1
Ontwerpvraagstukken in het onderwijs
ESSB-E2051
Inhoudsopgave
, 2
Literatuur per week................................................................................................ 4
Week 1 wat is leren............................................................................................ 4
Schunk, D. (2012). Learning theories. An educational perspective. Chapter 1:
Learning Defined (pp. 3-28)............................................................................. 4
Slavin, R. E. (2002). Evidence-Based Education Policies: Transforming
Educational Practice and Research. Educational Researcher, 31(7), 15-21.
https://doi.org/10.3102/0013189X031007015...............................................14
Newton, P. M., Da Silva, A., & Berry, S. (2020, December). The case for
pragmatic evidence-based higher education: a useful way forward?. Frontiers
in Education, 5, 583157................................................................................. 16
Week 2 Ontwerp en advies in complexe leeromgevingen................................21
Valcke 2010. Thema 8: Onderwijskundig Ontwerpen - Instructional Design
[oude boek! Zie pdf op canvas]......................................................................21
Brown & Green (2016). Chapter 4: Task analysis (pp. 59-71).........................31
Biggs, J. (1996). Enhancing teaching through constructive alignment. Higher
Education, 32, 347-364. https://doiorg.eur.idm.oclc.org/10.1007/BF00138871
....................................................................................................................... 34
Smets (2024). Over de zin en onzin van activerende werkvormen, een
conceptuele denkoefening. Tijdschrift voor lerarenopleiders, 45 (1), 1-88.....39
Week 3 Het behaviorisme: theoretische grondslagen en ontwerpprincipes .....42
Ertmer, P. A., & Newby, T. J. (2013). Behaviorism, cognitivism, constructivism:
Comparing critical features from an instructional design perspective.
Performance improvement quarterly, 26(2), 43- 71.......................................42
Valcke 2019. Hoofdstuk 3 (pp. 191-239)........................................................52
Woolfolk Hoy, A., Hughes, M., & Walkup (2015). Psychology in Education.
Chapter 6: Behavioural Views of Learning (pp. 241-286). Let op: hoofdstuk
wordt aangeboden onder Basisboeken via 2 downloads................................55
Week 4 Het cognitivisme: theoretische grondslagen en ontwerpprincipes ......70
Valcke 2019. Hoofdstuk 4 (pp. 305-384)........................................................70
Woolfolk Hoy, A., Hughes, M., & Walkup (2015). Psychology in Education.
Chapter 7: Cognitive Views of Learning (pp. 289-328). Let op: hoofdstuk wordt
aangeboden onder Basisboeken via 3 downloads..........................................83
Week 5 het constructivisme: theoretische grondslagen en ontwerpprincipes . .95
Schunk, D. (2012). Learning theories. An educational perspective. Chapter 6:
Constructivism (pp. 228-276).........................................................................95
Kirschner, Paul A., John Sweller, and Richard E. Clark. “Why Minimal Guidance
During Instruction Does Not Work: An Analysis of the Failure of Constructivist,
Discovery, Problem-Based, Experiential, and Inquiry-Based Teaching.”
Educational Psychologist 41, no2 (2006): 75–86.
doi:10.1207/s15326985ep4102_1................................................................115
Week 6 ontwerpen van onderwijs voor een heterogene doelgroep ................121
Anneke C. Timmermans, Christine M. Rubie-Davies & Camilla Rjosk (2018),
Pygmalion’s 50th anniversary: the state of the art in teacher expectation
, 3
research, Educational Research and Evaluation, 24:3-5, 91-98, DOI:
10.1080/13803611.2018.1548785...............................................................121
Tomlinson, C. A, (2011). What Is Differentiated Instruction and Why
Differentiate?, in: Differentiated instruction, An introduction.
https://pdo.ascd.org/LMSCourses/PD11OC115M/media/DIIntro_M1_Reading_W
hat_Is_DI.pdf................................................................................................. 124
Bosker, R., Durgut, F., Edzes, H., Jol, M., van Tuijl, C., & Van der Vegt, A. L.
