Kennislijn empowerment A
Samenvatting psychologie en filosofie
Inhoudsopgave
College 1: cultuur & ethiek ...................................................................................................................... 2
College 2: gedachten & realiteit .............................................................................................................. 6
College 3: rechtvaardigheid & compassie ............................................................................................. 12
College 4: leven en dood ....................................................................................................................... 16
College 5: zingeving en geluk ................................................................................................................ 20
College 6: eigen kracht .......................................................................................................................... 25
Pagina 1 van 30
,Kennislijn empowerment A
Samenvatting psychologie en filosofie
College 1: cultuur & ethiek
Psychologie
Doelen
• Je weet wat het effect is van vooroordelen en stereotypen op contact maken.
• Je kunt vooroordelen en stereotypering herkennen bij jezelf en een ander.
Begrippen
In-group is een sociale groep die waarbij de persoon zich identificeert als lid.
Out-group is een sociale groep waarbij de persoon zich niet lid voelt van de groep.
Stereotypen en stereotypering
Stereotypen zijn algemene ideeën die we hebben over een groep als geheel, waardoor we
verwachtingen hebben over de individuele leden van die groep.
Stereotypering is het toeschrijven van kenmerken aan een persoon puur omdat hij tot een sociale
groep behoort.
Waarom kan dit voordeling zijn?
• Schema’s zijn denkcategorieën die het inschatten van mensen en situaties eenvoudiger
maken (Beck, 1964).
o We kunnen hierdoor snel afstemmen op de ander in het contact en soms helpt het
om onszelf te beschermen.
• Confirmation bias is de neiging om te zoeken naar informatie die overeenkomt met onze
verwachtingen en overtuigingen.
o Je negeert of verdraait onbewust nieuwe informatie, zodat het aansluit bij jouw
standpunten.
Vooroordelen zijn negatieve houdingen, overtuigingen, gedachten en gevoelens tegenover iemand,
omdat hij lid is van een bepaalde groep.
Discriminatie is wanneer er onterecht onderscheid wordt gemaakt, waarbij de ene groep benadeeld
wordt. Gevolgen hiervan zijn uitsluiting, stigmatisering, vernedering, geweld en dehumanisering.
Dehumanisering is wanneer er omgegaan wordt met mensen alsof ze geen mens zijn.
Wat kan je hiertegen doen?
• Signaleer slachtoffers van discriminatie en uitsluiting in de samenleving.
• Contact is het beste tegengif (mere exposure effect) zoek naar menselijke gelijkenis.
• Betrap jezelf op eigen vooroordelen en stuur ze bij.
• Stel veel vragen en luister naar je cliënt.
Pagina 2 van 30
, Kennislijn empowerment A
Samenvatting psychologie en filosofie
Filosofie
Doelen
• Je hebt kennis van verschillende filosofen m.b.t. de thema’s cultuur, erkenning en diversiteit.
• Je herkent deze filosofische thema’s in de samenleving van nu en begrijpt wat deze te maken
heeft met jouw beroep.
Begrippen
Bij multiculturalisme ga je uit van gelijkwaardigheid van verschillende culturele gemeenschappen
binnen een bepaald afgebakend bestuurd gebied of het bij elkaar leven van verschillende culturen
binnen één samenleving.
Diversiteit is datgene waarin mensen van elkaar verschillen.
Culturele diversiteit is een verscheidenheid van culturen binnen een samenleving.
Culturele competentie is rekening houden met de culturele achtergrond van een ander.
• Erkenning + voorwaarden voor erkenning
• Rechtvaardigheid
• Empowerment
(Neo)Liberalisme is de filosofie van het belang van het individu. Mensen moeten niet allerlei regels
opgelegd krijgen van de overheid, maar dienen altijd een vrije keuze te hebben.
Charles Taylor (1931)
Canadese filosoof, gebruikt zijn eigen leven als inspiratie voor zijn filosofie.
Communitarisme is de filosofie over het belang van de gemeenschap/groep/cultuur als geheel. Het
tegenovergestelde van liberalisme
Differentiedenken gaat in op oog hebben voor de verschillen van verschillende culturen.
Hoe samen te leven in een diverse samenleving?
• Erken het unieke van een cultuur (verschillen)
• Herken het gezamenlijke in een cultuur (overeenkomsten)
Bij normatief multiculturalisme is het een norm om multiculturalistisch te zijn, we moeten met z’n
allen actief bijdragen aan het behoud en stimuleren van multiculturalisme van verschillende culturen.
De grens van multiculturalisme is wanneer een cultuur mensenrechten schendt, dan mogen we daar
tegenin gaan.
Cultureel relativisme vs. normatief universalisme
Bij cultuur relativisme mag je alleen iets over een andere cultuur zeggen als het onderdeel is van je
eigen cultuur.
Bij normatief universalisme moeten de regels die over de hele wereld gelden, de norm zijn.
• Cultureel relativisme en normatief universalisme zijn uitersten.
