Samenvatting van het vak Stress en gezondheid:
Hoorcollege 1: introductie over stress en gezondheid
Cursus Doelstellingen:
- Interpreteer en verklaar stress-gerelateerde theorieën.
- Begrijp en evalueer waarom en hoe de stressrespons wordt geactiveerd en geactiveerd door
verschillende stressoren/gebeurtenissen.
- Identificeer en selecteer geschikte maatregelen om stressrespons te beoordelen.
- Leg de bijbehorende routes tussen stress en gezondheid uit (bijvoorbeeld: Het ontstaan van een
ziekte, progressie en herstel).
- Werk uit over mogelijke interventies voor stressmanagement.
Overzicht van het hoorcollege:
- Inleiding tot stress.
- Stress reactie.
Op bewijs gebaseerde geneeskunde:
- Wetenschappelijk bewijs en expert opinion als basis voor de klinische praktijk.
Bewijs niveaus:
RCT = randomized controlled trial (een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep is een
type wetenschappelijk onderzoek in de biowetenschappen, vooral in de geneeskunde,
waarbij getracht wordt de vraag te beantwoorden of een bepaalde behandeling ('interventie')
werkzaam of zinvol is).
5 stappen van evidence-based medicine:
Definitie stress:
"Iedereen weet wat stress is, maar niemand weet het echt."
"Een toestand of gevoel ervaren wanneer een persoon waarneemt dat eisen de persoonlijke en
sociale middelen overtreffen die het individu kan mobiliseren."
"Een constellatie van gebeurtenissen, bestaande uit een stimulus (stressor) die een reactie op de
hersenen veroorzaakt (stressperceptie), die fysiologische vecht- of vluchtsystemen in het lichaam
activeert (stressrespons)."
Perspectief:
- Waarom is het belangrijk om stress en gezondheid te bestuderen?
,Klinisch geval 1:
- Een 45-jarige vrouw.
- Vond haar man dood.
- Opgenomen in noodgevallen.
- Symptomen:
- Ernstige pijn op de borst.
- Geen obstructie van de kransslagader.
Diagnose:
- Takotsubo-cardiomyopathie.
Klinisch geval 2:
- 32-jarige man.
- Verloor zijn baan 1 jaar geleden.
- Vriendin maakte het uit met hem 6 maanden geleden.
- Opname in het ziekenhuis vanwege leverproblemen.
- Hoe is dit gebeurd?:
- Langdurige stress → alcoholgebruik → ziekte.
Figuur 4: percentage met gerapporteerde hartaandoeningen naar stressniveau: volwassenen van
50 tot 64, 2010.
Stress in de klinische praktijk:
- Maakt mensen 'ziek' zonder ziek te zijn (onnodig gebruik van gezondheidszorg).
- Verhoogt de kans op ontwikkeling van psychische en lichamelijke gezondheidsproblemen.
- Heeft een negatieve invloed op het herstel na een ziekte of letsel.
- Heeft een negatieve invloed op de effecten van medische interventies.
- Heeft een negatieve invloed op de communicatie tussen patiënt en arts.
Talloze onverklaarde lichamelijke symptomen hangen sterk samen met stemmingsstoornissen:
- Patiënten met een depressie vertonen vaak tal van lichamelijke klachten.
- Naarmate het aantal lichamelijke klachten toeneemt, neemt ook de kans op een stemmingsstoornis
toe.
,- 30% van de patiënten met depressie ervaart meer dan 5 jaar depressieve lichamelijke symptomen
voordat de juiste diagnose wordt gesteld.
Wat wordt beschouwd als een 'niet gedaan'-verklaring ...:
Definitie van stress:
- "Een toestand of gevoel ervaren wanneer een persoon waarneemt dat eisen de persoonlijke en
sociale middelen overtreffen die het individu kan mobiliseren."
Homeostase:
- Lichaams-ideale niveau van ... zuurstof, temperatuur etc. ...
- Hersenen zoeken homeostase.
- Een stressor kan alles zijn dat de homeostase verstoort: stressrespons is de actie van het lichaam
om homeostase te herstellen.
Stressor:
- Alles wat de homeostase verstoort.
