Week 1
Kwaliteit van zorg
Een goede kwaliteit van zorg lijkt vanzelfsprekend, maar er gaat ook wel eens wat mis natuurlijk.
Er zijn mensen die vroeger komen te overlijden door fouten in de zorg.
Disciplines in blok 4
• Juridische wetenschappen
• Economische wetenschappen
• Beleid- en bestuurswetenschappen
• Organisatiewetenschappen
• Sociaal-medische wetenschappen
Dit zijn de 6 pijlers waar we het
over gaat hebben.
1. Veiligheid
2. Effectiviteit
3. Patiënt gerelateerd
4. Tijdigheid
5. Efficientie
6. Onpartijdigheid
, Kwaliteit zorg historisch en theoretisch perspectief
Historisch en theoretisch perspectief
• Theorie (wetenschappelijke theorie)
• Uitleg over een bepaald aspect van de
werkelijkheid
• Een theorie kan worden
gevisualiseerd met behulp van
modellen
• Model
• Vereenvoudigde weergave van de
werkelijkheid, waarmee we de
werkelijkheid kunnen beschrijven,
begrijpen en voorspellen.
• Een model is opgebouwd uit minstens
2 concepten en een relatie
• Concept
• Abstracte beschrijving van een
fenomeen (ding, emotie, situatie, …)
Verschillende grondhoudingen hoe tot uitspraken
over de werkelijkheid te komen
De jurist (onpartijdigheid)
iedereen heeft recht op gezondheidszorg, het is niet eerlijk als iedereen het krijgt en jij niet.
Wetgever heeft daarin een rol, hij moet zorgen voor minimale kwaliteit.
De econoom (efficientie)
Gezondheidszorg is economie, het is een markt. De patiënt is dus de consument.
Imperfectie komt door asymmetrische informatie. Hoge kwaliteit is altijd in afweging met
tijd en geld.
De bestuurswetenschappen
Overheid heeft historisch een bepaalde verantwoordelijkheid voor de zorg. De rol van
toezichthouders is om de basiskwaliteit te borgen. Waarom de ene kwaliteitsmaatregel wel
ingevoerd of afgedwongen kan worden en de andere niet, komt door het politieke
krachtenveld.
,De organisatiewetenschapper (effectiviteit)
Voor optimale kwaliteit moet je processen, mensen en middelen goed inrichten. Tegengaan
van verspilling is belangrijk omdat dit niet gunstig is voor de organisatie. Je kunt het gedrag
van medewerkers veranderen door dwang, onderling leren stimuleren.
De (sociaal-)medicus (patiënt gericht)
Kwaliteit van zorg is vooral dat de behandeling werkt. Je maakt dingen meetbaar. Het zijn
van patiënt maakt je kwetsbaar. Je hebt met mensen te maken. Het is dus belangrijk als
zorgverlener om de patiënt met respect te behandelen. Zorgverleners zijn feilbaar dus
kwetsbaar.
Verschillende disciplines als je kijkt naar kwaliteitsdenken:
• Verschillende lenzen (want maken verschillende “vereenvoudigde weergaven” van de werkelijkheid)
• Verschillende beschrijvingen en analyses van een kwaliteitsfenomeen/kwaliteitsprobleem
• Verschillende oplossingen en rollen van actoren in deze oplossing
Wat is kwaliteit?
Iedereen kijkt anders naar kwaliteit. Als je een telefoon kiest ga je dingen vergelijken. Als je een vakantie kiest heb je
bepaalde eisen aan de kwaliteit. Heel veel heeft te maken met de beleving. Daarom kijk je naar reviews.
Vanuit wiens perspectief?
Kijk je naar het individu of naar de maatschappij? Kwaliteit is een multidimensioneel begrip.
1. Donabedian (1980) 2. Institute of Medicine (Lohr, 1992) 3. Campbell et al. (2000)
“the expected ability [of care] to “The degree to which health services “whether individuals can access the
achieve the highest possible net for individuals and populations health structures and processes of
benefit according to the valuations increase the likelihood of desired care which they need and whether
of individuals and society.” health outcomes and are consistent the care received is effective.”
with current professional knowledge.”