(2021). Leidraad differentiatie als sleutel voor gelijke kansen.
https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/leidraad-differentiatieals-sleutel-
voor-gelijke-kansen...................................................................................... 126
van den Bergh, L., van Amerongen, M., Gunsch, R., Timmermans, M., &
Timmermans, A. (2021). Leidraad NRO: onderwijs vanuit hoge verwachtingen.
NRO effectieve interventies tegen onderwijsachterstanden in het primair
onderwijs ~ weten wat werkt waarom
https://www.onderwijskennis.nl/sites/onderwijskennis/files/mediafiles/
leerkrachtverwachtingen_v2.pdf..................................................................136
Week 7 uitwerkingen en integratie van de theoretische grondslagen op een
specifiek onderwijs: leesonderwijs..................................................................147
Biesta, G. (2007), Why “what works” won’t work: evidence-based practice
and the democratic deficit in educational research. Educational Theory, 57: 1-
22. https://doi.org/10.1111/j.1741- 5446.2006.00241.x...............................147
Surma, T., Vanhees, C., Wils, M., Nijlunsing, J., Crato, N., Hattie, J., ... &
Kirschner, P. A. Knowledge matters. A learning perspective, in: Developing
Curriculum for Deep Thinking. pp. 5-20
https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-74661-1........................151
Willingham, D. T. (2023). Beyond comprehension. Association for Supervision
and Curriculum Development, 81(4). https://ascd.org/el/articles/beyond-
comprehension............................................................................................. 155
, 4
Literatuur per week
Week 1 wat is leren
Schunk, D. (2012). Learning theories. An educational perspective. Chapter 1:
Learning Defined (pp. 3-28).
Leren gedefinieerd
Mensen zijn het oneens over de precieze aard van leren, maar er is wel een algemene
definitie die consistent is met de cognitieve focus en de criteria die centraal staan voor
leren.
- Leren is een blijvende verandering in gedrag, of in de capaciteit om op
een bepaalde manier te handelen, die voortkomt uit oefening of andere
vormen van ervaring.
3 criteria voor het identificeren van leren:
1. Leren houdt verandering in in gedrag of in de capaciteit van gedrag. Ze leren
als ze in staat worden om iets anders te doen.
Leren is inferentieel, we observeren leren niet direct, maar eerder producten of
uitkomsten ervan. Leren wordt beoordeeld op basis van wat mensen zeggen,
schrijven en doen.
Het veranderen van de capaciteit houdt in dat je op een bepaalde manier
handelt, omdat het niet ongewoon is dat mensen vaardigheden, kennis,
overtuigingen of gedragingen leren zonder deze te vertonen.
2. Leren is langdurig dit sluit tijdelijke gedragsverandering uit die veroorzaakt
worden door factoren zoals alcohol en vermoeidheid. Deze veranderingen zijn
tijdelijk, bij verwijdering terug naar oorspronkelijke staat.
Leren is niet blijvend, doordat je ook dingen vergeet.
3. Leren vindt plaats door ervaring (oefening, observatie van anderen) sluit
veranderingen uit die bepaald worden door erfelijkheid (rijpingsveranderingen).
Je bent genetische voorbestemd om op een bepaalde manier te handelen,
maar de ontwikkeling van het gedrag hangt af van je omgeving. De omgeving
moet responsief zijn en gedragingen mogelijk maken
Je bent in staat om taal te produceten, maar woorden die je uitspreekt
leer je door interactie met anderen.
Voorlopers van moderne leertheorie
Veel moderne onderzoeken weerspiegelen een verlangen van mensen om zichzelf,
anderen en de wereld om hen heen te begrijpen.
Leertheorie en filosofie
Filosofisch gezien kan leren besproken worden onder de noemen van epistemologie, dit
verwijst naar de studie van de oorsprong, aard, grenzen en methoden van kennis.
- Hoe kunnen we weten en hoe kunnen we iets nieuws leren.