- Adaptief.
- Verwacht.
- Noodzakelijk → bereidt je voor op de strijd.
- Onnodig → bereidt je voor op niets ... angst, neurose.
- Acute (korte termijn).
- Chronisch (lange termijn).
Is stress een slecht iets?:
Aangepast (adaptief):
- Acuut.
- Korte duur.
- Snel herstel.
- Het lichaam voorbereiden op gevaar.
- Signaleringsgevaar.
Verstorend (maladaptief):
- Chronisch.
- Lange duur.
- Langzaam herstel.
- Vroeg begin.
- Het lichaam voorbereiden op ??
- Signaleren wat ??
, Overgang van adaptief naar schadelijke effecten van stress:
Positieve gevolgen van blootstelling aan stress:
- Korte termijn stress (minuten tot uren):
1. Verhoging van immunobescherming.
2. Verbetert mentale en fysieke prestaties.
- Chronische stress (langdurig):
1. Onderdrukt symptomen van auto-immuunziekten (?).
Negatieve gevolgen van blootstelling aan stress:
Korte termijn:
- Emotioneel niveau:
- Negatief humeur.
- Cognitief niveau:
- Verminderde concentratie en geheugen.
- Gedragsniveau:
- Roken, alcohol.
- Biologisch niveau:
- Immuun, endocrien.
Lange termijn:
- Gezondheid/ziekte:
- Auto-immuunziekte.
- Hart- en vaatziekten.
- Kanker.
De stress reactie:
- Onvermogen om het aan te zetten → ziekte.
- Onvermogen om het uit te schakelen → ziekte.
- Onvermogen om het op de juiste manier in of uit te schakelen → ziekte.
Geschiedenis van stress:
- Charles Darwin (1809-1892) → "Organismen die zich kunnen aanpassen aan de veranderende
omgeving zullen overleven."
- Claude Bernard (1813-1878) → “Milieu interieur”.
- Walter B. Cannon (1871-1945) → Vecht- of vluchtreactie.
Walter Bradford Cannon:
- Experimentele fysiologist 1871-1945.
- Vecht of vlucht reactie.
Hoorcollege 1: introductie over stress en gezondheid
Cursus Doelstellingen:
- Interpreteer en verklaar stress-gerelateerde theorieën.
- Begrijp en evalueer waarom en hoe de stressrespons wordt geactiveerd en geactiveerd door
verschillende stressoren/gebeurtenissen.
- Identificeer en selecteer geschikte maatregelen om stressrespons te beoordelen.
- Leg de bijbehorende routes tussen stress en gezondheid uit (bijvoorbeeld: Het ontstaan van een
ziekte, progressie en herstel).
- Werk uit over mogelijke interventies voor stressmanagement.
Overzicht van het hoorcollege:
- Inleiding tot stress.
- Stress reactie.
Op bewijs gebaseerde geneeskunde:
- Wetenschappelijk bewijs en expert opinion als basis voor de klinische praktijk.
Bewijs niveaus:
RCT = randomized controlled trial (een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep is een
type wetenschappelijk onderzoek in de biowetenschappen, vooral in de geneeskunde,
waarbij getracht wordt de vraag te beantwoorden of een bepaalde behandeling ('interventie')
werkzaam of zinvol is).
5 stappen van evidence-based medicine:
Definitie stress:
"Iedereen weet wat stress is, maar niemand weet het echt."
"Een toestand of gevoel ervaren wanneer een persoon waarneemt dat eisen de persoonlijke en
sociale middelen overtreffen die het individu kan mobiliseren."
"Een constellatie van gebeurtenissen, bestaande uit een stimulus (stressor) die een reactie op de
hersenen veroorzaakt (stressperceptie), die fysiologische vecht- of vluchtsystemen in het lichaam
activeert (stressrespons)."
Perspectief:
- Waarom is het belangrijk om stress en gezondheid te bestuderen?
,Klinisch geval 1:
- Een 45-jarige vrouw.
- Vond haar man dood.
- Opgenomen in noodgevallen.
- Symptomen:
- Ernstige pijn op de borst.
- Geen obstructie van de kransslagader.