Grondleggers
Kwaliteitsdenken is zo oud als de beschaving,
• Doorgeven van kennis over wat werkt en niet
• Verdeling van werk en specialisatie, vroeger gingen mensen jagen, of verzamelen of schoonmaken in die tijd.
• Caveat emptor (let the buyer beware), diegene die goederen kocht had een verantwoordelijkheid om te kijken
naar het product voordat die het kocht.
Onderzoeksvragen uit de geschiedenis
, Definiërende, beschrijvende Evaluatieve onderzoeksvragen Ontwerpgerichte onderzoeksvragen
onderzoeksvragen (wat-vragen) • Welke manier om • Hoe kun je variatie in
• Wat is kwaliteit? kwaliteitsaspect X is meten kwaliteit zo klein mogelijk
• Wat vinden verschillende is het beste? Is behandeling maken?
stakeholders belangrijke X nou beter dan Y? • Hoe kun je kwaliteit
aspecten van kwaliteit? garanderen?
• Hoe kun je kwaliteit • Hoe kun je
objectiveren en meten? kwaliteitsverbeteringen
implementeren?
Belangrijke namen uit het kwaliteitsdenken
Bedrijfsleven Gezondheidszorg
• Edward Deming (& Walter Shewhart) • Avedis Donabedian
• Joseph Juran • David Sackett
• James Reason* • Donald Berwick
• Michael Porter* • Richard Grol
* Hebben ook vertaalslag naar gezondheidszorg
gemaakt
BEDRIJFSLEVEN
Edward Deming (quality assurance)
• Actief tussen 1940 en 1993
• Productoptimalisatie →
verminderen van onzekerheid en
variabiliteit
• TQM
• Plan-do-study-act (samen met
Shewart), het PDSA cyclus.
• Statistische process controle
• “If you can't describe what you are
doing as a process, you don't know
what you're doing”
Kwaliteit van zorg
Een goede kwaliteit van zorg lijkt vanzelfsprekend, maar er gaat ook wel eens wat mis natuurlijk.
Er zijn mensen die vroeger komen te overlijden door fouten in de zorg.
Disciplines in blok 4
• Juridische wetenschappen
• Economische wetenschappen
• Beleid- en bestuurswetenschappen
• Organisatiewetenschappen
• Sociaal-medische wetenschappen
Dit zijn de 6 pijlers waar we het
over gaat hebben.
1. Veiligheid
2. Effectiviteit
3. Patiënt gerelateerd
4. Tijdigheid
5. Efficientie
6. Onpartijdigheid
, Kwaliteit zorg historisch en theoretisch perspectief
Historisch en theoretisch perspectief
• Theorie (wetenschappelijke theorie)
• Uitleg over een bepaald aspect van de
werkelijkheid
• Een theorie kan worden
gevisualiseerd met behulp van
modellen
• Model
• Vereenvoudigde weergave van de
werkelijkheid, waarmee we de
werkelijkheid kunnen beschrijven,
begrijpen en voorspellen.
• Een model is opgebouwd uit minstens
2 concepten en een relatie
• Concept
• Abstracte beschrijving van een
fenomeen (ding, emotie, situatie, …)
Verschillende grondhoudingen hoe tot uitspraken
over de werkelijkheid te komen
De jurist (onpartijdigheid)
iedereen heeft recht op gezondheidszorg, het is niet eerlijk als iedereen het krijgt en jij niet.
Wetgever heeft daarin een rol, hij moet zorgen voor minimale kwaliteit.
De econoom (efficientie)
Gezondheidszorg is economie, het is een markt. De patiënt is dus de consument.
Imperfectie komt door asymmetrische informatie. Hoge kwaliteit is altijd in afweging met
tijd en geld.