2 standpunten over de oorsprong van kennis en relatie tot de omgeving zijn het
rationalisme en het empirisme
Het rationalisme
Dit verwijst naar het idee dat kennis voortkomt uit de rede, zonder te kijken naar je
zintuigen. Het onderscheid tussen geest en materie speelt hier een grote rol in de
opvatting over kennis (Plato)
Ontwerpvraagstukken in het onderwijs
ESSB-E2051
Inhoudsopgave
, 2
Literatuur per week................................................................................................ 4
Week 1 wat is leren............................................................................................ 4
Schunk, D. (2012). Learning theories. An educational perspective. Chapter 1:
Learning Defined (pp. 3-28)............................................................................. 4
Slavin, R. E. (2002). Evidence-Based Education Policies: Transforming
Educational Practice and Research. Educational Researcher, 31(7), 15-21.
https://doi.org/10.3102/0013189X031007015...............................................14
Newton, P. M., Da Silva, A., & Berry, S. (2020, December). The case for
pragmatic evidence-based higher education: a useful way forward?. Frontiers
in Education, 5, 583157................................................................................. 16
Week 2 Ontwerp en advies in complexe leeromgevingen................................21
Valcke 2010. Thema 8: Onderwijskundig Ontwerpen - Instructional Design
[oude boek! Zie pdf op canvas]......................................................................21
Brown & Green (2016). Chapter 4: Task analysis (pp. 59-71).........................31
Biggs, J. (1996). Enhancing teaching through constructive alignment. Higher
Education, 32, 347-364. https://doiorg.eur.idm.oclc.org/10.1007/BF00138871
....................................................................................................................... 34
Smets (2024). Over de zin en onzin van activerende werkvormen, een
conceptuele denkoefening. Tijdschrift voor lerarenopleiders, 45 (1), 1-88.....39
Week 3 Het behaviorisme: theoretische grondslagen en ontwerpprincipes .....42
Ertmer, P. A., & Newby, T. J. (2013). Behaviorism, cognitivism, constructivism:
Comparing critical features from an instructional design perspective.
Performance improvement quarterly, 26(2), 43- 71.......................................42
Valcke 2019. Hoofdstuk 3 (pp. 191-239)........................................................52
Woolfolk Hoy, A., Hughes, M., & Walkup (2015). Psychology in Education.
Chapter 6: Behavioural Views of Learning (pp. 241-286). Let op: hoofdstuk
wordt aangeboden onder Basisboeken via 2 downloads................................55
Week 4 Het cognitivisme: theoretische grondslagen en ontwerpprincipes ......70
Valcke 2019. Hoofdstuk 4 (pp. 305-384)........................................................70
Woolfolk Hoy, A., Hughes, M., & Walkup (2015). Psychology in Education.
Chapter 7: Cognitive Views of Learning (pp. 289-328). Let op: hoofdstuk wordt
aangeboden onder Basisboeken via 3 downloads..........................................83
Week 5 het constructivisme: theoretische grondslagen en ontwerpprincipes . .95
Schunk, D. (2012). Learning theories. An educational perspective. Chapter 6:
Constructivism (pp. 228-276).........................................................................95
Kirschner, Paul A., John Sweller, and Richard E. Clark. “Why Minimal Guidance
During Instruction Does Not Work: An Analysis of the Failure of Constructivist,
Discovery, Problem-Based, Experiential, and Inquiry-Based Teaching.”
Educational Psychologist 41, no2 (2006): 75–86.
doi:10.1207/s15326985ep4102_1................................................................115
Week 6 ontwerpen van onderwijs voor een heterogene doelgroep ................121
Anneke C. Timmermans, Christine M. Rubie-Davies & Camilla Rjosk (2018),
Pygmalion’s 50th anniversary: the state of the art in teacher expectation
, 3
research, Educational Research and Evaluation, 24:3-5, 91-98, DOI:
10.1080/13803611.2018.1548785...............................................................121
Tomlinson, C. A, (2011). What Is Differentiated Instruction and Why
Differentiate?, in: Differentiated instruction, An introduction.
https://pdo.ascd.org/LMSCourses/PD11OC115M/media/DIIntro_M1_Reading_W
hat_Is_DI.pdf................................................................................................. 124
Bosker, R., Durgut, F., Edzes, H., Jol, M., van Tuijl, C., & Van der Vegt, A. L.