Diagnose:
- Takotsubo-cardiomyopathie.
Klinisch geval 2:
- 32-jarige man.
- Verloor zijn baan 1 jaar geleden.
- Vriendin maakte het uit met hem 6 maanden geleden.
- Opname in het ziekenhuis vanwege leverproblemen.
- Hoe is dit gebeurd?:
- Langdurige stress → alcoholgebruik → ziekte.
Figuur 4: percentage met gerapporteerde hartaandoeningen naar stressniveau: volwassenen van
50 tot 64, 2010.
Stress in de klinische praktijk:
- Maakt mensen 'ziek' zonder ziek te zijn (onnodig gebruik van gezondheidszorg).
- Verhoogt de kans op ontwikkeling van psychische en lichamelijke gezondheidsproblemen.
- Heeft een negatieve invloed op het herstel na een ziekte of letsel.
- Heeft een negatieve invloed op de effecten van medische interventies.
- Heeft een negatieve invloed op de communicatie tussen patiënt en arts.
Talloze onverklaarde lichamelijke symptomen hangen sterk samen met stemmingsstoornissen:
- Patiënten met een depressie vertonen vaak tal van lichamelijke klachten.
- Naarmate het aantal lichamelijke klachten toeneemt, neemt ook de kans op een stemmingsstoornis
toe.
,- 30% van de patiënten met depressie ervaart meer dan 5 jaar depressieve lichamelijke symptomen
voordat de juiste diagnose wordt gesteld.
Wat wordt beschouwd als een 'niet gedaan'-verklaring ...:
Definitie van stress:
- "Een toestand of gevoel ervaren wanneer een persoon waarneemt dat eisen de persoonlijke en
sociale middelen overtreffen die het individu kan mobiliseren."
Homeostase:
- Lichaams-ideale niveau van ... zuurstof, temperatuur etc. ...
- Hersenen zoeken homeostase.
- Een stressor kan alles zijn dat de homeostase verstoort: stressrespons is de actie van het lichaam
om homeostase te herstellen.
Stressor:
- Alles wat de homeostase verstoort.
- Adaptief.
- Verwacht.
- Noodzakelijk → bereidt je voor op de strijd.
- Onnodig → bereidt je voor op niets ... angst, neurose.
- Acute (korte termijn).
- Chronisch (lange termijn).
Is stress een slecht iets?:
Aangepast (adaptief):
- Acuut.
- Korte duur.
- Snel herstel.
- Het lichaam voorbereiden op gevaar.
- Signaleringsgevaar.
Verstorend (maladaptief):
- Chronisch.
- Lange duur.
- Langzaam herstel.
- Vroeg begin.
- Het lichaam voorbereiden op ??
- Signaleren wat ??
, Overgang van adaptief naar schadelijke effecten van stress:
Positieve gevolgen van blootstelling aan stress:
- Korte termijn stress (minuten tot uren):
1. Verhoging van immunobescherming.
2. Verbetert mentale en fysieke prestaties.
- Chronische stress (langdurig):
1. Onderdrukt symptomen van auto-immuunziekten (?).
Negatieve gevolgen van blootstelling aan stress:
Korte termijn:
- Emotioneel niveau:
- Negatief humeur.
- Cognitief niveau:
- Verminderde concentratie en geheugen.
- Gedragsniveau:
- Roken, alcohol.
- Biologisch niveau:
- Immuun, endocrien.
Lange termijn:
- Gezondheid/ziekte:
- Auto-immuunziekte.
- Hart- en vaatziekten.
- Kanker.
De stress reactie:
- Onvermogen om het aan te zetten → ziekte.
- Onvermogen om het uit te schakelen → ziekte.
- Onvermogen om het op de juiste manier in of uit te schakelen → ziekte.
Geschiedenis van stress:
- Charles Darwin (1809-1892) → "Organismen die zich kunnen aanpassen aan de veranderende
omgeving zullen overleven."
- Claude Bernard (1813-1878) → “Milieu interieur”.
- Walter B. Cannon (1871-1945) → Vecht- of vluchtreactie.
Walter Bradford Cannon:
- Experimentele fysiologist 1871-1945.
- Vecht of vlucht reactie.