De bestuurswetenschappen
Overheid heeft historisch een bepaalde verantwoordelijkheid voor de zorg. De rol van
toezichthouders is om de basiskwaliteit te borgen. Waarom de ene kwaliteitsmaatregel wel
ingevoerd of afgedwongen kan worden en de andere niet, komt door het politieke
krachtenveld.
,De organisatiewetenschapper (effectiviteit)
Voor optimale kwaliteit moet je processen, mensen en middelen goed inrichten. Tegengaan
van verspilling is belangrijk omdat dit niet gunstig is voor de organisatie. Je kunt het gedrag
van medewerkers veranderen door dwang, onderling leren stimuleren.
De (sociaal-)medicus (patiënt gericht)
Kwaliteit van zorg is vooral dat de behandeling werkt. Je maakt dingen meetbaar. Het zijn
van patiënt maakt je kwetsbaar. Je hebt met mensen te maken. Het is dus belangrijk als
zorgverlener om de patiënt met respect te behandelen. Zorgverleners zijn feilbaar dus
kwetsbaar.
Verschillende disciplines als je kijkt naar kwaliteitsdenken:
• Verschillende lenzen (want maken verschillende “vereenvoudigde weergaven” van de werkelijkheid)
• Verschillende beschrijvingen en analyses van een kwaliteitsfenomeen/kwaliteitsprobleem
• Verschillende oplossingen en rollen van actoren in deze oplossing
Wat is kwaliteit?
Iedereen kijkt anders naar kwaliteit. Als je een telefoon kiest ga je dingen vergelijken. Als je een vakantie kiest heb je
bepaalde eisen aan de kwaliteit. Heel veel heeft te maken met de beleving. Daarom kijk je naar reviews.
Vanuit wiens perspectief?
Kijk je naar het individu of naar de maatschappij? Kwaliteit is een multidimensioneel begrip.
1. Donabedian (1980) 2. Institute of Medicine (Lohr, 1992) 3. Campbell et al. (2000)
“the expected ability [of care] to “The degree to which health services “whether individuals can access the
achieve the highest possible net for individuals and populations health structures and processes of
benefit according to the valuations increase the likelihood of desired care which they need and whether
of individuals and society.” health outcomes and are consistent the care received is effective.”
with current professional knowledge.”
Grondleggers
Kwaliteitsdenken is zo oud als de beschaving,
• Doorgeven van kennis over wat werkt en niet
• Verdeling van werk en specialisatie, vroeger gingen mensen jagen, of verzamelen of schoonmaken in die tijd.
• Caveat emptor (let the buyer beware), diegene die goederen kocht had een verantwoordelijkheid om te kijken
naar het product voordat die het kocht.
Onderzoeksvragen uit de geschiedenis
, Definiërende, beschrijvende Evaluatieve onderzoeksvragen Ontwerpgerichte onderzoeksvragen
onderzoeksvragen (wat-vragen) • Welke manier om • Hoe kun je variatie in
• Wat is kwaliteit? kwaliteitsaspect X is meten kwaliteit zo klein mogelijk
• Wat vinden verschillende is het beste? Is behandeling maken?
stakeholders belangrijke X nou beter dan Y? • Hoe kun je kwaliteit
aspecten van kwaliteit? garanderen?
• Hoe kun je kwaliteit • Hoe kun je
objectiveren en meten? kwaliteitsverbeteringen
implementeren?
Belangrijke namen uit het kwaliteitsdenken
Bedrijfsleven Gezondheidszorg
• Edward Deming (& Walter Shewhart) • Avedis Donabedian
• Joseph Juran • David Sackett
• James Reason* • Donald Berwick
• Michael Porter* • Richard Grol
* Hebben ook vertaalslag naar gezondheidszorg
gemaakt
BEDRIJFSLEVEN
Edward Deming (quality assurance)
• Actief tussen 1940 en 1993
• Productoptimalisatie →
verminderen van onzekerheid en
variabiliteit
• TQM
• Plan-do-study-act (samen met
Shewart), het PDSA cyclus.
• Statistische process controle
• “If you can't describe what you are
doing as a process, you don't know
what you're doing”
