arbeidsovereenkomst. Vierde arbeidsovereenkomst (oproep) is een
overeenkomst voor onbepaalde tijd.
o Nul-urencontract (M.U.P): er is al sprake van een
arbeidsovereenkomst.
o Arbeidsovereenkomst min-max: recht op een minimumaantal uren en
kan voor het maximum opgeroepen worden. Het minimum moet
betaald worden ondanks dat de uren niet zijn gewerkt.
Let op (Art. 7:628a lid 1 BW): minimumaanspraak per oproep!
Minder dan 15 uur per week en de tijdstippen zijn niet vastgesteld.
Sprake van Oproepovereenkomst.
Bij een van beide situaties heeft een werknemer recht op minimaal 3 uurlonen uitbetaling
wanneer hij/zij minder dan 3 uur heeft gewerkt.
Nieuwe regels voor bescherming van oproepkrachten:
Werknemer moet uitbetaald worden wanneer het aan de werkgever ligt dat er niet gewerkt
is (bijvoorbeeld een storing).
Definitie oproepkracht (Art. 7:628a lid 9 BW): alleen sprake van onderstaande
beschermregels als de overeenkomst voldoet aan de definitie van oproepkracht.
Omvang van arbeid niet vastgelegd als aantal uren per tijdseenheid van:
- Maand of;
- Jaar, en recht op loon gelijkmatig is gespreid over de tijdseenheid of;
- Werknemer op grond van (Art. 628 lid 5 of 7) of (Art. 691 lid 7), geen recht heeft
op loon indien de overeengekomen arbeid niet heeft verricht.
o Art. 7:628a lid 2 BW: werknemer is verplicht te verschijnen indien minstens 4 dagen
van tevoren een oproep via schriftelijk of elektronisch is geplaats.
- Uitzondering (Lid 4): afwijken bij schriftelijk overeenkomst of cao maar niet korter
dan 24 uur.
- Werkgever heeft maximaal 4 dagen om de oproep in te trekken via schriftelijk of
elektronisch, anders heeft de werknemer recht op doorbetaling (lid 3).
o Art. 7:628a lid 5 BW: heeft de oproepovereenkomst 12 maanden geduurd dan heeft
de werknemer recht op een aanbod van arbeidsovereenkomst van de werkgever,
voor een vaste omvang die gelijk is aan de gemiddelde omvang van de afgelopen 12
maanden (iedere keer na 12 maanden). Werknemer heeft een maand om het aanbod
te aanvaarden.
o Art. 7:628a lid 8 BW: verzuimt de werkgever, heeft de werknemer recht op
loondoorbetaling over de gemiddelde arbeidsomvang.
Onduidelijkheid over type overeenkomst of omvang van de arbeid?
Leerdoelen:
Verschillende soorten dwingend recht onderscheiden
Arbeidsovereenkomst onderscheiden van andere overeenkomsten en beheerst de
elementen van een arbeidsovereenkomst.
Kent de verschillende type arbeidsovereenkomsten: bepaalde- onbepaalde tijd en
flexibele arbeidsovereenkomsten.
Type overeenkomsten:
Wederkerige overeenkomst: overeenkomst waarvoor ieder der partijen een
verplichting tot prestatie vloeit.
Arbeidsovereenkomst: er is sprake van privaatrecht met veel dwingend recht:
beschermen van de zwakkere partijen (in dit geval de werknemers). Kan niet van
worden afgeweken ook als er wel een overeenkomst tussen de werknemer- en gever
is gekomen.
Soorten rechten:
Dwingend recht
Regelend recht
Publiek recht: bevoegdheid alleen van de overheid.
Privaat recht: bevoegdheid van burgers.
Soorten recht in arbeidsrecht:
Aanvullend recht: mag van het recht afwijken indien tot overeenstemming gekomen
(Art. 7:638 lid 8 BW).
Semidwingend recht: recht waarvan je mag afwijken bij schriftelijke overeenkomst
en ook CAO want dit wordt schriftelijk vastgesteld (Art. 7:638 lid 8 BW)
5/8e dwingend recht: recht waarvan je mag afwijken als werkgever door
overeenkomst met ondernemingsraad (Art. 5:16 WAZO)
3/4e dwingend recht: recht waarvan je mag afwijken door overeenkomst met
vakbonden (bevoegd bestuursorgaan) (collectieve arbeidsovereenkomsten) (Art.
7:634 lid 3 BW)
Dwingend recht: recht waarvan je niet kan afwijken (Art. 7:634 lid 1 BW)
Bronnen voor arbeidsrecht:
Boek 7 burgerlijk WB
Wet Arbeid en Zorg
Algemene Wet Gelijke Behandeling
Definitie arbeidsovereenkomst: overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich
verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd
arbeid te verrichten. (Art. 7:610)
Arbeid: voor de werkgever productieve arbeidsprestaties (ruime zin van het woord).
Geen stage: in kader van reguliere opleiding (Art. 7:610 BW, 2b).
, Loon: tegenprestatie van werkgever voor de door de werknemer verrichte arbeid
(geen fooi)
o Toegestane vormen (Art. 7:617 BW):
- Geld.
- Zaken: wegens aard van de onderneming; geen alcoholhoudende dranken of
andere gezondheid schadelijke genotmiddelen.
- Woning: met verlichting en verwarming.
- Diensten.