(2021). Leidraad differentiatie als sleutel voor gelijke kansen.
https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/leidraad-differentiatieals-sleutel-
voor-gelijke-kansen...................................................................................... 126
van den Bergh, L., van Amerongen, M., Gunsch, R., Timmermans, M., &
Timmermans, A. (2021). Leidraad NRO: onderwijs vanuit hoge verwachtingen.
NRO effectieve interventies tegen onderwijsachterstanden in het primair
onderwijs ~ weten wat werkt waarom
https://www.onderwijskennis.nl/sites/onderwijskennis/files/mediafiles/
leerkrachtverwachtingen_v2.pdf..................................................................136
Week 7 uitwerkingen en integratie van de theoretische grondslagen op een
specifiek onderwijs: leesonderwijs..................................................................147
Biesta, G. (2007), Why “what works” won’t work: evidence-based practice
and the democratic deficit in educational research. Educational Theory, 57: 1-
22. https://doi.org/10.1111/j.1741- 5446.2006.00241.x...............................147
Surma, T., Vanhees, C., Wils, M., Nijlunsing, J., Crato, N., Hattie, J., ... &
Kirschner, P. A. Knowledge matters. A learning perspective, in: Developing
Curriculum for Deep Thinking. pp. 5-20
https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-74661-1........................151
Willingham, D. T. (2023). Beyond comprehension. Association for Supervision
and Curriculum Development, 81(4). https://ascd.org/el/articles/beyond-
comprehension............................................................................................. 155
, 4
Literatuur per week
Week 1 wat is leren
Schunk, D. (2012). Learning theories. An educational perspective. Chapter 1:
Learning Defined (pp. 3-28).
Leren gedefinieerd
Mensen zijn het oneens over de precieze aard van leren, maar er is wel een algemene
definitie die consistent is met de cognitieve focus en de criteria die centraal staan voor
leren.
- Leren is een blijvende verandering in gedrag, of in de capaciteit om op
een bepaalde manier te handelen, die voortkomt uit oefening of andere
vormen van ervaring.
3 criteria voor het identificeren van leren:
1. Leren houdt verandering in in gedrag of in de capaciteit van gedrag. Ze leren
als ze in staat worden om iets anders te doen.
Leren is inferentieel, we observeren leren niet direct, maar eerder producten of
uitkomsten ervan. Leren wordt beoordeeld op basis van wat mensen zeggen,
schrijven en doen.
Het veranderen van de capaciteit houdt in dat je op een bepaalde manier
handelt, omdat het niet ongewoon is dat mensen vaardigheden, kennis,
overtuigingen of gedragingen leren zonder deze te vertonen.
2. Leren is langdurig dit sluit tijdelijke gedragsverandering uit die veroorzaakt
worden door factoren zoals alcohol en vermoeidheid. Deze veranderingen zijn
tijdelijk, bij verwijdering terug naar oorspronkelijke staat.
Leren is niet blijvend, doordat je ook dingen vergeet.
3. Leren vindt plaats door ervaring (oefening, observatie van anderen) sluit
veranderingen uit die bepaald worden door erfelijkheid (rijpingsveranderingen).
Je bent genetische voorbestemd om op een bepaalde manier te handelen,
maar de ontwikkeling van het gedrag hangt af van je omgeving. De omgeving
moet responsief zijn en gedragingen mogelijk maken
Je bent in staat om taal te produceten, maar woorden die je uitspreekt
leer je door interactie met anderen.
Voorlopers van moderne leertheorie
Veel moderne onderzoeken weerspiegelen een verlangen van mensen om zichzelf,
anderen en de wereld om hen heen te begrijpen.
Leertheorie en filosofie
Filosofisch gezien kan leren besproken worden onder de noemen van epistemologie, dit
verwijst naar de studie van de oorsprong, aard, grenzen en methoden van kennis.
- Hoe kunnen we weten en hoe kunnen we iets nieuws leren.
2 standpunten over de oorsprong van kennis en relatie tot de omgeving zijn het
rationalisme en het empirisme
Het rationalisme
Dit verwijst naar het idee dat kennis voortkomt uit de rede, zonder te kijken naar je
zintuigen. Het onderscheid tussen geest en materie speelt hier een grote rol in de
opvatting over kennis (Plato)