Pagina 3 van 30
Samenvatting psychologie en filosofie
Inhoudsopgave
College 1: cultuur & ethiek ...................................................................................................................... 2
College 2: gedachten & realiteit .............................................................................................................. 6
College 3: rechtvaardigheid & compassie ............................................................................................. 12
College 4: leven en dood ....................................................................................................................... 16
College 5: zingeving en geluk ................................................................................................................ 20
College 6: eigen kracht .......................................................................................................................... 25
Pagina 1 van 30
,Kennislijn empowerment A
Samenvatting psychologie en filosofie
College 1: cultuur & ethiek
Psychologie
Doelen
• Je weet wat het effect is van vooroordelen en stereotypen op contact maken.
• Je kunt vooroordelen en stereotypering herkennen bij jezelf en een ander.
Begrippen
In-group is een sociale groep die waarbij de persoon zich identificeert als lid.
Out-group is een sociale groep waarbij de persoon zich niet lid voelt van de groep.
Stereotypen en stereotypering
Stereotypen zijn algemene ideeën die we hebben over een groep als geheel, waardoor we
verwachtingen hebben over de individuele leden van die groep.
Stereotypering is het toeschrijven van kenmerken aan een persoon puur omdat hij tot een sociale
groep behoort.
Waarom kan dit voordeling zijn?
• Schema’s zijn denkcategorieën die het inschatten van mensen en situaties eenvoudiger
maken (Beck, 1964).
o We kunnen hierdoor snel afstemmen op de ander in het contact en soms helpt het
om onszelf te beschermen.
• Confirmation bias is de neiging om te zoeken naar informatie die overeenkomt met onze
verwachtingen en overtuigingen.
o Je negeert of verdraait onbewust nieuwe informatie, zodat het aansluit bij jouw
standpunten.
Vooroordelen zijn negatieve houdingen, overtuigingen, gedachten en gevoelens tegenover iemand,
omdat hij lid is van een bepaalde groep.
Discriminatie is wanneer er onterecht onderscheid wordt gemaakt, waarbij de ene groep benadeeld
wordt. Gevolgen hiervan zijn uitsluiting, stigmatisering, vernedering, geweld en dehumanisering.
Dehumanisering is wanneer er omgegaan wordt met mensen alsof ze geen mens zijn.
Wat kan je hiertegen doen?
• Signaleer slachtoffers van discriminatie en uitsluiting in de samenleving.
• Contact is het beste tegengif (mere exposure effect) zoek naar menselijke gelijkenis.
• Betrap jezelf op eigen vooroordelen en stuur ze bij.
• Stel veel vragen en luister naar je cliënt.
Pagina 2 van 30
, Kennislijn empowerment A
Samenvatting psychologie en filosofie
Filosofie
Doelen
• Je hebt kennis van verschillende filosofen m.b.t. de thema’s cultuur, erkenning en diversiteit.
• Je herkent deze filosofische thema’s in de samenleving van nu en begrijpt wat deze te maken
heeft met jouw beroep.
Begrippen
Bij multiculturalisme ga je uit van gelijkwaardigheid van verschillende culturele gemeenschappen
binnen een bepaald afgebakend bestuurd gebied of het bij elkaar leven van verschillende culturen
binnen één samenleving.
Diversiteit is datgene waarin mensen van elkaar verschillen.
Culturele diversiteit is een verscheidenheid van culturen binnen een samenleving.
Culturele competentie is rekening houden met de culturele achtergrond van een ander.
• Erkenning + voorwaarden voor erkenning
• Rechtvaardigheid
• Empowerment
(Neo)Liberalisme is de filosofie van het belang van het individu. Mensen moeten niet allerlei regels
opgelegd krijgen van de overheid, maar dienen altijd een vrije keuze te hebben.
Charles Taylor (1931)
Canadese filosoof, gebruikt zijn eigen leven als inspiratie voor zijn filosofie.
Communitarisme is de filosofie over het belang van de gemeenschap/groep/cultuur als geheel. Het
tegenovergestelde van liberalisme
Differentiedenken gaat in op oog hebben voor de verschillen van verschillende culturen.
Hoe samen te leven in een diverse samenleving?
• Erken het unieke van een cultuur (verschillen)
• Herken het gezamenlijke in een cultuur (overeenkomsten)
Bij normatief multiculturalisme is het een norm om multiculturalistisch te zijn, we moeten met z’n
allen actief bijdragen aan het behoud en stimuleren van multiculturalisme van verschillende culturen.
De grens van multiculturalisme is wanneer een cultuur mensenrechten schendt, dan mogen we daar
tegenin gaan.
Cultureel relativisme vs. normatief universalisme
Bij cultuur relativisme mag je alleen iets over een andere cultuur zeggen als het onderdeel is van je
eigen cultuur.
Bij normatief universalisme moeten de regels die over de hele wereld gelden, de norm zijn.
• Cultureel relativisme en normatief universalisme zijn uitersten.
Pagina 3 van 30