- Effecten: aandelen.
o Tijdstip van betaling (Art. 7:623 BW):
- Voor het einde van het tijdvak: eind Oktober, betalen over Oktober (Lid 1)
- Niet korter dan een week, niet langer dan een maand (Lid 1)
- Weekloon mag verlengd worden tot een maand en maandloon tot een
kwartaal, indien schriftelijk overeenkomst (Lid 2)
o Niet tijdige betaling Art. 7:625 BW): recht op wettelijke rente en incassokosten,
sprake van dwingend recht (Lid 2). Zonder afspraak is de standaardregeling
betaling aan het einde van de maand of week.
- Recht op verhoging van het loon wanneer het niet wordt voldaan na uiterlijk
drie werkdagen: 4-8 werkdagen betekend een verhoging van 5% extra per
dag, vanaf dag 8 een verhoging van 1% tot een maximum van 50% (Lid 1)
o Loonstrookje (Art. 7:626 BW): iedere keer als het salaris veranderd moet er een
loonstrook gegeven worden (Lid 1), dwingend recht (Lid 5)
o Arbeid & Loon (Art. 7:628 BW): vrijwilligerswerk geen arbeidsovereenkomst,
waardoor geen loon ontvangen.
Gedurende zekere tijd: geen onderscheidend karakter.
In dienst van (Gezag criterium): maakt arbeidsovereenkomst anders dan de andere
overeenkomsten, werknemer staat onder werkgever waardoor er sprake is van gezag
over de werknemer.
o Materieel gezag criterium: bevoegdheid tot het geven van eenzijdige instructies,
werkgever aan werknemer tijdens het verrichten van de arbeid (bevoegdheid is
voldoende)
o Formeel gezag criterium:
- Continuïteit: standaard werkzaamheden voor bedrijf of eens in de zoveel tijd.
- Eindverantwoordelijkheid: wie is verantwoordelijk voor de fouten van de
werknemer.
- Wijze van loonbetaling: bruto- nettoloon of factuur.
Definitie overeenkomst van opdracht (Art. 7:400): werkzaamheden anders dan van
stoffelijke aard, dus ook niet tastbare werkzaamheden zoals een fysio behandeling (Geen
sprake van gezag)
Definitie overeenkomst van aanneming tot werk (Art. 7:750 BW): werkzaamheden van
stoffelijke aard, dus tastbare werkzaamheden zoals het bouwen van een woning (Geen
sprake van gezag)
Is er sprake van een Arbeidsovereenkomst of niet?
Arbeidsovereenkomst heeft veel dwingend recht: op het gebied van vakantie, verlof, loon,
, doorbetaling ziekte, beëindiging overeenkomst, werknemersverzekeringen, toepasselijke
cao’s en pensioenregelingen.
Flexibele arbeidsrelaties:
Uitzendovereenkomst: arbeidsovereenkomst (Art. 7:690 BW). Op veel punten kan er
worden afgeweken op basis van cao.
Oproepkrachten:
o Vooreenkomst: op het moment van oproepen ontstaat pas een
arbeidsovereenkomst. Vierde arbeidsovereenkomst (oproep) is een
overeenkomst voor onbepaalde tijd.
o Nul-urencontract (M.U.P): er is al sprake van een
arbeidsovereenkomst.
o Arbeidsovereenkomst min-max: recht op een minimumaantal uren en
kan voor het maximum opgeroepen worden. Het minimum moet
betaald worden ondanks dat de uren niet zijn gewerkt.
Let op (Art. 7:628a lid 1 BW): minimumaanspraak per oproep!
Minder dan 15 uur per week en de tijdstippen zijn niet vastgesteld.
Sprake van Oproepovereenkomst.
Bij een van beide situaties heeft een werknemer recht op minimaal 3 uurlonen uitbetaling
wanneer hij/zij minder dan 3 uur heeft gewerkt.
Nieuwe regels voor bescherming van oproepkrachten:
Werknemer moet uitbetaald worden wanneer het aan de werkgever ligt dat er niet gewerkt
is (bijvoorbeeld een storing).
Definitie oproepkracht (Art. 7:628a lid 9 BW): alleen sprake van onderstaande
beschermregels als de overeenkomst voldoet aan de definitie van oproepkracht.
Omvang van arbeid niet vastgelegd als aantal uren per tijdseenheid van:
- Maand of;
- Jaar, en recht op loon gelijkmatig is gespreid over de tijdseenheid of;
- Werknemer op grond van (Art. 628 lid 5 of 7) of (Art. 691 lid 7), geen recht heeft
op loon indien de overeengekomen arbeid niet heeft verricht.
o Art. 7:628a lid 2 BW: werknemer is verplicht te verschijnen indien minstens 4 dagen
van tevoren een oproep via schriftelijk of elektronisch is geplaats.
- Uitzondering (Lid 4): afwijken bij schriftelijk overeenkomst of cao maar niet korter
dan 24 uur.
- Werkgever heeft maximaal 4 dagen om de oproep in te trekken via schriftelijk of
elektronisch, anders heeft de werknemer recht op doorbetaling (lid 3).
o Art. 7:628a lid 5 BW: heeft de oproepovereenkomst 12 maanden geduurd dan heeft
de werknemer recht op een aanbod van arbeidsovereenkomst van de werkgever,
voor een vaste omvang die gelijk is aan de gemiddelde omvang van de afgelopen 12
maanden (iedere keer na 12 maanden). Werknemer heeft een maand om het aanbod
te aanvaarden.
o Art. 7:628a lid 8 BW: verzuimt de werkgever, heeft de werknemer recht op
loondoorbetaling over de gemiddelde arbeidsomvang.
Onduidelijkheid over type overeenkomst of omvang van de arbeid?
